23 mei 2021

“Dit najaar kan iedereen meepraten over een mogelijke toekomst waarin donordieren ons donortekort oplossen. Ik wil weten hoe je een goede dialoog over zo’n complex en gevoelig thema organiseert. Daarom ben ik bij dit project betrokken als participerende journalist. In deze blogreeks geef ik een kijkje achter de schermen en schrijf ik over zaken die mij opvallen. Hoe geef je verschillende zorgen, wensen en vragen een plek?”

Je leest:

In 2051 behoort het orgaantekort tot het verleden

In 2051 behoort het orgaantekort tot het verleden

Auteur: | 21 mei 2021

Over 30 jaar kunnen we misschien menselijke organen in varkens laten groeien. Het Rathenau Instituut bedenkt toekomstscenario’s zodat ook jij daar nu alvast over kunt meedenken.

Donordieren-dialoog

In deze blogreeks gaat Lianne Tijhaar voor NEMO Kennislink op zoek naar de wensen, zorgen en vragen die leven in de samenleving rondom de vraag: willen we menselijke organen in dieren kweken, om zo het tekort aan transplantatie-organen op te lossen? Dit is deel 2 van de blogreeks ‘donordieren-dialoog’. Volgende week in deel 3: mag je overal over praten? « Klik hier om terug te gaan naar deel 1.

Dit najaar kan iedere Nederlander deelnemen aan een dialoog over donordieren: dieren die genetisch zijn aangepast zodat er mensenorganen in groeien. Sommige wetenschappers staan te springen om dit mogelijk te maken. Met dit staaltje gentechnologie zal het donororgaantekort volgens hen tot het verleden behoren.

Aan goede intenties geen gebrek, maar de impact van elke technologie reikt verder dan de vooropgestelde bedoelingen. Mens en samenleving kunnen erdoor veranderen, op manieren die wetenschappers niet hebben voorzien. Vaak denken we dan meteen aan nadelige gevolgen, maar de onverwachte gevolgen kunnen ook positief zijn.

Om grip te krijgen op alle mogelijke gevolgen, worden door het land dialogen georganiseerd waarin iedereen kan meedenken: als deze mogelijkheid er is, wat zou je daarvan vinden? Welke nieuwe kwesties zie je dan? Het Rathenau Instituut ontwikkelde toekomstscenario’s die helpen nadenken over de mogelijke gevolgen. Ze vormen een belangrijk onderdeel van de dialoog, omdat ze de interactie tussen technologie en samenleving tastbaar maken.

Toekomstscenario

We bevinden ons in het jaar 2051. Meneer B, die lijdt aan een ernstige leverziekte, kijkt opgelucht naar het varken dat over twee weken gedood wordt om zijn lever af te geven. Het varken is speciaal gefokt om een gezonde, menselijke lever te ontwikkelen voor Meneer B. Om dit mogelijk te maken, is het varkensembryo zo aangepast dat het geen lever meer kan ontwikkelen. Door het embryo te injecteren met menselijke stamcellen, afkomstig van de huid van Meneer B, groeit op die lege plek een gloednieuwe gepersonaliseerde lever, volledig gemaakt van de cellen van Meneer B. In het Nederland van 2051 behoort een tekort aan transplanteerbare organen tot het verleden.

Welk gevoel roept dit scenario bij jou op?

We gebruiken je input voor deze blogreeks. Dank voor je medewerking!

Yayouk Willems is onderzoeker bij het Rathenau Instituut. Zij houdt zich bezig met verschillende ontwikkelingen op het gebied van medische technologie, zoals de aanpassing van erfelijk DNA, regeneratieve geneeskunde, en E-health innovaties.
via Yayouk Willems

Varkens zijn de ‘grote kanshebbers’

Niemand kan in de toekomst kijken. Daarom ben ik benieuwd hoe zo’n toekomstscenario tot stand komt. Wie bedenkt dit verhaal en hoe realistisch is het? Ik neem contact op met Yayouk Willems, onderzoeker bij het Rathenau Instituut. Zij vertelt dat het scenario nadrukkelijk geen toekomstvoorspelling is, maar ook geen pure speculatie. Het kwam tot stand na uitvoerig overleg met wetenschappelijke partners zoals het Erasmus MC en de Nederlandse Transplantatie Vereniging. Willems: “We kozen voor een varken, want dat is volgens wetenschappers de grote kanshebber om donordier te worden.”

Of we ooit varkens kunnen fokken met menselijke organen is voor iedereen nog een vraag. De techniek is complex en de toepassing onzeker, vertelt Willems. Maar dat staat de dialoog niet in de weg: “We willen niet praten over hoe het werkt, wat er kan of wat er mag. We willen weten of mensen dit willen in de toekomst. Dat gaat iedereen aan. We verzamelen zoveel mogelijk perspectieven.”

Voordat de dialogen van start gaan, worden de toekomstscenario’s voorgelegd aan experts. Dat gebeurt achter de schermen, in zogeheten focusgroepen. “Om te checken of de scenario’s realistisch en aansprekend genoeg zijn”, licht Willems toe. Zij leidt de gesprekken in goede banen. Aanwezig zijn onder meer hoogleraren, artsen, embryologen, medisch biologen, medisch-ethici en nierpatiënten.

Ik ben aanwezig bij deze gesprekken als participerende journalist. Dat betekent dat ik niet alleen luister en rapporteer wat er gezegd wordt, maar daar ook iets mee ga doen. Mijn eerste actiepunt dringt zich snel op, als tijdens een focusgroep twee wetenschappers hun zorgen delen. Niet over de gentechnologie, maar over de dialoog met burgers. Een burgerdialoog met media-aandacht kan ook sociale gevolgen met zich meebrengen, waar niet iedereen op zit te wachten. Daarover lees je meer in mijn volgende blog.

De donordierdialogen starten komend najaar. Eén datum is inmiddels bekend: 7 november in Science Museum NEMO, in Amsterdam. Houd de themapagina in de gaten voor meer informatie.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 21 mei 2021

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

Thema: Het dier als donor

Vrij te gebruiken, via Wallpaperuse.com
Het dier als donor
In 2019 stierven er in Nederland 118 patiënten omdat ze niet op tijd een donororgaan kregen. Begin 2021 stonden er meer dan duizend patiënten op de wachtlijst. Er is in Nederland al jaren een groot tekort aan donororganen voor mensen die deze nodig hebben. In de toekomst kunnen we misschien dieren zo aanpassen dat hun organen, weefsels en cellen geschikt zijn om te transplanteren naar mensen. Het kan nog lang niet, maar wetenschappers doen er al wel onderzoek naar. Maar wat vinden we daar eigenlijk van? Wat vinden we van het aanpassen van dieren om er organen voor mensen in te laten groeien? En hoe zwaar moet dierenwelzijn wegen? Daarover gaat de donordierdialoog.
Bekijk het thema
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.