Je leest:

Onderbreken mannelijke politici hun vrouwelijke collega’s echt zo vaak?

Onderbreken mannelijke politici hun vrouwelijke collega’s echt zo vaak?

Auteur: | 19 maart 2021

Een aantal vrouwelijke ministers beschuldigde Rutte er tijdens de verkiezingscampagne van dat hij hen vaker onderbrak dan hun mannelijke collega’s. Vervolgens werd dit in de media bevestigd met een wetenschappelijke studie. Maar hoe hard was dit bewijs?

De afgelopen twee weken was er veel om te doen in de media. Tijdens de verkiezingscampagne wees een groep vrouwelijke ministers met een beschuldigende vinger naar demissionair premier Rutte. Hij zou hen vaker onderbreken dan hun mannelijke collega’s. Is er wetenschappelijk bewijs voor deze claim? Daarover spraken we met Tessa van Charldorp. Zij is taalwetenschapper aan de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in conversatie-analyse.

In de media werd een onderzoek aangehaald waaruit zou blijken dat mannen vrouwen drie keer zo vaak onderbreken als mannen. Klopt die conclusie?

“Ik heb die studie bekeken. Het gaat om een Amerikaanse experimentele studie uit de psychologie waar twintig mannen en twintig vrouwen aan meededen. Zij werden met elkaar in een kamertje gezet, en kregen de opdracht om drie minuten met elkaar te praten. Vervolgens hebben de onderzoekers allemaal zaken geturfd: hoe lang zijn ze aan het woord, hoe vaak gebruiken ze ‘uh’, hoe vaak interrumperen ze. Eigenlijk was er niet zo veel verschil tussen mannen en vrouwen. Wel was er een verschil in de mate waarin mannen vrouwen interrumpeerden ten opzichte van mannen.”

Uitgelicht door de redactie

Biologie
‘Herstellen van ’milde’ corona kost ook veel tijd’

Geneeskunde
Migraine is meer dan alleen hoofdpijn

Biologie
Zeven vragen over het RNA-vaccin

“Alleen zijn daar weinig conclusies aan te verbinden. Hun definitie van interruptie was namelijk heel breed: er was al sprake van interruptie als de spraak van twee personen overlapte. Maar vanuit de conversatie-analyse is dat geen interruptie. Je kunt namelijk ook door iemand heen praten met aanmoedigende woordjes als ‘inderdaad’ of ‘ja ja’. Of je kunt een poging doen om te interrumperen zonder dat het lukt om de beurt over te nemen. Overlap in spraak is dus niet hetzelfde als een geslaagde interruptie. Vanuit de conversatie-analyse kijken we op microniveau wat er gebeurt in een gesprek op basis van heel nauwkeurige transcripten, en dat is hier niet gedaan.”

Zijn er studies vanuit de conversatie-analyse die hier wel iets over zeggen?

“Ja die zijn er, maar die tonen niet aan dat man-vrouwverschillen relevant zijn. Het is eerder de rol en de positie van de gesprekspartners die bepalend is. Dus iemand die in de rol zit van gespreksleider, zoals Rutte, heeft gesprekstechnisch gezien meer rechten om te onderbreken. Hetzelfde geldt voor jou als interviewer.”

Maar de aanklacht was dat Rutte dat vaker zou doen bij vrouwen…

“Die aanklacht is niet gegrond op wetenschappelijk onderzoek. Er waren wel vrouwen die dat zo ervoeren. En misschien is het echt zo en daarom is het ook goed om dit te bespreken. Maar naast gender zou ik ook kijken naar welke rol iemand heeft in een vergadering, op welke momenten er wel of niet wordt ingebroken, en hoe. Er kunnen zoveel factoren een rol spelen.”

In de media werd veel gesproken over het slotdebat tussen Geert Wilders en Sigrid Kaag.

Hoe heb jij gekeken naar de afgelopen lijsttrekkersdebatten? Heb je hier extra op gelet?

“Ja ik kan geen televisiekijken zonder daarop te letten. Wat ik zie is dat ervaren politici heel goed weten wanneer ze kunnen inbreken. Je ziet dat Wilders deze techniek feilloos beheerst. Een goed voorbeeld is die persoonlijke aanval op de sluier van Kaag in de allerlaatste minuut van het slotdebat. Toen had Kaag alleen nog twintig seconden voor een slotwoord. Hij kon daar niet meer interrumperen, maar ging er dus gewoon overheen met een hardere stem ‘verrader, verrader, verrader’, zodat je haar woorden niet meer hoorde. Hij heeft zo veel ervaring. Het past natuurlijk ook bij zijn stijl van oppositie voeren en hard ertegen ingaan. Kaag is heel respectvol en meer van mensen laten uitpraten. Dus je zag haar echt struggelen in dat debat, want het past niet bij haar stijl.”

In een eerder artikel op NEMO Kennislink schreven we over onderzoek waaruit blijkt dat vrouwen niet meer praten dan mannen.

Kan Kaag goed interrumperen?

“Dat vind ik een moeilijke vraag, maar ik heb haar wel zien groeien in het niet laten interrumperen. Dat is ook heel belangrijk. Neem Rutte, die is kampioen ‘aan het woord blijven’. Hij gebruikt van die tussensprintjes. Normaal laten mensen adempauzes horen tussen zinnen en bijzinnen, maar hij doet dat al voordat de zin af is, zodat mensen er niet tussendoor kunnen. Dus je moet er eigenlijk voor zorgen dat je ademhaalt op een onlogische plek, waar mensen het niet verwachten. Rutte speelt ook met de intonatie. Normaal gesproken interrumperen mensen op een plek waar de intonatie omlaaggaat, want dat geeft aan dat de zin bijna gaat eindigen. Rutte eindigt een zin vaak met een licht rijzende intonatie en gebruikt versnellingen, volume en handgebaren om de beurt te behouden.”

Rutte heeft gezegd dat hij er nu beter op let, maar dat de vergaderingen nu langer duren omdat vrouwen langer van stof zouden zijn. Is daar wat over bekend vanuit de conversatie-analyse?

“Ik denk dat bias hier een grote rol speelt, dus bepaalde vooroordelen die we hebben over mannen en vrouwen. Vanuit de conversatie-analyse kun je dat ook echt niet hardmaken.”

Bron

Hancock AB, Rubin BA. Influence of Communication Partner’s Gender on Language. Journal of Language and Social Psychology. 2015;34(1):46-64. doi:10.1177/0261927X14533197

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 19 maart 2021

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.