Je leest:

Griekenland uit de euro: ramp of remedie?

Griekenland uit de euro: ramp of remedie?

Wat zou een Grexit betekenen voor Griekenland?

Auteur: | 13 februari 2015

Het zal erom spannen of Griekenland in de Eurozone zal blijven of niet. Mocht Griekenland inderdaad de Eurozone verlaten, dan zal de Griekse economie volgens veel economische experts snel nog verder wegzakken. Maar hoe en waarom precies? En kunnen de Grieken ook profiteren van een eventueel vertrek?

Griekenlands nieuwe premier Alexis Tsipras wil af van het pakket aan strenge bezuinigingen dat de Troika (IMF-EU-ECB) Griekenland oplegden in ruil voor leningen.
Wikimedia Commons

Een van de economische experts die denkt dat Griekenland niet zou profiteren van een vertrek uit de Eurozone is Henk Kroon, universitair docent Financieel Management aan de Universiteit Twente: “Sterker nog, dat zou hun economie niet aankunnen,” stelde hij eerder in het UTNieuws.

Stopzetting leningen

Mocht Griekenland de Eurozone verlaten, dan zal het land inderdaad een harde klap krijgen. De Griekse economie is immers, zoals de nieuwe Griekse Minister van Financiën Yanis Varoufakis het onlangs verwoordde, “zo goed als bankroet”. Hij draait op leningen van de troika: de Europese Centrale Bank, de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds. Bij een exit uit de Europese Monetaire Unie kan Griekenland geen beroep meer op doen op het ECB. Maar ook van de EU, het IMF en andere grote internationale kredietverleners zou hoogstwaarschijnlijk weinig steun te verwachten zijn. Die eisen immers, net als de EMU, dat Griekenland verder gaat met bezuinigen om zo de economie weer gezond te krijgen. Griekenlands nieuwe linkse regering wil echter juist stoppen met de bezuinigingen, omdat die haar burgers te hard zou treffen.

De huidige Europese Monetaire Unie (in blauw) oftewel de Eurozone.
Wikimedia Commons

Het ‘doorploeteren scenaro’

Zal de Griekse staat dan feitelijk failliet gaan, en formeel toegeven dat het zijn internationale betalingsverplichtingen niet meer kan voldoen? Dat hoeft niet. De Griekse regering schermt graag met de mogelijkheid dat ze geld zal lenen bij andere landen, zoals de VS, China en Rusland, mocht de troika haar niet tegemoet willen komen. Rusland heeft inmiddels al ondersteuning beloofd. Het is echter de vraag of de Griekse regering genoeg geld kan lenen om haar schulden kan af te betalen. Zeker omdat ze een groot deel van haar inkomsten wil investeren in economie en werkgelegenheid, zoals ze haar kiezers eerder beloofde. Ook zou Griekenland door deze actie weer meer nieuwe schuldeisers krijgen.

De Griekse staatsschuld in vergelijking met die van andere landen in de Eurozone erg hoog. Zo staat Griekenland bij Nederland voor bijna 12 miljard euro in het krijt en bij Frankrijk en Duitsland voor respectievelijk 42 en 56 miljard.

Wikimedia Commons

Terug naar de drachme

Een vertrek uit de eurozone betekent bovendien dat Griekenland haar oude munteenheid weer invoert: de drachme. De transitie van euro naar drachme kan de Griekse economie verder ondermijnen, zeker op de korte termijn.

De drachme.
Wikimedia Commons

Allereerst omdat de drachme een lage waarde zal hebben in vergelijking met andere munteenheden zoals de dollar, euro en yen, gezien de slechte staat van de Griekse economie. Hierdoor wordt het afbetalen van haar buitenlandse schulden voor Griekenland kostbaarder. Ook zullen de kosten van producten die Griekenland importeert flink stijgen. Omdat Griekenland geen handelsoverschot, maar juist een groot handelstekort heeft, kan dit gemakkelijk leiden tot hogere prijzen van producten oftewel tot prijsinflatie. Dit zou tot gemor kunnen leiden onder de Griekse bevolking die juist massaal voor de huidige linkse regering koos, omdat ze boos is dat het tegenwoordig zo moeilijk is het hoofd boven water te houden.

Massaprotesten tegen verdere bezuinigingen voor het parlementsgebouw in Athene in 2001.
Wikimedia Commons

Ook hangt de mogelijkheid van een faillissement als een donkere work boven het land zolang ze zo goed als blut is. Dit maakt het aantrekken van buitenlandse investeerders in de economie lastig – en daarmee het stimuleren daarvan.

