Je leest:

Waarom jongeren naaktfoto’s lekken

Waarom jongeren naaktfoto’s lekken

Auteur:

Je hoort het steeds vaker, foto’s waarop jongeren naakt of halfnaakt te zien zijn die via internet door heel Nederland verspreid worden. Wat zijn er op sociaal gebied de gevolgen van als zo’n foto uitlekt? Hoe komt het dat deze foto’s uitlekken? En waarom lijken het eigenlijk bijna altijd meisjes te zijn waar dit bij gebeurt?

Het grootste gedeelte van de uitgelekte naaktfoto’s komt tegenwoordig voort uit het fenomeen ‘sexting’. Sexting is het per mobiele telefoon versturen van seksueel getinte foto’s of filmpjes van jezelf naar een bekende. Het woord is sinds 2010 zelfs officieel opgenomen in het Nederlands woordenboek. Het komt vaak voor dat foto’s, afkomstig van sexting, in handen komen van mensen met slechte bedoelingen, bijvoorbeeld een boze ex die de foto’s uit eerste hand ontvangen heeft, die de foto vervolgens ongewenst verspreidt. In het ergste geval kunnen deze foto’s terechtkomen op pornosites of in pedofiele netwerken.

Sexting
Pro Juventude

Door alle media-aandacht die hierbij komt kijken lijkt het alsof deze rage razend populair is, ook onder jongeren. Uit onderzoek van Julia Lippman en Scott Campbell van de Universiteit van Michigan blijkt echter dat het, althans in de Verenigde Staten, wel meevalt met deze populariteit. In de Verenigde Staten geeft slechts 2,5% van de ondervraagden (tussen de 10 en 17 jaar oud) aan ooit een (semi)naaktfoto van zichzelf te hebben verstuurd. Over de betrouwbaarheid van deze cijfers valt te twisten omdat jongeren niet snel toe zullen geven dat ze dergelijke foto’s verstuurd hebben, dit geeft echter wel een indicatie. 14,9% van de jongeren die dergelijke foto’s van zichzelf verstuurd hebben, vindt overigens dat ze iets ‘verkeerds’ hebben gedaan.

Uit het onderzoek van Lippman en Campbell blijkt verder dat jongeren voornamelijk seksueel getinte foto’s en filmpjes uitwisselen wanneer ze een romantische of seksuele relatie met elkaar hebben, of wanneer ze daar naar op zoek zijn, en dat oudere onderzoekspersonen relatief vaker aan sexting doen. Daarnaast vertonen jongeren die aan sexting doen, meer seksueel gedrag en hebben ze vaak al seksuele ervaring. ‘Het is onduidelijk of dit komt omdat seksuele activiteit en sexting beide uitingen zijn van seksuele interesse, of omdat sexting leidt tot meer seksuele activiteit,’ schrijven Lippman en Campbell.

Een opvallender resultaat is echter dat meisjes niet tot nauwelijks meer ‘sexts’ versturen dan jongens. Toch richt de media-aandacht zich voornamelijk op de gevallen waarbij meisjes het slachtoffer zijn geworden van het ongewenst verspreiden van dergelijke foto’s.

Sexting
PictureYouth

Sociale impact

Op sociaal gebied kan het uitlekken van een naaktfoto verschrikkelijke gevolgen hebben voor de, vaak jonge, slachtoffers. Opvallend is wederom dat in vrijwel alle bekende gevallen sprake is van vrouwelijke slachtoffers. Volgens Lippman en Campbell worden meisjes die aan sexting doen gezien als ‘sletterig’, zelfs wanneer de sexting voorkomt uit een reactie op een ontvangen sext van een jongen, of wanneer zij onder druk is gezet om de foto te sturen.

Daardoor is de kans dat een vrouwelijk slachtoffer een ‘sociale outcast’ wordt veel groter. Voor jongens daarentegen werkt sexting verhogend voor de sociale status. Deze dubbele standaard is waarschijnlijk de reden dat meisjes zwaarder tillen aan het uitlekken van een naaktfoto dan jongens, waardoor deze gevallen meer media-aandacht genereren.

Marijke Naezer, die bij het Institute for Gender Studies aan de Radboud Universiteit Nijmegen promotie-onderzoek doet naar hoe Nederlandse jongeren met diverse achtergronden sociale media gebruiken in vriendschappen, relaties en seksualiteit, ziet echter nog een andere reden voor de nadruk van de media op vrouwelijke slachtoffers. “De media richten zich vaker op de gevallen waarbij meisjes het slachtoffer zijn omdat simpelweg vaak vergeten wordt dat dit ook bij jongens kan gebeuren. In onze samenleving wordt slachtofferschap gekoppeld aan vrouwen en meiden, vooral als het over seksueel geweld gaat.”

Amanda todd   01
De 15 jarige Amerikaanse Amanda Todd
wikimedia commons

Het verhaal van Amanda Todd

Een bekend voorbeeld van de desastreuze gevolgen die een ongewenste foto op internet kan hebben is het verhaal van de Canadese tiener Amanda Todd. De destijds dertienjarige Amanda bezocht geregeld chatrooms waar ze via de webcam gesprekken voerde met vreemden om nieuwe mensen te leren kennen. Tijdens een van deze gesprekken werd ze overgehaald om naakt voor de webcam plaats te nemen. Een jaar later zocht een onbekende man contact met Amanda en vertelde haar dat als ze niet voor de webcam ‘een show’ voor hem zou opvoeren, hij de beelden onder haar vrienden en klasgenoten zou verspreiden.

Dit weigerde ze en in de kerstvakantie van 2010 werd de foto inderdaad onder Amanda’s leeftijdsgenoten verspreid. Dit is de aanleiding geweest voor aanhoudende pesterijen waardoor Amanda in een depressie terecht raakte en een angststoornis ontwikkelde. Ze wisselde verschillende malen van school, maar elke keer werd ze weer door de onbekende man met de foto geconfronteerd. Uiteindelijk bezweek ze onder de pesterijen, en pleegde ze op 10 oktober 2012 zelfmoord. Voor haar dood zette ze een filmpje op YouTube waarin ze haar verhaal vertelt.

Bekijk hier het filmpje van Amanda

“Als een dergelijke foto van een meisje uitlekt, krijgt zij al snel zelf de schuld. Zij wordt dom gevonden en uitgemaakt voor slet, ondanks dat het iemand anders was die haar foto ongewenst verspreidde. Dat past in een lange traditie waarin vrouwen gemakkelijk worden veroordeeld om hun seksuele gedrag. Daar komt bij dat als een foto eenmaal verspreid is, deze niet zomaar weer terug te halen is,” aldus Naezer. " Wel is het vaak zo, omdat jongeren zo enorm veel foto’s naar elkaar sturen, dat na verloop van tijd een foto ondersneeuwt en vergeten wordt. Maar dan kan de schade al heel groot zijn," voegt ze er aan toe.

Bron

  • Julia R. Lippman en Scott W. Campbell, ‘’Damned if you do, damned if you don’t…if you’re a girl: Relational and normative contexts of adolescent sexting in the United States’’, Journal of Children and Media, 6 juni 2014, DOI: 10.1080/17482798.2014.923009
Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 22 juli 2014

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE