Je leest:

Prostitutie, economie en de prijs van pijpen

Prostitutie, economie en de prijs van pijpen

Seks als markt

Auteur: | 22 maart 2010

Er zijn ontzettend veel redenen om seks te hebben. Eén daarvan is geld. Tenminste, voor prostituees en andere sekswerkers. Voor hen (en voor economen) is prostitutie een kwestie van inkomen, vraag en aanbod. Klanten zien een bezoekje aan een hoer liever niet als een zakelijke transactie: dat geeft maar een bittere nasmaak.

Prostitutie is het spreekwoordelijke oudste beroep ter wereld. Toch weten we relatief weinig over de betaalde liefde – wetenschappelijk onderzoek en betrouwbare cijfers zijn schaars.

Prostituees, bordeelhouders en klanten geven liever geen inzage in hun dagelijkse leven, portemonnee of psyche. Prostitutie is in de meeste landen immers illegaal – en wordt vaak ook nog eens als moreel verwerpelijk gezien.

Sexonomics

Hoewel prostitutie een fenomeen is dat van alles te maken heeft met seksuele moraal en maatschappelijke normen, is prostitutie ook een markt – compleet met vraag en aanbod, prijsdiscriminatie en seizoensdrukte. Dat blijkt uit onderzoek van econoom Steven D. Levitt. Samen met journalist Stephen J. Dubner schreef hij ‘Superfreakonomics’, waarin hij met een economische bril naar maatschappelijke fenomenen kijkt.

Levitt legt bijvoorbeeld uit waarom er honderd jaar geleden zo veel meer hoeren waren dan vandaag de dag. Rond 1913 koos maar liefst een op de vijftig Amerikaanse vrouwen voor een carrière als prostituee. In een tijd van grote werkloosheid en een gebrek aan uitkeringen, was prostitutie voor vrouwen financieel gezien een bijzonder aantrekkelijke optie. In het Chicago van 1913 verdienden meisjes van lichte zeden een stuk beter dan winkelmeisjes en poetsdames.

Een gewone groenten- of kousenverkoopster verdiende een salaris dat, omgerekend naar hedendaagse dollars, zou uitkomen op ongeveer $6.500 per jaar. Een prostituee verdiende ergens tussen de $25.000 en $76.000 per jaar. In chique high society bordelen konden meisjes zelfs meer dan vier ton per jaar binnenhalen. Dat prostitutie zo veel verdiende, kan volgens Levitt verklaard worden door de wetten van vraag en aanbod.

Vraag en aanbod

De vraag naar hoeren was honderd jaar geleden enorm – groter dan het aanbod. Zoals elke econoom kan vertellen: meer vraag dan aanbod drijft de prijs omhoog. De vraag naar hoeren was honderd jaar geleden veel groter dan nu, omdat prostituees een monopoliepositie hadden als het ging om het bevredigen van de seksuele verlangens van mannen. Jongemannen die nog niet wilden trouwen, hadden weinig andere opties, zeker niet als ze geen risico wilden lopen op een ongewenste zwangerschap en dus een ‘moetje’. Bij gewone ‘nette’ vrouwen hadden mannen überhaupt weinig kans; vrouwen bleven immers liever maagd tot aan hun huwelijksnacht. Een vrouw die seks voor het huwelijk had, daalde flink in waarde op de huwelijksmarkt. Dit is overigens een tweede reden waarom prostituees een hoge prijs konden bedingen: ze moesten gecompenseerd worden voor het risico dat ze nooit meer aan de man zouden komen.

Pas na de jaren zestig kregen prostituees last van marktconcurrentie. De seksuele revolutie bracht een grote bedreiging voort: vrouwen die gratis seks leverden, gewoon, voor hun plezier. Terwijl seks voor het huwelijk aan het begin van de vorige eeuw nog werd gezien als een grote zonde, werd dit nu de heersende norm. En waarom zouden mannen betalen voor iets dat ze nu gewoon gratis en voor niks konden krijgen, in studentenkamers of tussen de bloemen? De vraag naar prostituees daalde.

Prostitutie is sinds de seksuele revolutie in zekere zin ook meer taboe geworden. Een bezoekje aan de hoeren hoorde er vroeger min of meer bij. Waar zou een man anders seksuele ervaring kunnen opdoen? Volgens Levitt is tenminste 20% van de Amerikaanse mannen in de jaren vijftig ontmaagd door een hoer. Vandaag de dag heeft prostitutie een heel ander imago. Naar de hoeren gaan wordt niet gezien als een noodzaak, maar eerder als een soort last resort voor mannen die het niet voor elkaar krijgen om gratis seks te krijgen.

382523918 78e4490ed0
Er is nog een reden waarom de prijs van een hoer honderd jaar geleden zo hoog was: het risico van vervolging lag alleen bij prostituees. Een klant draaide de bak niet in. Dit is overigens in de meeste landen nog steeds zo. Uitzonderingen zijn Zweden (waar niet de prostituee maar de klant in overtreding is), Duitsland en Nederland (waar prostitutie niet strafbaar is).

Lucratief maar gevaarlijk

Uit de onderzoekskoker van Levitt komen nog meer fascinerende sekseconomische inzichten. Een van zijn collega’s, socioloog Sudhir Venkatesh, deed onderzoek naar straatprostitutie in Chicago. Omdat betrouwbare gegevens ontbraken, huurde hij ex-prostituees in om op straathoeken en bordelen te observeren, tellen en luisteren. Tegen een kleine vergoeding kwamen prostituees vertellen wat ze precies voor hoeveel hadden gedaan. Dat leverde bijzonder interessante data op over zo’n 2.200 seksuele transacties.

