Je leest:

Hoe krijgen burgers een stem bij nieuwe technologie?

Hoe krijgen burgers een stem bij nieuwe technologie?

Hoofdredacteur Leon Heuts legt uit wat de Catalyst-methode is en roept op om mee te doen.

Auteur: | 6 maart 2020

Tijdens het EK voetbal wordt in het gebied rond de Johan Cruijff ArenA nieuwe technologie uitgetest om veiligheid te bevorderen. Hoe hebben burgers hierin een stem, en welke rol speelt de journalistiek? NEMO Kennislink is er bij betrokken met een nieuwe journalistieke methode: solutions journalism. Hoofdredacteur Leon Heuts legt uit hoe en waarom. En doet een oproep aan de lezer: doe ook mee!

Het is geen geheim dat onze samenleving staat voor grote veranderingen. Een van de redenen is de intieme verwevenheid van technologie met onszelf – denk aan biotechnologie, die bijvoorbeeld DNA-aanpassing mogelijk maakt. Maar ook datatechnologie heeft een grote impact. Wie had ruim tien jaar geleden gedacht dat een relatief eenvoudig softwareprogramma als AirBnB het aangezicht van oude binnensteden volledig zou veranderen?

Slimme stad

Een meer recente ontwikkeling van datatechnologie is de zogeheten slimme stad – gebruik van data in de publieke ruimte, om de stad efficiënter, duurzamer of veiliger te besturen. Denk aan sensoren die luchtverontreiniging meten, of camera’s die gezichten herkennen. De beloften zijn groot – maar de morele dilemma’s zijn stevig. De ontlasting van een wijk meten (‘bruine data’) om de gezondheid in de gaten te houden? Stemherkenning om agressie op straat te spotten?

Sensoren in lantaarnpalen meten in de openbare ruimte.

De vraag is hoe wetenschapsjournalistiek het beste kan berichten over dergelijke grote veranderingen. Natuurlijk door op de eerste plaats op een betrouwbare manier verslag te doen van relevant onderzoek, correct de feiten weer te geven, en interviews. Maar NEMO Kennislink denkt dat dat niet voldoende is. Daarvoor zijn de veranderingen te fundamenteel. Traditioneel is de rol van de journalistiek om burgers te informeren, en zo de publieke zaak te versterken. Maar burgers zijn veel mondiger geworden, en de ontwikkelingen gaan te snel om achteraf verslag te doen.

Bovendien is de uitkomst van die ontwikkelingen vaak onvoorspelbaar. Niemand weet bijvoorbeeld precies wat de gevolgen zijn van datatechnologie. Als journalistiek daadwerkelijk de publieke zaak dient, vraagt dat om meer langdurige betrokkenheid. En dat is ook wat we op kleine schaal gaan proberen met een project rond datatechnologie en de slimme stad. Deze zomer start een ‘slimme stad’-project bij de Johan Cruijff ArenA tijdens het Europees kampioenschap voetbal. Technologieën zoals gelaatsvergelijking en Crowd Control-systemen, worden uitgeprobeerd om veiligheid te bevorderen. Maar de betrokken partijen vinden dat het zo veel als mogelijk in samenspraak met burgers moet. Is dit wat we willen? Wat zijn de gevolgen? De Vrije Universiteit Amsterdam en NEMO Kennislink ontwikkelen methoden om de burger een stem te geven – en organiseren diverse workshops en een spel om de dialoog vorm te geven. De methode heet Catalyst.

Onderzoeker Frank Kupper legt uit wat de Catalyst-methode is.

Solutions journalism

Namens NEMO Kennislink loopt ook een redacteur mee, Lianne Tijhaar, die met blogs verslag doet van het proces. Ze gebruikt daarvoor de solutions journalism-methode; een journalistieke stijl die erop is gericht om samen met burgers en andere belanghebbenden te zoeken naar concrete oplossingen en perspectief bij problemen of dilemma’s. Dus geen verslag achteraf, maar zelf participeren en onderzoeken.

Diverse bewoners werken samen aan de ideale slimme stad van de toekomst tijdens een Catalyst-sessie.
SpringstofMedia

Solutions journalism is ontstaan als reactie op de groeiende kritiek dat journalistiek vooral gericht is op scoren. Negatieve kritiek vanaf de zijlijn, vooral gericht op de onderbuik. In een gepolariseerde en verhitte samenleving valt daar goed mee te scoren. Juist bij gevoelige onderwerpen als digital tracking zien we dat in de media dan ook regelmatig. Maar wat zijn nu écht de dilemma’s in de praktijk? Hoe ga je om met de mogelijkheden, maar ook de risico’s van digitale technologie? Hoe bemiddel je de verschillende belangen, en geef je burgers een stem? Wanneer slaagt een dialoog?

Solutions journalism is niet per se positief en blijft zeker onafhankelijk, maar probeert de dilemma’s in kaart te brengen om van daaruit met belanghebbenden te zoeken naar een oplossing. Of anders aan te geven waarom die niet wordt gevonden. Het gaat daarbij niet om goede intenties, die ongetwijfeld iedereen heeft, maar om een how to: wat werkt, en wat werkt niet?

Meedoen met het experiment

Tijdens het EK dit jaar worden rond de J.C. Arena nieuwe technologieën getest die de veiligheid moeten verhogen. Maar hoe voelen we ons als we straks op straat zijn omgeven door allerlei slimme technologieën? Gaan we dan anders met elkaar om? Hoog tijd om het er met elkaar over te hebben.

De Vrije Universiteit en NEMO Kennislink doen onderzoek hoe we hier het beste een dialoog over kunnen voeren. Jij kan hieraan bijdragen door samen met andere Amsterdammers ons spel te spelen. Je komt er dan achter wat je vindt van de plannen en je laat de gemeente weten in wat voor slimme stad je wilt leven.

Ben jij iemand die wel eens voetbalstadions (of andere grote evenementen) bezoekt of woont, werkt of winkelt nabij de J.C. Arena? Dan zoeken wij jou! Kom meedoen met ons spel, ontdek wat jij van nieuwe slimme technologieën vindt, en draag bij aan de toekomst van jouw stad!

Deelnemers van het spel krijgen een kaartje voor een rondleiding in de J.C. Arena én we organiseren een theatervoorstelling voor iedereen die aan het spel heeft meegedaan in New Metropolis.

Vanwege de meest recente maatregelen van de overheid tegen het Corona-virus hebben we in overleg met de gemeente Amsterdam besloten alle workshops voorlopig uit te stellen. We wachten de ontwikkelingen af en prikken t.z.t. een nieuwe datum.

Via het aanmeldformulier kunt u wel laten weten voor welke workshop u interesse heeft. Zodra de nieuwe datum bekend is, nodigen we u dan uit. Meld je hier aan

Voor NEMO Kennislink is het een experiment, waar we zeker nog zoekende in zijn. We denken dat de methode aansluit bij een samenleving die steeds meer verknoopt is – een ‘netwerksamenleving’ – waarbij effecten vaak onverwacht zijn. Dat geldt zeker voor wetenschappelijke en technologische innovatie. Hoewel we experimenteren met methoden, blijven de waarden uiteraard dezelfde: het belang van de burger dienen, en natuurlijk betrouwbaar en onafhankelijk.

Dat kunnen we uiteraard niet alleen, en dat moeten we ook juist niet willen. We vragen bij dit project dan ook aan u om mee te doen. Sluit bijvoorbeeld aan, bij een van de workshops. Informatie vindt u hieronder. Volg uiteraard online de blogs van redacteur Lianne Tijhaar. En e-mail mij gerust met vragen of opmerkingen: [email protected].

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 06 maart 2020

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.