Faillissement

Mocht Griekenland zichzelf uiteindelijk failliet willen/moeten verklaren, dan zou dat enorme gevolgen hebben voor de bevolking. Zo zouden de banken massaal failliet gaan, waarna de Grieken geen (spaar)geld meer kunnen opnemen. En waar momenteel al een kwart van de Griekse beroepsbevolking werkloos is, zou dat percentage na een faillissement nog veel hoger liggen.

Griekse jongeren zijn met name slachtoffer van de crisis, zo’n 50% heeft geen werk.

“De huidige generatie jongeren zou de ‘verloren generatie’ worden, de generatie die na het bankroet hun toekomstdromen wel op hun buik konden schrijven,” zegt assistant-professor in European Economic Governance Shawn Donnelly somber over dit scenario. Ook zou de regering mogelijk geen salarissen en uitkeringen meer kunnen uitbetalen en het land maar beperkt producten kunnen importeren. Daarbij is het erg moeilijk nieuwe leningen te krijgen als je eenmaal als wanbetaler te boek staat.

Toch hoeft het niet allemaal kommer en kwel te zijn, meent Donnelly. “Als een regering zichzelf bankroet verklaard, worden zijn schulden meestal kwijtgescholden. Dit geeft het land de kans weer met een schone lei te beginnen en weer iets op te bouwen.” Hij noemt Rusland en Argentinië als voorbeeld. Na de scherpe en diepe recessies die optraden na hun faillissementen in respectievelijk 1998 en 2001, hebben die hun economie weer op de rails gekregen. Ook IJsland kent inmiddels weer een positieve economische groei.

Ook zal bij een formeel erkend bankroet van de Griekse staat de drachme waarschijnlijk een vrije val doormaken. En een zeer lage munteenheid is goed voor een land zijn exportpositie. Omdat de Griekse import intussen zal dalen, zou Griekenland dan, voor het eerst in jaren, een handelsoverschot kunnen krijgen.

Een lage drachme zou ook de Griekse toerisme-industrie kunnen stimuleren, dat momenteel al 15% van het Griekse BBP levert.
Flickr.com

Ook is de visie van de Griekse regering om zoveel mogelijk geld te willen pompen in het land in plaats van te bezuinigen volgens Donnelly helemaal zo gek nog niet. “Op die manier gaan de mensen in je land meer spenderen, waardoor de economie zich uit het slop kan trekken. Denk ook maar eens aan de zware crisis in de VS in de jaren dertig. De toenmalige president Roosevelt ging die te lijf door flink te investeren in onder meer infrastructuurprojecten.”

Deze Griekse demonstranten steunen de bezuinigingsmaatregelen die de troika oplegde juist wel.
Flickr.com

Hervormingen

Aan de andere kant is Argentinië inmiddels al voor de tweede keer failliet gegaan – weliswaar op een formaliteit, maar toch – en maakt de Russische roebel een vrije val door. Om een slecht draaiende economie op de langere termijn te verbeteren, moet een land de onderliggende oorzaken voor haar slechte functioneren dan ook aanpakken. Dat meent ook de nieuwe Griekse regering, alleen wil ze de economie dus anders hervormen dan de troika haar voorschrijft. Een van de speerpunten van haar nieuwe beleid? Meer inkomensgelijkheid. In het verlengde daarvan zou de Griekse economie meer moeten profiteren van haar extreem rijke bovenlaag. Varoufakis: “Een kleine, maar zeer rijke elite in ons land was verantwoordelijk voor de crisis, door onder meer op grote schaal nepotisme te bedrijven en de belastingen massaal te onderduiken. Een van onze eerste maatregelen zal zijn dat die groep alsnog belasting gaat betalen – en goed ook.”

Veel rijke Grieken zijn reders. De nieuwe regering wil van hun vele belastingvrijstellingen af.
Wikimedia Commons

Mocht deze regering inderdaad kunnen afdwingen dat ‘nu de elite betaalt’, zoals een van haar verkiezingsslogans luidde, dan zal dat de staatskas kunnen spekken. Het inkomen van zo’n 500 Griekse multi-miljonairs (0,005% van de Griekse bevolking) bedroeg vorig jaar 60 miljard euro. Ook zijn er zo’n 8.000 miljonairs in het land…

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 13 februari 2015

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

Heb je gevonden wat je zocht?
We zijn onze zoekresultaten aan het verbeteren. Jouw antwoord helpt ons hierbij.