16 augustus 2019

“Misschien heb je ze al gezien, want begin augustus is de tijd dat de wespen tevoorschijn komen. Warme zomers en zachte winters zorgen voor goede omstandigheden voor deze niet zo geliefde insecten, maar onder welke condities is een plaag het meest waarschijnlijk? Elles Lalieu sprak in 2017 al met bioloog Arnold van Vliet over de perfecte omstandigheden voor een wespenplaag.”

Je leest:

Krijgen we een wespenplaag deze zomer?

Krijgen we een wespenplaag deze zomer?

Auteur: | 31 mei 2017

Op dit moment worden er al veel meer wespen gezien dan in dezelfde periode in voorgaande jaren. Verschillende media waarschuwen voor een wespenplaag deze zomer. Is dat terecht? Dat hangt af van het succes van de wespennesten in de komende maanden.

Tussen 1 januari en 16 mei 2017 zijn er bij Waarneming.nl al bijna 450 meldingen binnengekomen van mensen die wespen hebben gezien. Dat is vier keer zoveel als het gemiddelde aantal wespen in dezelfde periode tussen 2012 en 2016.

Volgens Arnold van Vliet, bioloog aan Wageningen University, komen die cijfers goed overeen met de verhalen die hij hoort van bijvoorbeeld bestrijdingsdiensten. Ook die worden nu al veel vaker gebeld voor een wespennest in huis, schuur of spouwmuur dan andere jaren.

Eitjes leggen

Waar komen al die wespen dan vandaan? De precieze reden blijft speculeren, maar er zijn aanwijzingen dat de ontwikkeling van de nesten het afgelopen jaar iets anders is gegaan dan normaal.

In de eerste maand na de winterrust start de koningin met de bouw van een nieuw nest.

“In een ‘standaard’ seizoen wordt de koningin in april wakker uit de winterrust”, vertelt Van Vliet. “Soms is dat al eerder, bijvoorbeeld in januari of in februari. De eerste maand is een kritieke fase waarin de koningin moet aansterken en ze begint met de bouw van een nest. In die maand legt de koningin haar eerste eitjes en gaat ze op jacht naar insecten om de larven te kunnen voeden.”

De larven ontwikkelen zich tot werksters die gaan helpen met het bouwen van het nest en het voeden van de overgebleven larven. Dit werkt zo goed dat de koningin op een gegeven moment alleen nog maar bezig is met eitjes leggen. “Een volgroeid wespennest vangt op één dag een enorme hoeveelheid insecten weg”, legt Van Vliet uit. “Een nest met vijfduizend werksters kan op een dag zo honderdduizend muggen, vliegen en langpootmuggen wegvangen. Ik zou een wespennest dan ook niet weghalen, als je er geen last van hebt.”

Winterrust

Normaal gesproken zijn alle larven in de loop van augustus volgroeid. Soms is dat al eerder, eind juni of in juli. Op dat moment vliegen de wespen uit en houden ze zichzelf in leven met zoetigheid. Dit is dus ook het moment dat kampeerders, picknickers en terrasjesmensen last krijgen van wespen.

Uit het nest komen, naast werksters, honderden mannetjes en koninginnen. In augustus en september paren de mannetjes met de koninginnen. Na de paring gaat de koningin in winterrust. Het sperma slaat ze op om na de winterrust nieuwe eitjes te kunnen leggen. De mannetjes en de werksters gaan in het najaar dood.

Late nesten

Van Vliet denkt dat er in 2016 twee generaties wespen zijn opgegroeid, vanwege het warme najaar. “In september hadden we nog een hittegolf. Koninginnen zijn na de paring niet in winterrust gegaan, maar gelijk begonnen met een nieuw nest”, zegt hij. “In november waren er op verschillende plekken nog actieve nesten. Ik weet zelfs van één nest dat tussen november 2016 en januari 2017 tot volwassenheid is gebracht.”

De nieuwe koninginnen uit die late nesten zijn waarschijnlijk niet uitgevlogen, maar direct in winterrust gegaan. Het lijkt erop dat de mannetjes uit die nesten niet zijn gestorven, maar ook in winterrust zijn gegaan. Die koninginnen en mannetjes zijn afgelopen maart, toen het warm was, uitgevlogen en hebben kunnen paren. Iets dat normaal gesproken dus alleen gebeurt vlak voor de winterrust. Dat kan verklaren waarom er nu al zoveel wespen en beginnende nesten worden gezien.

Zware regen

Wespen houden van droog, zonnig weer en hebben veel insecten nodig om de larven te kunnen voeden. “April was een wat koudere maand en dat heeft mogelijk vertraging opgeleverd bij de bouw van de wespennesten”, vertelt Van Vliet. Toch verwacht hij niet dat dit het aantal wespen enorm heeft teruggedrongen.

“Het enige dat echt funest is voor wespen is een hele intense neerslag. Op een dag dat er tientallen millimeters regen per uur valt, zie je vaak een flinke teruggang in het aantal wespen. Ik heb dat zelf ook gezien. Ik had een wespennest in mijn spouwmuur en als goed bioloog ga je dan ervoor zitten en tellen. Na een zware bui kwamen er tachtig procent minder werksters terug in het nest. Doordat de werksters niet terugkeren, verhongert het nest en sterven de wespen.”

Waarom de werksters omkomen in zware regen is nog onduidelijk. Misschien is het zo dat ze letterlijk verregenen of dat ze in de zware regen gedesoriënteerd raken en het nest niet meer kunnen terugvinden.

De meeste wespennesten zijn nu nog niet zo groot. Of we in de zomer een wespenplaag krijgen, hangt dus sterk af van de omstandigheden de komende maanden. Insecten zijn over het algemeen wel voldoende voorradig, meent Van Vliet. Maar mocht het weer plotseling omslaan dan zouden de wespen nog een aardige klap kunnen krijgen.

Bron

Silvia Hellingman Zeer veel wespenkoninginnen, veel overlast verwacht Nature Today, 21 mei 2017

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 31 mei 2017

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.