19 februari 2021

“Als eilandengek bezoek ik het liefst alleen maar eilanden tijdens vakanties. Zo ga ik elk jaar minimaal één keer naar Schiermonnikoog. Dat er nog veel meer mooie Waddeneilanden zijn, laat Evert Jan Prins zien. De Groningse tandarts is een begenadigd verteller en neemt je in een boek mee op reis langs álle Waddeneilanden, ook die waar je eigenlijk helemaal niet mag komen.”

Je leest:

Op ontdekkingsreis langs alle 61 Waddeneilanden

Op ontdekkingsreis langs alle 61 Waddeneilanden

Recensie ‘61 eilanden in de Waddenzee’ van Evert Jan Prins

Auteur: | 15 februari 2021
Evert Jan Prins

In tien jaar tijd bezocht Evert Jan Prins alle 61 Waddeneilanden van Nederland, Duitsland en Denemarken. Hij zette zelfs illegaal voet aan wal op verboden eilanden en schreef er een prachtig boek over dat leest als een ontdekkingstocht.

‘Eilanden zijn niet bedoeld om op rond te lopen, maar om naar te verlangen’, zei schrijver Boudewijn Büch ooit. Tijdens de lockdown las ik het nieuwe, vuistdikke boek ‘61 eilanden in de Waddenzee’ en lijkt die uitspraak meer dan ooit waar te zijn. Nu we door het coronavirus aan huis gekluisterd zitten en reizen niet wenselijk is, kan je met dit boek toch even in je hoofd op pad gaan. Op die manier droom je weg bij foto’s van stranden, vogels en duinen én leer je ook nog veel bij over de geschiedenis, biologie en waterbouwkunde.

Razende Bol

De auteur onderweg naar Kachelotplate, een eiland dat je niet mag bezoeken.
Evert Jan Prins

In Nederland denken we bij de Waddeneilanden vooral aan Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog. Maar er zijn er veel meer. De Groninger Evert Jan Prins bezocht ze alle 61. Van de vlakke zandplaat Razende Bol, vlakbij Texel, tot aan het Deense onbewoonde eilandje Langli met duintoppen van wel veertien meter hoog. Hij was er maar liefst tien jaar mee bezig en het boek leest daarom als een ontdekkingsreis. Opmerkelijk genoeg is Prins geen wetenschapper of schrijver, maar tandarts. Maar dat maakt zijn boek niet minder interessant voor wie zijn kennis wil vermeerderen over de Wadden: Prins weet ontzettend veel. Over elk eiland schrijft hij over de geschiedenis, bewoners, vogelsoorten en hoe hij er is gekomen.

Dat laatste blijkt nog niet altijd even eenvoudig te zijn. Naar Schiermonnikoog kan je natuurlijk gewoon met de boot. Maar hoe komt je op de Richel, een zandplaat waar vooral zeehonden zonnen? Of op het Duitse onbewoonde Memmert? Met hulp van bevriende schippers of door wad te lopen, zo blijkt. Op die manier weet Prins alle 61 eilanden te bereiken. Dat is knap, want een aantal plekken zijn streng verboden gebied.

Uitgelicht door de redactie

Klimaatwetenschappen
Een duurzame kledingkast begint bij één vezel

Economie
Wat zit er in je schoen?

Informatica
Nieuwe aanpak berekent eerlijke prijs zonder kinderarbeid

Neem het Duitse Potviseiland, dat officieel Kachelotplate heet (afkomstig van het Franse woord cachalot voor potvis). Daar mag je zelfs niet overheen vliegen, vanwege de beschermde diersoorten die er leven. Met een klein bootje weet Prins het stiekem toch te bereiken en struint hij illegaal een tijdje rond. Het is een kraamkamer voor zeehonden en kegelrobben en een rustplek voor tienduizenden vogels. Prins ziet helm, grillig gevormde duintjes en miljoenen schelpen. Als lezer kijk je nieuwsgierig over zijn schouder mee. Het zijn plekken die je zelf nooit zal aandoen, want het mag nu eenmaal echt niet, maar nu toch een beetje kunt bezoeken dankzij dit boek.

Podcast Leesvoer

Leesvoer, een podcast over boeken, gaat ook over ‘61 eilanden in de Waddenzee’ van Evert Jan Prins. Je kunt de aflevering hieronder luisteren. Podcasthosts van Leesvoer Martine Zeijlstra en Robert Visscher bespreken voortaan één keer per maand een populairwetenschappelijk boek onder de naam Weetvoer in samenwerking met NEMO Kennislink.

