Je leest:

Meer vernieuwing graag!

Meer vernieuwing graag!

Auteur:

Nooit eerder ontwikkelde de technologie zich zo razendsnel als nu, toch? Welnee, zegt econoom Robert Gordon. Volgens hem waren er in de periode tussen 1870 en 1970 veel belangrijkere innovaties.

33618642213 b1d3012275 o
Leuk die smartphone, maar de vernieuwingen na 1970 vallen in het niet bij de innovaties daarvoor.

Internet veranderde ons leven al drastisch. Vrijwel overal ter wereld kunnen we nu razendsnel met elkaar communiceren. Er zijn handige apps op Smartphones en Tablets die het leven voor een deel aangenamer maken. Vroeger klungelden werknemers van bedrijven nog met faxen en duurde het lang voordat een brief eindelijk eens werd bezorgd. We kunnen ons haast niet meer voorstellen hoe langzaam communicatie toen ging. Of denk eens aan de robots die in opkomst zijn. Ze redden bijvoorbeeld mensen of wijzen op luchthaven Schiphol verdwaalde reizigers de weg. De laatste tijd volgen uitvindingen elkaar in hoog tempo op.

Doolhof van gegevens

Maar Robert Gordon is helemaal niet zo onder de indruk van innovaties als internet, smartphones, apps en e-mail. Hij stelt dat de huidige vernieuwing in het niet valt bij de grote ontdekkingen tussen 1870-1970. Gordon meent dat onze tijd niet kan tippen aan die periode.

Eugen von blaas   sharing the news 1904
Voordat er wasmachines waren, was de was doen een tijdrovende klus. De Italiaan Eugene de Blaas maakte dit schilderij in 1904.
Eugene de Blaas

Hij schreef er een prikkelend, spraakmakend en sterk onderbouwd boek over: The Rise and Fall of American Growth. Gordon is niet de eerste de beste. Hij is een toonaangevend econoom en hoogleraar sociale wetenschappen aan de Northwestern University in de Verenigde Staten. Zoals je mag verwachten roept de econoom niet zomaar wat. In het lijvige boek onderbouwt hij zijn stellingen met ontzettend veel data. Het staat vol met cijfers, tabellen en grafieken. Gordon gidst de lezer door een doolhof van gegevens.

Om te begrijpen wat Gordon bedoelt, moeten we terug in de tijd naar 1870. De meeste mensen gebruikten toen nog een grote ton om in bad te gaan, en vaak gingen ze daar maar een keer per maand in. Er was maar een kamer verwarmd in huis, veel handige en tijd besparende apparaten als een wasmachine bestonden nog niet en reizen duurde zeer lang en was niet comfortabel.

Honderd jaar later is het verschil enorm. Er is vrijwel overal riolering, stromend water en elektriciteit. Al in 1940 had tachtig procent van de Amerikanen in steden een toilet dat je door kon spoelen; vrijwel alle inwoners kregen ook toegang tot elektriciteit. Daarnaast maakte de lift hoogbouw mogelijk. Tegelijkertijd kwamen nieuwe vervoersmiddelen op zoals treinen, vliegtuigen, auto’s en fietsen. In de zorg werd antibiotica toegepast en werden röntgenfoto’s gebruikt.

789px britain builds light cars  the british automobile industry  uk  1945 d26135
Een van de grote vernieuwingen was de auto volgens Robert Gordon.

Vliegende auto

“De economische revolutie tussen 1870 en 1970 is uniek in de geschiedenis en niet te herhalen omdat de grote prestaties maar een keer voor konden komen”, schrijft Gordon. Hij is met name onder de indruk van de snelheid waarmee de innovaties hun intrede deden.

Gordon laat tot in detail zien welke gevolgen deze vernieuwingen hadden op gewone mensen. Het is indrukwekkend hoeveel cijfers hij presenteert. Hij laat bijvoorbeeld aan de hand van data zien wat mensen voornamelijk voor kleren droegen, waar ze woonden, wat ze aten en zelfs waar ze voedsel kochten. Al die ontwikkelingen laten een enorme welvaartsgroei zien.

