Je leest:

Ontsteking in beenmerg voorspelt de ontwikkeling van leukemie

Ontsteking in beenmerg voorspelt de ontwikkeling van leukemie

Auteur: | 27 september 2016

Een ontsteking van steuncellen in het beenmerg kan leiden tot genetische schade in bloedstamcellen. Dit proces draagt bij aan het ontstaan van leukemie (bloedkanker). Dat schrijven hematoloog Marc Raaijmakers en zijn collega’s deze week in Cell Stem Cell. Zij hopen deze kennis in de toekomst te gebruiken om patiënten met een hoog risico op leukemie snel te identificeren.

In het beenmerg liggen verschillende soorten stamcellen, zoals mesenchymale stamcellen, die bot-, kraakbeen-, spier-, en vetcellen maken, en bloedvormende stamcellen, die verantwoordelijk zijn voor de productie van rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes.

Wanneer een groot aantal abnormale witte bloedcellen wordt aangemaakt is er sprake van leukemie (bloedkanker). Dit ontstaat niet altijd door een verandering in de bloedcellen zelf. “Een aantal jaren geleden hebben we in muisstudies al laten zien dat omgevingscellen de ontwikkeling van leukemie kunnen aanmoedigen”, vertelt Marc Raaijmakers, hematoloog aan het Erasmus MC. “Alleen toen wisten we nog niet welk mechanisme daarachter zat en wat de relevantie was voor patiënten met beenmergziekten. Dat weten we nu wel.”

Cellen onder stress

Raaijmakers en zijn collega’s bekeken de cellen in het beenmerg van muizen met het Shwachman Diamond Syndroom (SDS), een zeldzame erfelijke aandoening waarbij één gen in alle cellen van het lichaam gemuteerd is. SDS wordt gezien als ‘voorloper’ van een bepaalde vorm van leukemie (acute myeloide leukemie of AML). Een zeer groot aantal patiënten met SDS ontwikkelt vroeg of laat AML. De genetische verandering bij SDS zet mesenchymale stamcellen onder stress. De cellen reageren daarop met de productie van ontstekingsstofjes. “Een ontsteking in steuncellen leidt tot genetische schade in bloedstamcellen. Dit draagt vervolgens bij aan de kwaadaardige verandering van deze cellen”, legt Raaijmakers uit.

Myelodysplastisch syndroom
Een genetische afwijking op chromosoom vijf (zie pijltje) zorgt voor myelodysplastisch syndroom (MDS), een ontstekingsziekte in het beenmerg die bekend staat als een ‘voorloper’ van leukemie.

“Dit hebben we aangetoond bij muizen en vervolgens zijn we gaan kijken naar de cellen van patiënten met SDS. In deze patiënten bleek hetzelfde ontstekingsmechanisme actief te zijn.” Hoe zit dat dan bij patiënten met myelodysplastisch syndroom (MDS), een andere (meer voorkomende) beenmergziekte die bekend staat als ‘voorloper’ van leukemie? “Ongeveer dertig procent van de patiënten met MDS ontwikkelt uiteindelijk leukemie. Wij hebben nu laten zien dat bij MDS-patiënten een ontsteking van mesenchymale cellen het ontstaan van leukemie (AML) voorspelt”, zegt Raaijmakers.

Ontsteking en kanker

De hematoloog is opgetogen over de resultaten van het onderzoek. “Niet alleen hebben we nu het biologische mechanisme laten zien, ik denk zeker dat deze kennis ook klinische relevantie heeft. We kunnen op dit moment, bij patiënten met MDS, nog onvoldoende voorspellen of er leukemie ontstaat. Door te kijken naar ontsteking in steuncellen kunnen we patiënten met een hoog risico op leukemie hopelijk sneller identificeren en ook eerder behandelen, waardoor we de ziekte wellicht kunnen vertragen of zelfs voorkomen.”

12904838695 39c7c62e16 o
Door te kijken naar ontsteking van steuncellen in het beenmerg wordt het wellicht mogelijk om patiënten met een hoog risico op leukemie vroegtijdig op te sporen.

Raaijmakers en zijn collega’s hebben in deze studie gekeken naar een vrij specifieke groep patiënten, maar hun resultaten zijn wellicht breder inzetbaar. “Dit is allemaal speculatief, want we hebben er geen data over. Maar ik denk dat onze bevinding ook een rol kan spelen bij andere vormen van kanker die gerelateerd zijn aan ontsteking, bijvoorbeeld bepaalde typen van darmkanker.”

Bron:

  • Noemi Zambetti e.a. Mesenchymal inflammation drives genotoxic stress in hematopoietic stem cells and predicts disease evolution in human pre-leukemia Cell Stem Cell, 22 september 2016 online, doi:j.stem.2016.08.021
Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 27 september 2016

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.