Je leest:

Rijden op paardenbloemen

Rijden op paardenbloemen

Auteur: | 10 november 2017

Wereldwijd gebruiken we steeds meer natuurrubber, maar de productie ervan kent steeds meer bedreigingen en is arbeidsintensief. Onderzoekers uit Wageningen zochten daarom naar alternatieve bronnen. Ze vonden een Russische paardenbloem.

Stapel banden
Een stapel banden van synthetische rubber.

Nu meer mensen auto’s kopen of de wereld rondvliegen, hebben we meer banden en andere rubberen onderdelen nodig. Veel mensen denken dat we al deze onderdelen maken van olie, maar dat klopt niet. We gebruiken synthetische rubber uit olie voor bijvoorbeeld zomerbanden, maar vliegtuigbanden bestaan uit natuurrubber omdat de synthetische variant te zwak is.

De Wageningen Universiteit werkt nu samen met Nederlandse en Europese bedrijven en onderzoeksinstellingen in het project Drive4EU om een alternatieve bron voor natuurrubber te vinden. “In totaal zijn er nog zo’n vijftigduizend producten waarin we natuurrubber gebruiken”, vertelt Ingrid van der Meer, projectcoördinator van het Drive4EU-project aan de Wageningen Universiteit. “Maar de natuurrubberproductie wordt bedreigd. In ons project hebben we nu een mooie alternatieve bron gevonden: Russische paardenbloemen.”

Hard werk

Natuurrubber komt nu uit rubberbomen. In deze bomen zit latex, een melkachtig sap waar het rubber in zit. Ze groeien alleen in een tropisch klimaat, dus vooral in Zuidoost-Azië vind je veel plantages. Het werk op deze plantages is zwaar: de werkers maken elke dag een inkeping in de boom, waar dan langzaam het latex uitdruppelt. Ze moeten elke dag alle bomen langs om de inkepingen te maken en het latex te verzamelen. “Het werk levert relatief weinig op”, vertelt Van der Meer. “Daarom stappen veel boeren over naar palmolie, dat is veel minder arbeidsintensief en daar verdienen ze meer mee.”

Bovendien hangt de plantages constant een gevaar boven het hoofd. De American LeafBlight-schimmel heeft in Zuid-Amerika alle rubberbomen vernietigd en kan zomaar hetzelfde doen in Azië. “In Brazilië kun je vanwege die schimmel geen grote rubberboomplantages meer houden”, zegt Van der Meer. “We vrezen dat de schimmel door de toegenomen wereldhandel ooit ook in Azië terechtkomt, en dan hebben we een probleem.”

Niet genoeg

Het zou dus mooi zijn als we in Europa ons eigen natuurrubber konden produceren en niet afhankelijk blijven van de hardwerkende boeren in Azië. “Een paar andere planten produceren ook rubber, maar in heel lage concentraties”, zegt Van der Meer. Daarom gingen de onderzoekers van de Wageningen Universiteit op zoek naar de planten die wel genoeg produceren. Ze vonden twee mogelijke bronnen: de Russische paardenbloem en Guayuli, een struik die het goed doet in hete klimaten.

In het Drive4EU-project richten Van der Meer en haar collega’s zich op de Russische paardenbloem. Deze plant groeit oorspronkelijk alleen op een bepaalde hoogvlakte in Kazachstan en op de grens van China en Kirgizstan, maar experimenten uit het verleden tonen aan dat de plant ook in het westen kan groeien. “Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten onder andere Duitsland, Rusland en Amerika al rubber uit Russische paardenbloem omdat de import was geblokkeerd.”

Sterke plant

Inmiddels groeien de paardenbloemen van het onderzoeksproject opnieuw in Europa. Van der Meer: “Op de hoogvlakte is het soms heel koud en dan weer warm, dus de plant kan veel omstandigheden aan.” In onder andere Nederland en België kijken de onderzoekers hoe ze de plant zo goed mogelijk kunnen laten groeien en of ze de opbrengst kunnen verhogen. “Ongeveer vijf procent van het gewicht van de wilde plant bestaat uit rubber”, vertelt Van der Meer. “Met moderne veredelingstechnieken en kruisingen hebben onderzoekpartners in het project nu al planten met 17 tot 20 procent ontwikkeld.”

Om het rubber uit de plant te halen moet de hele plant uit de grond. “Het product zit in de wortels”, legt Van der Meer uit. “We oogsten de hele plant, hakken hem in stukjes en trekken de rubber als het ware uit de plant met heet water.” De rubber gaat een reactie met zichzelf aan en vormt lange strengen rubber en deze strengen komen simpelweg boven drijven. “We filteren het water en kunnen het verder verwerken.”

Flower Power

Het paardenbloemproduct werkt in testen net zo goed als de natuurrubber uit de bomen. De eerste paardenbloem-autobanden rolden al van de productieband en Drive 4EU-partner Vredenstein produceerde ook al fietsbanden van paardenbloemen onder de naam Florenza Flower Power. Maar toch is het proces nog niet perfect volgens Van der Meer: “We willen de opbrengst uit de wortels verbeteren en ook het proces stroomlijnen zodat er minder vervuiling in het product terechtkomt.”

In theorie kan de Russische paardenbloem dus een mooie bron van natuurrubber vormen. Maar Van der Meer verwacht niet dat de planten de bomen ooit gaan vervangen: “De productie uit paardenbloemen is nog te klein, we kunnen op dit moment niet dezelfde hoeveelheid produceren als de plantages in Azië. Ik verwacht eerder dat het naast elkaar zal bestaan.”

Gelukkig zijn veel onderzoekers zich bewust van de problemen die de rubberbomen te wachten staan. Enkele onderzoeksgroepen zijn op zoek naar een manier om de boom resistent te maken en veel anderen richten zich op het verbeteren van synthetische rubber. “Synthetische rubber uit olie verbetert wel, maar zal de natuur nooit helemaal kunnen vervangen”, zegt Van der Meer. “Wij moeten ons proces gewoon zo goed mogelijk maken om alle klappen op te kunnen vangen.”

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 november 2017

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.