Je leest:

Spaceship Earth: real-life soap of wetenschap?

Spaceship Earth: real-life soap of wetenschap?

Recensie openingsfilm InScience Filmfestival

Auteur: | 10 november 2020
NEON

Spaceship Earth is het verhaal van een bizar wetenschappelijk experiment waarbij acht mensen opgesloten werden in een enorme bolvormige kas. Hoewel er grootse wetenschappelijke plannen waren, bleken de wetenschappers uiteindelijk alleen maar bezig met overleven.

Biospherians voor de Biosphere2 in hun rode jumpsuits.
NEON

In 1991 werden acht mensen opgesloten in een grote koepel van glas en staal. Ze hadden amper contact met de buitenwereld en moesten zelf hun eten verbouwen en de luchtkwaliteit reguleren. Het opvallende gebouw werd ‘Biosphere 2’ genoemd. Nummer 2, want Biosphere 1 is natuurlijk de aarde zelf. De documentaire is het verhaal van de bedenker van dit project: de charismatische John Allen. Hij leidde in de jaren ’70 een creatieve broedplaats in New Mexico. Sommige critici noemden het een sekte. Of dat zo is, is lastig te zeggen, maar in de documentaire wordt uit interviews met voormalig bewoners wel duidelijk dat ze hem aanbeden.

De idealistische groep maakt theater en besluit al snel samen de wereld over te trekken. Ze bouwen zelf een schip waar ze de oceanen mee over zeilen. Dankzij de vriendschap tussen Allen en de jonge miljardair Ed Bass, kunnen ze een wereldwijd bedrijf beginnen; met onder andere hotels en galerijen. En het is ook dankzij het oliegeld van Bass dat Allen zijn grote droom werkelijkheid kan laten worden: het bouwen van een enorm glazen gebouw met daarbinnen verschillende ecosystemen. Een regenwoud, een tropische oceaan met koraalrif, een woestijn en savanne; met daarin honderden zorgvuldig geselecteerde organismen die de groep met hulp van wetenschappers over heel de aarde verzamelde.

Trailer van de sciencefictionfilm ‘Silent Running’ (1972), waar het ontwerp van de Biosphere 2 door geïnspireerd is.

Uitgelicht door de redactie

Biotechnologie
In het ziekenhuis van de toekomst beland je vóórdat je ziek wordt

Biologie
Spaceship Earth: real-life soap of wetenschap?

Geesteswetenschappen
Een schuilplaats van slimme surveillancetechnologie

Voorbeeld voor het project is het glazen ruimteschip uit de sciencefictionfilm Silent Running uit 1972 waarin astronauten samen met de laatste planten van de aarde leven. De aarde zelf is in deze film geheel verwoest. Biosphere 2 lijkt ontzettend veel op het ruimteschip uit Silent Running en moest net als het schip goed af te sluiten zijn. Het doel van Allen was om acht eigenzinnige mensen er twee jaar in op te sluiten, om te testen of we met dit soort koepels andere planeten konden koloniseren.

In 1991 stappen de door Allen geselecteerde ‘biospherians’ in strakke blauwe jumpsuits de drempel over van Biosphere 2, als astronauten op weg naar de ruimte. Het project trekt vanaf het begin enorm veel pers en dagelijks komen toeristen kijken hoe het met de mensen in de kassen gaat. Al snel duikt dan ook de vraag op of het ecologisch activisme is, wetenschap of puur entertainment. Zo is er geen echte wetenschappelijke hypothese en zijn er zoveel variabelen dat het experiment onmogelijk te herhalen is. Volgens Linda Leigh – een van de bewoners – ging het om ‘een andere vorm van wetenschap’.

Biospherian Linda Leigh praat met een paar van de toeristen die dagelijks langskwamen tijdens het project.
NEON

Hoe voortvarend de groep ook aan de slag gaat met hun 64 experimenten, al na een paar maanden hebben ze geen tijd meer voor de wetenschap, en gaat het nog puur om overleven. Het project wordt eerder een soort Big Brother dan een revolutionair wetenschappelijk experiment. De oogst wordt steeds minder, de bewoners vallen erg af en de luchtkwaliteit wordt slecht. De bewoners zien de directe gevolgen van hun eigen handelen: het CO2 stijgt en de hoeveelheid zuurstof wordt minder.

Als een van de bewoners naar het ziekenhuis moet vanwege een snijwond, komt ze terug met spullen. En als er dan ook nog een CO2-scrubber geïnstalleerd blijkt te zijn die de luchtkwaliteit moet regelen, krijgt het project veel kritiek in de media. Het publiek voelt zich bedrogen. Als het project na twee jaar ten einde is, grijpt Bass in. Hij schakelt de hulp in van een Wall Street-bankier die de hippies moet verdrijven om er een winstgevende toeristische attractie van te maken. Veel van de verzamelde wetenschappelijke data gaat verloren.

Trailer van ‘Spaceship Earth’, de openingsfilm van Inscience filmfestival dit jaar.

Wetenschappelijk gezien heeft het tweejarige project dus niet heel veel opgeleverd. Maar de onderzoekslocatie staat er nog steeds en is inmiddels in handen van de Universiteit van Arizona. Er vindt nog steeds onderzoek plaats naar de impact van klimaatverandering op ons ecosysteem. Wat je na het zien van de film ook van Allen en de andere vrijdenkers vindt, zijn visie heeft wel een onderzoekslocatie van 200 miljoen dollar opgeleverd die anders nooit gebouwd zou zijn.

Kijk deze film live op woensdag 11 november of zondag 14 november om 20:00u via de livestream van het InScience Filmfestival. Let op: deze livestream is niet gratis. Maak hier een account aan op de InScience-site en koop een credit (€6,=) om toegang te krijgen. Na de film gaat NEMO Kennislink-journalist Anne van Kessel in gesprek met Joost van Haren, een Nederlandse aardwetenschapper die na zijn studie naar Arizona trok en sindsdien onderzoek doet in Biosphere 2.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 november 2020

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.