Jaar van de Bodem

2015 is door de Verenigde Naties uitgeroepen tot het Internationale Jaar van de Bodem. Dat is nodig omdat we als mensen sterk afhankelijk zijn van de bodem, voor landbouw, gezonde ecosystemen, behuizing, infrastructuur en nog veel meer. Kennislink besteedt regelmatig aandacht aan de vele aspecten van bodemgebruik en de (ondiepe) ondergrond.

door

Verzilting

Het steeds zouter worden van grondwater is in ons land vooral een verschijnsel dat zich voordoet in kustgebieden. Het zout is echter niet afkomstig van de huidige Noordzee, wat vaak wordt gedacht. Grotendeels vindt het zijn weg vanuit diepe bodemlagen, waar het in het geologisch verleden is geïnfiltreerd. Zowel de landbouwsector als de drinkwaterproducenten moeten zich op de toenemende verzilting voorbereiden.

Klimaatverandering en bodemkwaliteit

Klimaatverandering kan in Nederland zorgen voor extremer weer, en dat geldt ook voor pieken in regenval. Bepaalde extremen kunnen toenemen, zowel in de winter met hevigere buien als in de zomer met langere perioden van droogte. Heel Nederland zal hiermee te maken kunnen krijgen, maar niet overal in dezelfde mate. De bodem speelt een belangrijke rol in de (tijdelijke) opslag van regenwater, om zo te helpen extreme weersituaties te overbruggen.

Bodemleven

Allerlei kleine beestjes, zoals insecten, wormen en geleedpotigen zijn onmisbaar in de bodem. Zo zorgen ze bijvoorbeeld voor de afbraak van organisch materiaal en voor een luchtige bodem. Kennislink maakte een serie over deze bijzondere en nuttige bodemdiertjes.

Beerdiertje met klauwen

Beresterk bodemdiertje overleeft overal

Bodemverontreiniging

De bodemkwaliteit in Nederland is verre van ideaal. We hebben te maken met bijna 1500 zwaar vervuilde locaties die met spoed gesaneerd moeten worden en daarnaast met tien- tot honderdduizenden kleine vervuilde locaties. Ons land heeft een geschiedenis waarin het niet ongewoon was afval te dumpen. Dat begon op grote schaal in de vorige eeuw. De overheid heeft enkele honderden ‘humane spoedlocaties’ aangewezen met gezondheidsrisico’s voor de mens en de ecologie.

Gebruik van de bodem

We staan er meestal niet bij stil hoe belangrijk de bodem is voor onze welvaart. We bouwen metrotunnels door de bovenste bodemlaag, we winnen olie en gas uit de diepe ondergrond, we gebruiken oude gasreservoirs voor de opslag van gas en kooldioxide, slaan warmte en koude op in watervoerende pakketten en tuinders vervangen aardgas door aardwarmte.