De ontwikkelingen gingen in deze decennia zo rap, dat in de jaren zeventig werd gedacht dat we in de nabije toekomst een vliegende auto zouden hebben. Of op zijn minst een soort vliegend tapijt. Maar zover kwam het niet. In plaats daarvan rijden we nog altijd in wagens die er al decennia vrijwel hetzelfde uitzien. Natuurlijk komen er steeds meer technische snufjes in, maar dat is peanuts vergeleken met de ontwikkeling van het vervoersmiddel zelf volgens Gordon.

Old timer structural worker2
Door de lift werd hoogbouw mogelijk, zoals de beroemde Empire State Building in New York.
Wikimedia Commons

Debat

Het boek van Gordon zet aan tot nadenken. Onlangs nog las ik een interview met econoom en Guardian-columnist Paul Mason in Vrij Nederland. Hij benadrukte dat de tieners, twintigers en dertigers van nu de snelste technologische revolutie heeft meegemaakt die we ooit hebben gezien.

Gordon bestrijdt dit dus. Wij zijn steeds weer onder de indruk van vernieuwingen van een al bestaand product. Een nog snellere computer bijvoorbeeld. Best knap volgens Gordon, maar vooral meer van hetzelfde. Hij haalt de Amerikaanse investeerder Robert Thiel aan, die stelt: “We hoopten op vliegende auto’s, alles wat we kregen was 140 tekens (Twitter – red.).”

Heeft Gordon gelijk? Daarover is met name in de Verenigde Staten een debat gaande. In een interview met NRC Handelsblad liet Gordon weten dat Bill Gates, de oprichter van Microsoft, zijn boek slecht vindt. Nobelprijswinnaar en hoogleraar economie van Princeton Paul Krugman reageerde genuanceerder. “This book will challenge your views about the future. It will definately transform how you see your past”, schrijft hij in een uitstekend artikel in The New York Times.

K10544
De voorkant van The Rise and Fall of American Growth van Robert J. Gordon.
Robert Gordon

Bol van de cijfers

Mij heeft Gordon nog niet helemaal overtuigd. Ik denk dat we ook na 1970 een indrukwekkende ontwikkeling hebben gezien op het gebied van communicatie en robots die de econoom te makkelijk terzijde schuift. Aan de andere kant is Gordon zeer overtuigend als hij stelt dat de verandering tussen 1870 en 1970 groter is dan tussen 1970 en nu. Maar dat komt grotendeels doordat er voor 1870 nog maar weinig innovaties waren en het welvaartsniveau laag was.

Het pleit overigens voor Gordon dat hij niet zomaar wat roept, maar zijn stellingen stevig onderbouwt met heel veel data. De econoom legt helder uit waarom hij bepaalde vergelijkingen maakt of bepaalde statistieken wel of niet gebruikt. Toch is het meer dan een boek dat bol staat van de cijfertjes. Het leest ook als een goed geschreven geschiedenisboek. Gordon kijkt naar hoe gezinnen leefden en waar ze woonden, wat ze aten. Hij vertelt ook het verhaal van verschillende generaties en laat voortdurend zien dat achter de cijfers echte mensen schuilgaan.

Bronnen

Gordon, Robert, The Rise and Fall of American Growth. The U.S. standard of living since the civil war, Princeton University Press (New Jersey 2016).

Krugman, Paul, ‘Paul Krugman reviews ‘The Rise and Fall of American Growth by Robert J. Gordon’, The New York Times 25 januari 2016

Schinkel, Maarten en Wouter van Noort, ‘Alle grote uitvindingen zijn inmiddels wel gedaan’, NRC Handelsblad 19 maart 2016

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 21 april 2016

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE