Je leest:

Eenzijdige documentaire wekt woede van milieubeweging

Eenzijdige documentaire wekt woede van milieubeweging

Recensie van de documentaire ‘Planet of the Humans’

Auteur: | 1 mei 2020
planetofthehumans.com

In de documentaire ‘Planet of the Humans’ haalt regisseur Jeff Gibbs fel uit naar de ‘groene energiereligie’. Maar Gibbs is wel erg vooringenomen, en niet alles wat hij beweert is waar.

Groene energie bestaat niet. Om energie uit zon te oogsten is meer fossiele energie nodig dan de totale opbrengst, als je windmolens aansluit op het elektriciteitsnet staan de kolencentrales die als back-up dienen een deel van de tijd voor niks te draaien, het stoken van biomassa is niet CO2-neutraal, en al deze technieken hebben bovendien een verwoestende uitwerking op de planeet.

Dat er toch mensen in groene energie geloven, is omdat het een soort religie is geworden. Het biedt hoop op een uitweg en de illusie dat we gewoon kunnen blijven leven zoals we gewend zijn. We willen het zo graag.

Dat is zo ongeveer de boodschap van de documentaire ‘Planet of the Humans’, geschreven en geregisseerd door Jeff Gibbs en geproduceerd door Michael Moore. Sinds 21 april (Earth Day) is de docu een maand lang gratis te bekijken op YouTube (zie onderaan).

Zonnepanelen bij TwentyninePalms, in de Mojave woestijn in Californië.
Pfc. Jeremiah Handeland, United States Marine Corps, publiek domein

Sprookje

In een film vol dramatische beelden en dreigende, aanzwellende muziek, schetsen de makers een onthutsend beeld van de groene energielobby. Die probeert met alle macht, en meer gedreven door subsidiegeld dan door liefde voor het milieu, zonneparken en biomassacentrales aan de man te brengen. Dat heeft weinig zin, laat Gibbs de kijker zien. Er zijn landen die flink inzetten op duurzame energie, maar dat blijkt geen enkele invloed te hebben op de hoeveelheid fossiele energie die deze landen daarnaast nog gebruiken.

Groene energie belooft ons weliswaar dat we door kunnen gaan met onze huidige levensstijl, maar dat is een sprookje. Wie echt om de planeet geeft, zal in moeten leveren, of serieus moeten nadenken over hoe we het aantal mensen op aarde kunnen terugdringen. Als de filmmakers gelijk hebben tenminste – want er valt nogal wat op de documentaire aan te merken.

Uitgelicht door de redactie

Economie
Je geld of je leven?

Maatschappijwetenschap
Politie, burgers en technologie-ontwikkelaars in gesprek over de toekomst van de stad

Informatica
De gigantische logistieke operatie van het coronavaccin

Eenzijdig

Het grootste bezwaar van de film is dat Gibbs in de hele documentaire op zoek is naar zijn eigen gelijk, in plaats van naar de nogal gecompliceerde werkelijkheid. Hij begint ermee zichzelf neer te zetten als een milieuactivist in hart en nieren (al toen hij 9 was maakte hij bulldozers in de bossen rond zijn huis onklaar door zand in de tanks te gooien), en lijkt dat voldoende te vinden om de rest van de film geloofwaardig te zijn.

Gibbs heeft een verhaal, laat mensen aan het woord die het daarmee eens zijn (waaronder een wetenschapper die op de aftiteling van de film opeens als mede-producent opduikt), en brengt het als een inzicht dat langzaam maar zeker tot hem is gekomen. Maar waar zijn de mensen die er anders over denken? De gelovigen? De mensen van de milieubeweging zelf?

Ja, ze komen heus in beeld, maar dan alleen met afgekapte oneliners. Als kijker moet je raden wat er daadwerkelijk is gezegd, en in welke context.

Geen totale onzin

Gibbs heeft wel een punt, daar gaat het niet om. Groene energie is niet zaligmakend. Wind en zon zijn grillige energiebronnen, die soms overmatig en soms helemaal niet leveren. De fabricage van molens en zonnepanelen kost energie en deels zeldzame grondstoffen. Wind- en zonneparken nemen enorm veel ruimte in beslag. Biobrandstoffen zijn alleen milieuvriendelijk als je rest- en afvalhout gebruikt, en vragen nogal wat vertrouwen in de goede bedoelingen van de producent. Elektrische auto’s rijden vooralsnog vooral op fossiele brandstoffen, al gaat dat dan via elektriciteitscentrales in plaats van via het pompstation. En subsidie op groene energie kan een perverse prikkel zijn, die zorgt dat geld dat geïnd kan worden boven de CO2-besparing gaat.

Dat we onze huidige energiebehoefte milieuvriendelijk honderd procent groen kunnen maken is dus wellicht inderdaad een sprookje – maar moeten we het dan helemaal afschrijven? Daar denken veel milieuactivisten maar ook wetenschappers heel anders over.

Still uit de film Planet of the Humans. Is het gebruik van biomassa schadelijk voor de planeet of juist goed voor het klimaat? Dat eerste, zegt Gibbs in de film, maar in werkelijkheid is het nog best ingewikkeld, zo kun je lezen op NEMO Kennislink.
planetofthehumans.com

Onwaarheden

De film is niet met unanieme instemming ontvangen, om het zacht uit te drukken. ‘Planet of the Humans’ zit vol valse suggesties en desinformatie, schrijft bijvoorbeeld duurzaamheidsspecialist Thijs ten Brinck op de website wattisduurzaam.nl.

De documentaire bevat inderdaad onwaarheden. Zo kost zonnepanelen maken weliswaar energie, maar niet meer dan ze opleveren. Omdat ze pakweg 30 jaar meegaan leveren ze uiteindelijk zelfs tot 15 keer meer op dan de productie gekost heeft. En ja, de beschikbaarheid van windenergie is inderdaad zo veranderlijk als het weer, maar men is overal wél druk bezig met een betere spreiding en slimme opslagsystemen – zoals bijvoorbeeld een ondergrondse waterkrachtcentrale of een blokkentoren, waarbij de windenergie tijdelijk wordt omgezet in potentiële energie.

“Er zijn een heleboel onaantrekkelijke energiebronnen, ik ken eigenlijk geen een aantrekkelijke”, tekende Simon Rozendaal al eens op uit de mond van minister Erik Wiebes – in een wél goed gedocumenteerd boek over de energietransitie.

Alternatief

Wat we wel kunnen doen om de CO2-uitstoot te verminderen en tevens de planeet te redden, zegt Gibbs, is energiezuiniger leven of het aantal mensen op aarde beperken (over kernenergie wordt in de documentaire met geen woord gerept). Maar het eerste is eigenlijk alleen een optie in welvarende landen als het onze, en voor het tweede zal je wellicht meer in mensenlevens in moeten grijpen dan wenselijk is.

Het neemt niet weg dat ik zelf achteraf gezien wel wat CO2 had kunnen besparen door de documentaire aan me voorbij te laten gaan. Ik vond hem niet overtuigend en weinig verrassend. Maar kijkt u vooral zelf. Het is toch gratis:

Planet of the Humans

Tot 21 mei gratis te bekijken op YouTube.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 mei 2020

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.