Bijvoorbeeld: de gemiddelde straatprostituee in Chicago draait een 13-uurse werkdag, waarin ze 10 klanten afwerkt. Gemiddeld verdient ze daarmee $27 per uur, ongeveer vier keer zo veel als het loon dat ze ontvangt voor andere bijbaantjes. Een lucratieve baan, maar ook gevaarlijk. Drie van de 160 prostituees stierven tijdens het onderzoek: geweld tegen prostituees, vooral na erectie- of klaarkomproblemen van een klant, komt veel voor.

Zaterdagklanten betalen meer

Venkatesh kon ook zien wanneer er het meest verdiend wordt. Op maandag gaan mannen klaarblijkelijk niet graag naar de hoeren. Op vrijdagavond hebben prostituees het het drukst. Dan zou je denken dat er ook het meest verdiend wordt op vrijdagavond. Maar dat is niet zo: op zaterdag is de winst het grootst (wel 20% meer dan op vrijdag). Dat komt omdat klanten op zaterdag duurdere diensten willen – minder orale en meer vaginale seks.

Seksuele handeling Gemiddelde prijs
Aftrekken $26.70
Pijpen $37.26
Vaginale seks $80.05
Anale seks $94.13

Bron: Superfreakonomics (2009)

Taboebelasting

De prijs van pijpen is in vergelijking met vaginale seks flink gedaald. In de jaren twintig waren mannen bereid om twee of zelfs drie keer zo veel voor orale seks te betalen, terwijl ze nu amper de helft neerleggen. Volgens Levitt heeft dit alles te maken met onze seksuele normen. Vroeger had orale seks een ‘taboe-belasting’: pijpen werd gezien als iets pervers. Vooral voor gelovigen was orale seks een zonde – je kon moeilijk beargumenteren dat orale seks iets met voortplanting van doen had. Maar toen orale seks, na de seksuele revolutie, gewoon geaccepteerd raakte, kon er geen speciale taboe-prijs meer voor pijpen worden gevraagd. Toch wordt er ook nu nog veel gepijpt op de straten van Chicago: van alle verleende seksuele diensten draaide 55% om orale seks.

Vakantiewerk

Prostituees blijken daarnaast handig in te spelen op de fluctuaties van de markt. Venkatesh ontdekte dat de vraag naar prostituees op 4 juli, een Amerikaanse feestdag, dramatisch stijgt. Terwijl de gezinnetjes in het park picknicken, sluipen de mannen weg om zich door een prostituee te laten verwennen. Zoals het goede ondernemers betaamt, verhogen de prostituees hun prijs met 30% en draaien heel wat overuren. Het prostituee-hoogseizoen trekt zelfs vrouwen aan die de rest van het jaar niet aan prostitutie doen, maar rond 4 juli een – broodnodig – extra zakcentje willen verdienen. Seks heeft hier weinig te maken met liefde en erotiek – en alles met geld, inkomen en economie.

Seks als zakelijke transactie: lastig voor klanten

Dat de prostituee voornamelijk wordt gedreven door economische motieven, vinden klanten maar moeilijk te verteren. Dit blijkt uit een onderzoek naar 103 Londense hoerenlopers, die anoniem werden geïnterviewd over hun ervaringen. Veel mannen houden een dubbel gevoel over aan prostitueebezoek. Het is spannend, makkelijk en soms noodzakelijk, maar gaat ook gepaard met schaamte, schuldgevoel en ontevredenheid. De geïnterviewde mannen beschreven hun eigen gevoelens ná de seks met woorden als ‘spijt’, ‘teleurstellend’, ‘boos op mezelf’ en ‘nog steeds eenzaam’. Hoewel sommige mannen aangaven dat ze seks-voor-geld plezierig vinden omdat het zo weinig verplichtingen met zich meebrengt, was het betaal-gedeelte toch een afknapper voor veel mannen. Zij hebben graag het idee dat ze seks hebben met iemand die naar hen verlangt.

Klanten hebben dan ook de neiging om de warme gevoelens van hun sekspartner te overschatten. Niet alleen denkt de meerderheid van de klanten dat prostituees echt opgewonden raken van betaalde seks, de meesten denken ook dat een prostituee positieve gevoelens over de klant heeft (40% van de woorden die klanten gebruikten om de gevoelens van de prostituee te beschrijven, was positief). Volgens eerder Amerikaans onderzoek, gebruiken prostituees zélf slechts in 9% van de gevallen positieve woorden; de overgrote meerderheid (77%) is negatief over seks met een klant. Ook opgewonden raken ze nauwelijks. Psychologisch onderzoek laat juist zien dat de eigen seksuele gevoelens van prostituees die lang in het vak zitten, behoorlijk schade oplopen. Seks gaat voor prostituees in de eerste plaats om geld; seksueel plezier en genot hebben er weinig mee te maken.

Waarom hebben mannen seks met prostituees?

Belangrijkste redenen Percentage
1. Bevredigen van lust, entertainment, plezier 32%
2. Variëteit, voorkeur voor specifiek uiterlijk/ras 21%
3. Krijgt niet wat hij (seksueel of emotioneel) wil in huidige relatie 20%
4. Makkelijk, geen verplichtingen of betrokkenheid 15%
5. Spannend, doorbreken van taboe 8%
6. Verslavend, gevolg van drugs/alchohol 3%
7. Groepsdruk (van mannen onder elkaar) 2%

Bron: Men who buy sex door Melissa Farley e.a. (2009)

Lees ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 22 maart 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.