Je leest:

Slaap is sleutel tot succes

Slaap is sleutel tot succes

Slaapprofessor schreef Het slapende brein

Auteur: | 13 augustus 2015

Slaapprofessor Ton Coenen (Radboud Universiteit Nijmegen) deelt zijn kennis van de nachtrust in zijn net verschenen boek Het slapende brein. Hij was één van de eersten die de hersenactiviteit tijdens de slaap bekeek met behulp van EEG. Kennislink sprak de wetenschapper over zijn onderzoek, Joop Zoetemelk en slaaprituelen.

Coenen werkte de afgelopen zeven jaar aan het boek, sinds hij in 2008 met emeritaat ging. “Rationeel is dat zeven jaar geleden, maar voor mij voelt het als de dag van gisteren!”. De emeritus-hoogleraar die duizenden studenten én ouderen doceerde over het fenomeen slaap vond het tijd om zijn colleges en omvangrijke verzameling illustraties te bundelen in een boek dat voor iedereen begrijpelijk is.

“Ik wilde de neerslag van al mijn colleges dicht bij de mensen brengen. Het leuke van het boek is dat ik alle aspecten van slaap en dromen beschrijf op een manier dat bijna iedereen het begrijpt. Alle ziektebeelden worden bijvoorbeeld behandeld. Van slaapapneu en slapeloosheid tot aan het restless leg-syndroom”, zegt Coenen.

Joop zoetemelk en ton coenen
Emeritus-hoogleraar Ton Coenen overhandigt wielerlegende Joop Zoetemelk het eerste exemplaar van zijn boek Het slapende brein aan de vooravond van de Tour de France.
M-line

Slaappionier

Coenen was één van de eersten die slaap in het brein bekeek met behulp van EEG (electro-encefalogram), een methode die hersenactiviteit meet. “Als je een EEG van een wakker iemand maakt, dan zie je allemaal van die kleine kriebeltjes. Als die persoon in slaap valt, worden die kriebels groter en trager. Dat is de slaap. Maar wat betekent het dat die kleine kriebellijn als je wakker bent overgaat in grote golven met een lage frequentie in het EEG? Wat stelt dat nou voor?”, vraagt Coenen.

Slaap eeg
Elektro-encefalografie is een methode om elektrische potentiaalverschillen die in de hersenen zijn ontstaan, via de hoofdhuid te registreren. Het electro-encefalogram (EEG), waarop golfpatronen te zien zijn, kan bij ziekteprocessen informatie geven over zowel de aard als de plaats van de afwijking. Bij het maken van een EEG wordt een aantal elektroden op het hoofd geplaatst. Meestal zijn dit er ongeveer twintig en zijn ze bevestigd in een soort muts. Uit het golfpatroon van een EEG kun je afleiden of iemand wakker is of slaapt en in welke fase de persoon zich bevindt. In fase vier ben je diep onder zeil. Je ziet dan grote, trage golven in het EEG. Als je wakker bent zie je een druk, kriebelig golfpatroon.
neowetenschap.nl

Voetbalstadion

Inmiddels kan Coenen precies vertellen hoe het zit met slaap en het EEG, al blijft het een ingewikkeld gebeuren. “Tijdens de slaap wordt de activiteit in het brein totaal anders. Als er een klein kriebel-EEG is, zijn alle hersencellen actief en eigenlijk op eigen houtje bezig. Dat kriebelt allemaal door elkaar. De hersenactiviteit van de cellen loopt dan niet synchroon.”

Wave
Als je slaapt gedragen je hersencellen zich als een ‘wave’ tijdens een doelpunt in een voetbalstation. Ze vuren allemaal tegelijk en ze zitten allemaal tegelijk stil. De hersenactiviteit van je cellen loopt synchroon.
ed.nl

Als je gaat slapen wordt die activiteit heel anders. “Alle cellen gaan hetzelfde doen. Ze worden minder actief, maar ze worden ook tegelijk actief. Ze vuren allemaal op hetzelfde moment, en dan zijn ze allemaal weer stil. Ik vergelijk het altijd met een voetbalstadion. Zolang er niks gebeurt en je bent op ongeveer vijfhonderd meter afstand aan het luisteren, hoor je een hoop geroezemoes. Valt er een doelpunt, dan hoor je gejuich! Nou dát is het slaap-EEG, daarom krijg je die grote golven!”.

Groei en herstel

De Nederlandse wielerlegende en Tour de France-winnaar Joop Zoetemelk roept al langer dat slapen heel belangrijk is om goed te kunnen presteren. Hij deed de bekende uitspraak: ‘de tour win je in bed’. Het klinkt Coenen als muziek in de oren. “Als je slaapt komen er allerlei hormonen vrij die herstelactiviteit bevorderen. Dat is heel anders dan wanneer je wakker bent. Tijdens de nachtrust komt namelijk het groeihormoon vrij. En de naam zegt het al, daar groei je van. Kinderen worden daar groter van. Wij groeien niet meer, maar bij ons zorgt het wel dat de schade aan de hersencellen, en elders in het lichaam, wordt hersteld”. Coenen overhandigde Zoetemelk het eerste exemplaar van zijn boek Het slapende brein.

Nieuw inzicht, oud matras

Van iemand met zo’n groot repertoire aan slaapweetjes zou je misschien een uitgebreid slaapritueel verwachten. Maar nee hoor. “Hup het bed in en slapen. Mijn vrouw zegt wel altijd dat je om de negen jaar een nieuw matras moet kopen, maar die van ons is al vijftien jaar oud. Misschien is het toch tijd voor een nieuwe?”, zegt Coenen lachend.

Cover het slapende brein
ECI.nl

Het boek van Ton Coenen Het slapende brein met als ondertitel ‘slaap, een voorwaarde voor welzijn en presteren’ kan met recht een handboek over slaap worden genoemd. Het boek zet op een rijtje wat er bekend is over slaap. Aan bod komen onder andere: veronderstelde functies van de slaap, slaapstoornissen en bestaande theorieën.

Bron

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 13 augustus 2015

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.