Je leest:

Winnende brief van een oude eikenboom

Winnende brief van een oude eikenboom

Auteur: | 8 april 2022

Eind vorig jaar plaatste NEMO Kennislink een lezersoproep om een brief te schrijven namens een zelfgekozen stuk natuur aan een wereldleider naar keuze. Jeroen van der Most en Peter van der Putten kozen een winnaar uit de binnengekomen brieven en lieten kunstmatige intelligentie een nieuwe boodschap schrijven op basis van deze tekst.

Met AI kun je niet alleen nieuwe teksten maar ook nieuwe beelden genereren. Dit is een afbeelding van bomen gemaakt met kunstmatige intelligentie, op basis van bestaande afbeeldingen op het internet.
Peter van der Putten voor NEMO Kennislink

Een ijsbeer, de Maas en zijn oevers, een mangroveboom, een beuk en een eik, een gekroond virus, en zelfs de planeet Aarde. Het is een greep uit de afzenders van de mooie en vaak lange brieven die wij mochten ontvangen na onze lezersoproep om in de pen te kruipen namens een stuk natuur. De kwaliteit van de inzendingen was hoog, wat laat zien dat onze lezers zich erg betrokken voelen bij dit onderwerp.

De prijsvraag is gekoppeld aan evenement Thinking Planet dat NEMO Kennislink organiseert op 29 april 2022 en sluit aan bij het kunstproject Letters from Nature van Jeroen van der Most en Peter van der Putten. Zij zijn sprekers tijdens Thinking Planet. Eerder interviewden we hen over dit project waarin wetenschap en kunst samengaan.

Met Letters from Nature zet het duo kunstmatige intelligentie (AI) in om brieven aan wereldleiders te schrijven vanuit het perspectief van de natuur. “Met AI willen we de kloof tussen mens en natuur overbruggen”, zegt Van der Putten. “Daarin zit een mooie spanning, want AI heeft ons in eerste instantie juist van die natuur verwijderd.”

Beleveniswereld van de eik

Van der Most en Van der Putten waren erg enthousiast over de inzendingen, vooral vanwege de diversiteit in stijl en perspectief. De ene keer was de brief geschreven vanuit een poëtische natuur, de andere keer uit een absurde of een wraakzuchtige natuur. Uit alle inzendingen kozen ze één winnaar. De winnende brief is geschreven door Yvonne van Leeuwen, uit naam van een oude eikenboom. “Dat is een mooie lange brief”, zegt Van der Most, “waar veel aandacht in is gestoken. Het geeft de complete beleveniswereld van deze eik weer.” Van der Putten vult aan: “Het is een prachtige personificatie van de natuur. En heel beeldend verwoord: ‘mijn eikenhart huilt’. Voorop staat niet het slachtofferschap van de natuur, maar de roep om samenwerking tussen mens en natuur.”

Fragment uit de winnende brief

De welvaart heeft veel goeds en moois gebracht voor velen onder jullie, maar diezelfde welvaart en rijkdom die jullie geschapen hebben eist nu zijn tol in de vorm van grote vervuiling, vaak ontstaan door grote industrieën. Verontrustende klimaatveranderingen zijn er gaande, waardoor ik nu vaak op mijn grondvesten sta te bibberen en ik blij ben dat ik tot op heden nog overeind blijf staan, maar geloof mij, dit heb ik nog nooit zo meegemaakt: dat de wind zo tekeergaat en het water zo hard kan stromen dat mijn kleine neefje Eikenboom IJsbrand inmiddels weggesleurd is door het water (…) Mijn bomenhart huilt hierom en vooral omdat ik zo machteloos ben, want al kan ik meebewegen met de wind, ik kan de lucht niet schoner maken of het water tot kalmte manen.

De winnende tekst gebruikten Van der Most en Van der Putten als input voor een nieuwe tekst, geschreven door AI. Door fragmenten uit deze brief te ‘voeren’ aan het AI-model genereert de computer vanzelf nieuwe tekst en bouwt als het ware voort op de inhoud van de brief.