Opgegeten door de zee

Het valt op dat veel eilanden in het boek op elkaar lijken. Overal weer die duinen, grassen, vaak dezelfde soorten vogels en ook de zeehonden keren steeds weer terug. De Waddeneilanden hebben veel met elkaar gemeen. Maar genoeg opmerkelijke verschillen zijn er ook, met name hoe de eilanden zijn bebouwd. Neem het Duitse eiland Norderney. Daar vind je veel hoogbouw, flanerende badgasten en zelfs een schouwburg. Het wemelt er van de toeristen.

Het Duitse eiland Spiekeroog is autovrij. Je kunt er wel met paard en wagen rond rijden.
Evert Jan Prins

Volstrekt anders is het vlakbij gelegen Baltrum, waar je geen auto’s en zelfs geen fietsen vindt. Je mag er alleen wandelen of je verplaatsen per paard. Daar is geen hectiek, maar volledige rust. Weer andere eilanden zijn door ingenieurs aangelegd als verdedigingswerken, zoals Langlutjen. Daar vind je een groot pand met een gracht eromheen. Honderd soldaten konden er verblijven. Nu is het beklad met graffiti. Zo lijken de eilanden op elkaar, maar hebben ze toch allemaal een eigen identiteit. Prins weet dit goed in kaart te brengen.

Het meest interessante is misschien wel dat de eilanden nooit hetzelfde blijven. Ze veranderen voortdurend. Baltrum is bijvoorbeeld zo’n vijf kilometer naar het oosten opgeschoven. Simonszand verdwijnt langzaam en wordt opgegeten door de zee. Wetenschappers onderzoeken hoe deze eilanden bewegen, maar krijgen er nog maar weinig vat op. Het blijkt ongekend ingewikkeld om precies te voorspellen wat de invloed van het weer en de stromingen zal zijn. Ondertussen proberen bewoners zo goed en zo kwaad als het gaat de eilanden te beschermen tegen zee en zand. Om ervoor te zorgen dat het Duitse Scharhorn blijft bestaan moet er voortdurend zand worden opgespoten. Op Norderoog leggen jongeren rijstdammen aan in strijd met de zee. Soms zijn er ook gekke onbedoelde gevolgen, zoals op Langeoog waar het puin van door zandstormen verwoeste huizen voor landaangroei zorgt.

Viswijven

In 61 Eilanden in de Waddenzee neemt Evert Jan Prins je mee op ontdekkingsreis naar de Nederlandse, Duitse en Deense Waddeneilanden.
Noordboek

Ik bezoek al jaren met veel plezier de Wadden. Ik groeide op vlakbij Schiermonnikoog en kom er, net als op Terschelling, nog elk jaar. Als ik op vakantie ga, dan bezoek ik eigenlijk altijd een eiland in binnen- of buitenland. Ik heb dit boek daarom verslonden. Zelfs voor iemand met bovenmatige interesse in de Wadden, staat hier zoveel nieuws in. Maar ik denk dat het ook interessant is als je minder gek van eilanden bent dan ik. Prins is een begenadigd verteller. Hij weet verschillende vakgebieden moeiteloos met elkaar te verbinden. Ook staat het boek vol mooie anekdotes, bijvoorbeeld over de Duitse auteur Heinrich Heine die graag op Norderney kwam en klaagt dat de vrouwen naar vis stonken.

Ik raad iedereen aan om op reis te gaan met Prins. Laat je juist nu we vooral thuis moeten blijven, meevoeren naar al die wonderbaarlijke eilandjes en zandplaten. Geniet van de uitstekend geschreven teksten en prachtige foto’s. ‘Eigenlijk vind ik het jammer dat het af is’, schrijft Prins in het nawoord. En dat gevoel had ik ook toen ik het boek uit had. Ik ben al wat vakantieplannen gaan maken dankzij dit boek. Als het weer mag, dan zou ik dolgraag naar het rustige Baltrum gaan. Helemaal geen verkeer, alleen duinen, vogels, zand en zee.

Evert Jan Prins, ‘61 eilanden in de Waddenzee. Een ontdekkingsreis’, Noordboek, 400 pagina’s, 49,90 euro.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 15 februari 2021

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink Agenda

NEMO Kennislink vertoont op deze plaats normaal gesproken wetenschappelijke activiteiten uit heel Nederland. Door de maatregelen tegen het nieuwe coronavirus zal daarvan een groot gedeelte worden afgelast. Omdat we geen achterhaalde informatie willen verspreiden, laten we voorlopig geen activiteiten zien.
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.