Je leest:

Overstroming: meevaller voor de wetenschap

Overstroming: meevaller voor de wetenschap

Auteur: | 13 april 2018

Planten gebruiken CO2 uit de atmosfeer om te groeien. Maar wat gebeurt er met de stof wanneer de plant sterft? Aardwetenschapper Francien Peterse onderzoekt de weg die koolstof aflegt, van hoog in de lucht tot diep in de oceaan.

Francien peterse
Francien Peterse aan boord van onderzoeksschip de Pelagia.
Zeynep Erdem – NICO expeditie

Met het deinen nog in de benen vertelt Francien Peterse over haar avontuur aan boord van onderzoeksschip de Pelagia. Als aardwetenschapper aan de Universiteit Utrecht heeft ze geen echte zeebenen, doorgaans doet ze haar metingen aan land of in de rivier. “Normaal ben ik nooit op zee. Dit was mijn eerste grote oceaanonderzoek.” Het was voor Peterse een mooie kans om haar Veni-onderzoek naar de koolstofcyclus en de weg die koolstof aflegt op het land, door te trekken van de rivier naar de open zee.

Hoe zit het ook alweer met de koolstofcyclus? CO2 in de lucht wordt opgenomen door planten. De planten geven de zuurstof (O) terug aan de atmosfeer, de koolstof ( C ) slaan ze op en komt als ze doodgaan in de bodem terecht. De bodem erodeert en het materiaal spoelt de rivieren in. CO2 is een broeikasgas, en koolstof van dit broeikasgas speelt een belangrijke rol in klimaatmodellen. “In de huidige modellen komt al het koolstof uit de rivier uiteindelijk terecht in de zee”, aldus Peterse. “Maar uit mijn Veni-onderzoek bleek dat uiteindelijk slechts twintig procent van het materiaal in de rivier uiteindelijk de riviermonding haalt. Tachtig procent is weg en het is maar de vraag waar het blijft.”

Francien peterse2
Wetenschappers aan boord van onderzoeksschip de Pelagia bezig met de piston-core, een instrument om bodemmonsters te nemen. Francien Peterse staat uiterst links.

“Nu kreeg ik de kans om verder te meten waar ik gebleven was: wat gebeurt er met het materiaal dat via rivier de Mississippi in zee stroomt?’ zegt Peterse. “Zodra het materiaal naar de bodem zinkt, lijkt het erop dat het daar netjes blijft liggen en wordt opgeslagen, en dat er zo koolstof aan de kringloop wordt onttrokken. Maar het is nog totaal onbekend hoeveel er echt op de zeebodem terechtkomt.”

“Met deze cruise hebben we een rechte lijn dwars op de kust bemonsterd vanaf de Mississippi Delta recht de Golf van Mexico in, van land steeds verder naar de open zee.” Peterse nam monsters van de zeebodem en de waterkolom om later in Nederland verder te analyseren op onder andere koolstof. Hoe weet je waar het koolstof dat je meet vandaan komt, of het rechtstreeks uit de lucht komt, of via het sediment de rivier in sijpelt en vervolgens richting oceaan spoelt? “Daarvoor gebruiken we speciale moleculen, afkomstig van bodembacteriën. De bacteriën leven in de bodem, delen van hun celmembraan bestaan uit heel resistente moleculen, die worden niet zo snel afgebroken. Deze moleculen gebruiken we als tracers – een soort markeerstofjes – om specifiek bodemmateriaal te volgen.”

Cleansamplingnoentrance wouterhooijmans 1200
Het is belangrijk om metingen schoon te houden aan boord van onderzoeksschip de Pelagia.

Overstroming

Door een vertraagde container vol meetapparatuur werd de expeditie van Peterse met vijf dagen ingekort. Toch heeft ze alle metingen kunnen doen die ze wilde doen. “Dat is mede te danken aan de bemanningsleden aan boord, die waren ontzettend flexibel en betrokken. Ze droegen echt bij aan het falen of slagen van de cruise en vonden het geen probleem om op 24-uursdiensten over te schakelen.” Behalve een logistieke tegenslag had Peterse ook geluk. “Normaal is er in april geen hoge waterstand in de Mississippi en verwacht je dus dat er minder water naar zee wordt getransporteerd. Toevallig was er nu een heel hoge waterstand, ongekend voor de tijd van het jaar. Er waren zelfs waarschuwingen voor overstromingen in New Orleans. Vervelend voor de mensen daar, maar wij hadden dus mazzel dat we heel veel materiaal van land in zee konden meten.”

De eerste resultaten laten nog even op zich wachten, de monsters die Peterse verzamelde zijn nog aan boord van de Pelagia en komen eind mei in Nederland aan. De onderzoeker kan niet wachten met uitwerken. “Met het blote oog zag je de zee al steeds helderder worden, hoe verder we van de kust afkwamen. Nu kijken wat de metingen allemaal voor ons in petto hebben.”

Francien peterse3
Francien Peterse aan boord van onderzoeksschip De Pelagia
Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 13 april 2018

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.