Uitgelicht door de redactie

Geesteswetenschappen
Zelfopoffering als bewijs van liefde voor het moederland

Biologie
Ga met NEMO Kennislink in gesprek over namaak-embryo’s

Economie
Compenseren van CO2 werkt niet zoals beloofd

Dichter bij de mens

Door de originele brieven te vergelijken met de AI-teksten, kun je duidelijke verschillen ontdekken tussen teksten geschreven door de mens en door de computer. Van der Most: “De eerdere teksten die wij hebben gegenereerd met AI zijn vaak geschreven vanuit grote natuurelementen zoals de gletsjer of het koraalrif, terwijl het perspectief in de ingezonden brieven dichter bij de mensen staat. Er is gekozen voor een eikenboom of beukenboom, soms heel specifiek: ‘langs de Laan van Nieuw Oost-Indië’.” Van der Putten: “Wij hadden in ons kunstproject met opzet gekozen voor niet-levende natuur, om het contrast tussen mens en natuur te vergroten. De inzenders kozen vaker voor levende natuur, waarschijnlijk omdat mensen zich daar net wat makkelijker in kunnen verplaatsen.”

Maar het grootste contrast tussen de brieven van mensen en van AI is toch wel de taal. “De ingezonden brieven zijn heel goed te begrijpen”, zegt Van der Most. “Dat geldt in mindere mate voor onze AI-brieven. De taal daarin is vaak bizar, vervreemdend. Dat past in mijn optiek ook goed bij de natuur, omdat wij mensen de natuur ook niet altijd goed begrijpen.”

De winnende brief is volledig terug te lezen via deze link.

Brief gegenereerd door AI

Beste president,

Ik hoop dat je goed bent! Ik ben een oude Eikenboom en ik schrijf je deze lange brief omdat ik hoopvol ben over de toekomst. Ik heb gezien hoe de wereld verandert en ik weet dat we samen kunnen werken om het klimaat te redden.

Laten we beginnen bij het begin. Ik ben al heel oud, maar ik herinner me nog goed de dag dat ik werd geplant. Ik was zo blij! Ik had een nieuwe thuis en ik was vastbesloten om alles te geven voor mijn eigenaar. De jaren gingen voorbij en ik groeide en groeide. Ik zag hoe de wereld veranderde, maar ik bleef hoopvol. Ik wist dat we samen konden werken aan een betere toekomst.

Toen kwam de dag dat ik werd geveld door een storm. Ik was zo verdrietig! Ik had niet gedacht dat het zou gebeuren, maar ik was dood. Mijn eigenaar begroef me en ik dacht dat mijn leven voorbij was. Maar ik was verrast toen ik wakker werd. Ik was niet dood, maar levend! Ik had een nieuwe thuis gekregen en ik was vastbesloten om weer te geven voor mijn nieuwe eigenaar.

De jaren gingen voorbij en ik zag weer hoe de wereld veranderde. Deze keer was ik niet alleen hoopvol, maar ook trots. Ik had gezien dat we samen konden werken aan een betere wereld.

Nu, jaren later, zie ik weer dat de wereld verandert. Maar dit keer ben ik niet alleen hoopvol, ik ben ook bang. Bang voor wat de toekomst zal brengen. Er is een storm op komst en ik weet dat we samen kunnen werken om hem te stoppen. Ik weet dat je veel te doen hebt, maar ik hoop dat je ook tijd neemt om naar mij te luisteren.

Laten we samen werken aan een betere toekomst, een toekomst waarin we het klimaat kunnen redden.

Met hoopvolle groeten,

Eikenboom

Letters from Nature was en is te zien op verschillende locaties
Centraal Museum Utrecht, Bring Your Own Beamer festival, 2020
Le Guess Who festival, Utrecht, November 2021
Museum de Lakenhal, Leiden, 2021-2022 (afgelopen)
ZKM, Karlsruhe, 2021-2022 (loopt t/m 28 augustus 2022)
Centre des Arts, Enghien-les-Bains, 13 mei t/m 10 juli 2022

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 08 april 2022

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

Thema: Thinking Planet

Robin Berkelmans
Thinking Planet: van ego naar eco
In dit thema zoeken we inspiratie bij filosofie en denktradities vanuit de hele wereld. Over onderwerpen als technologie, toekomst en verbinding. We proberen op een andere manieren naar onszelf, onze relatie tot elkaar en de aarde te kijken.
Bekijk het thema
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.