Je leest:

Slim kruispunt voorkomt botsingen

Slim kruispunt voorkomt botsingen

TNO werkt aan een intelligent kruispunt

Auteur: | 6 augustus 2015

Hoe voorkom je dat auto’s per ongeluk voetgangers en fietsers aanrijden? Wagens worden al uitgerust met steeds meer technische foefjes om botsingen te voorkomen. Maar wandelaars en tweewielers merken ze nog maar lastig op. Het slimme kruispunt in Helmond biedt uitkomst.

Dit is het laatste deel van een drieluik over verkeersmanagement. Het eerste deel gaat over technologie om files te vermijden. Het tweede deel bespreekt de vraag of weggebruikers geautomatiseerde reisadviezen opvolgen.

Op het eerste gezicht zie je straks niets opmerkelijks. Het kruispunt even buiten de automotive campus van Helmond, ziet er met de stoplichten en lantaarnpalen net zo uit als de evenknieën in het land. Maar schijn bedriegt. Want vanaf eind dit jaar zit het straks vol met kleine camera’s en radars die het verkeer haarfijn in beeld brengen. In Helmond komt het allereerste intelligente kruispunt van Nederland.

Radars en camera’s

Dat is hard nodig, benadrukt onderzoeker Olaf op den Camp van TNO. “Auto’s worden al steeds innovatiever. Ze remmen bijvoorbeeld automatisch en voorkomen botsingen. Maar vaak merken de sensoren fietsers en voetgangers niet op omdat een andere auto, een (lantaren)paal, heg of boom het signaal van de sensor blokkeert.”

Het slimme kruispunt in Helmond moet het veiligste kruispunt van Nederland worden. Hier testen de onderzoekers de komende jaren onder meer welke technieken het beste weggebruikers in beeld brengen. Ze gebruiken daarvoor radars en camera’s, die ze bevestigen aan bijvoorbeeld lantarenpalen en stoplichten.

Het slimme kruispunt in Helmond.
Tjerja Geerts

De radar zendt een patroon van radiosignalen over de weg uit. Vervolgens herkent deze sensor het type weggebruiker aan de weerkaatsing daarvan. Bovendien merkt het de snelheid op. “Een radar wordt al veel gebruikt in auto’s en heeft zich bewezen. Het signaleert alleen minder goed weggebruikers op grotere afstand”, weet Op den Camp.

Harde regen

Daarbij komen camera’s van pas. “Bovenop een hoge paal geven ze een goed overzicht”, aldus Op den Camp. Maar ook deze techniek heeft een nadeel. Camera’s geven geen goed beeld bij mist of als het heel hard regent. “We willen radar- en camerabeelden combineren. Zodat we heel zeker weten wat het kruispunt nadert en met welke snelheid. Bij harde regen vallen we terug op de radar. Als we die goed plaatsen, verwachten we dat we genoeg informatie ontvangen. Maar dit gaan we uitgebreid testen.”

Zijn dit soort ongelukken straks verleden tijd dankzij intelligente kruispunten?

Zodra de sensoren een mogelijke botsing signaleren, zenden ze een signaal uit. Bijvoorbeeld wanneer een fietser in de dode hoek van een auto rijdt. Maar hoe krijg je die informatie bij de automobilist? Nieuwe wagens hebben al geavanceerde communicatiesystemen, die kunnen de signalen van het kruispunt doorgeven aan automobilisten. Bijvoorbeeld in de vorm van een piepje of door automatisch te remmen. TNO pleit voor een standaardprotocol voor communicatiesystemen in de automotive industrie, zodat alle automerken de verzonden signalen ‘verstaan’ en kunnen interpreteren. In Europees verband wordt daar al aan gewerkt.

Het nadeel is dat oudere wagens niet zo’n communicatiesysteem hebben. “Je kunt ook denken aan het verzenden van informatie via navigatiesystemen en smartphones. Maar je wilt natuurlijk ook niet dat automobilisten een telefoon moeten raadplegen. Als een deel van de weggebruikers zo’n systeem heeft is er al een effect. Omdat ze elkaar beïnvloeden”, weet Op den Camp.

Slimme fiets

Maar niet alleen auto’s kunnen die signalen oppikken. TNO werkt ook aan een slimme fiets, die communiceert met het slimme kruispunt. “Als een gevaarlijke situatie ontstaat aan de linkerkant trilt het linker handvat. Dreigt het rechts niet goed te gaan, dan vibreert het aan die kant. Problemen van achteren worden doorgegeven via een trillend zadel. Proefpersonen testen binnenkort dit onderzoek van collega Maurice Kwakkernaat. We zijn benieuwd hoe fietsers reageren. Ze moeten natuurlijk niet van schrik een vibrerend stuur loslaten.”

Onderzoeker Maurice Kwakkernaat (TNO) toont de slimme fiets. Aan de voorkant zit een radar, die obstakels detecteert. De handvatten en het zadel kunnen vibreren en waarschuwen voor gevaar. Op de bagagedrager zit een box met elektronica die de data verwerkt. Het achterspatbord heeft een camera die werkt als achteruitkijkassistent. Voorop zit nog een draadloos display.
Eigendom TNO

Kruispunten die communiceren met fietsers, is dat niet wat overdreven? “Zeker niet. Hiermee verwachten we ongelukken te voorkomen. Steeds meer oudere mensen hebben gelukkig de mogelijkheid om te blijven fietsen, onder meer door de opkomst van de e-bike. Een ongeluk heeft grote gevolgen voor hen. Als ze vallen, breken ze gemakkelijk wat.”

Momenteel ontwikkelen de onderzoekers de sensoren. Vanaf oktober worden de eerste systemen geïnstalleerd. Begin volgend jaar volgen tests op het kruispunt, waar overigens iedere weggebruiker langs kan rijden. Het onderzoek vindt plaats op de openbare weg. “We willen laten zien dat we kruispunten veiliger kunnen maken”, zegt Op den Camp. “Dit systeem hoeft straks niet bij ieder kruispunt te komen, maar alleen daar waar het nodig is. Iedereen kent wel gevaarlijke en onoverzichtelijke kruisingen, die veel veiliger kunnen.”

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 06 augustus 2015

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.