Je leest:

Nierstenen kwijtraken in de achtbaan

Nierstenen kwijtraken in de achtbaan

Ig Nobelprijs voor onderzoek naar nierstenen verliezen in de achtbaan

Auteur: | 17 september 2018

Heb je last van nierstenen? Maak dan een ritje in een snelle, ruwe achtbaan. En dan het liefst in het achterste karretje. Dat is volgens wetenschappers het recept tegen nierstenen. Het leverde ze de Ig Nobelprijs op.

De Ig Nobelprijzen, de satirische tegenhanger van de Nobelprijzen, worden ieder jaar uitgereikt aan de universiteit van Harvard. Dit jaar vielen maar liefst tien onderzoeken in de prijzen, waaronder dus het achtbaanonderzoek van artsen Marc Mitchell en David Wartinger.

Tijdens de Ig informele lezingen afgelopen zaterdag, deed Wartinger zijn verhaal. “De credits voor dit onderzoek gaan naar één van mijn patiënten. Hij was op vakantie in Walt Disney World Magic Kingdom en maakte een ritje in de achtbaan Big Thunder Mountain. Enkele minuten later moest hij naar de wc en raakte een niersteen kwijt. Hij dacht dat het ritje hem had verlost van de niersteen en ging dus nogmaals in de rij staan. Ook na het tweede ritje raakte hij enkele minuten later een niersteen kwijt. En na het derde ritje verdween ook de derde.”

Nierstenen

Urine, verzadigd met afvalstoffen, kan kristalliseren. Nierstenen zijn daarvan het gevolg. De stenen variëren in grootte van een zandkorrel tot een kastanje. Kleine exemplaren veroorzaken geen klachten en verlaten de nier via de natuurlijke weg. Grotere veroorzaken vaak wel overlast, bijvoorbeeld als ze de urineleider blokkeren. Doordat de nieren urine blijven produceren, komt er druk op de vastzittende steen te staan. Dit veroorzaakt pijn, maar zorgt er ook voor dat de steen los kan raken en naar de blaas gaat.

In 85 tot 95 procent van de gevallen verdwijnen nierstenen spontaan binnen enkele dagen tot weken. Gebeurt dit niet, dan is een behandeling noodzakelijk. Dit bestaat uit het compleet verwijderen van de niersteen of vergruizen, waarbij het in kleine stukjes breekt en wordt uitgeplast.

Blausen 0595 kidneystones
Links zie je hoe de nieren (zwart blokje) in het lichaam liggen en via de urineleider in verbinding staan met de blaas. Rechts zie je een uitvergroting van de nier met nierstenen in de nierbuisjes. Die stenen kunnen groter of kleiner zijn en de urinestroom naar de blaas blokkeren. Dit veroorzaakt pijn.

Achterste karretje

Wartinger raakte gefascineerd door dit verhaal en zocht naar een model om de beweringen te kunnen controleren. Hij maakte een niermodel van siliconen en vulde dit met urine en nierstenen van de patiënt. Dit model ging in een rugzak mee. Tijdens de rit zat de tas tussen de twee onderzoekers ingeklemd, ter hoogte van de nieren. Zo maakten Wartinger en Mitchell in totaal zestig ritjes. Niet alleen in de Big Thunder Mountain, maar ook in andere attracties zoals Space Mountain en de Tower of Terror.

2012 10 15 nierenstein 3
Grootte van een niersteen in vergelijking met een munt van 1 eurocent. Nierstenen kunnen wel zo groot worden als een kastanje.

Niet alle attracties hadden effect op de nierstenen in het model. “Bij Space Mountain en de Tower of Terror gebeurde er niks”, vertelt Wartinger. “Bij Big Thunder Mountain wel, terwijl dat nog niet eens zo’n spannende achtbaan is. Waarschijnlijk heeft het vooral te maken met de snelheid in combinatie met ruwheid. De trein van Big Thunder Mountain gaat namelijk wel alle kanten op: links, rechts, naar boven, naar beneden. De eerste tien ritjes waren nog wel leuk. Na de volgende tien ritjes voelde ik me alsof ik een auto-ongeluk had gehad.”

Naast de eigenschappen van de achtbaan zelf, heeft ook de plek waar je gaat zitten invloed op het wel of niet verdwijnen van nierstenen. Bij de ritten in de voorste karretjes (in totaal 8 ritten met 24 nierstenen) raakten de onderzoekers 4 exemplaren kwijt. Een succespercentage van ruim 16 procent. Bij de ritten in het achterste karretje (in totaal 12 ritten met 36 nierstenen) raakten ze er 23 kwijt. Hierbij was het succespercentage ruim 63 procent. Als laatste bleek nog dat de kans op succes groter is wanneer een steen al redelijk laag in de nier zit, en dus al onderweg was naar de uitgang.

Op de vraag of Wartinger patiënten verwijst naar de achtbaan antwoordt hij ontkennend. “Er komt geen fase twee van dit experiment. Ik heb verschillende parken in Noord-Amerika benaderd, maar ze hebben geen belang bij medisch onderzoek en zijn dus ook niet geïnteresseerd in tests met menselijke proefpersonen. Het onderzoek houdt hier op.”

Bron:

  • Marc Mitchell en David Wartinger Validation of a functional pyelocalyceal renal model for the evaluation of renal calculi passage while riding a roller coaster The Journal of the American Osteopathic Association, oktober 2016 (online), doi:10.7556/jaoa.2016.128
Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 17 september 2018

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.