Je leest:

Een plek voor vaders

Een plek voor vaders

Auteur: | 22 februari 2016

Luiers verschonen, de kinderwagen voortduwen of met de baby in een draagzak lopen, de moderne man draait er zijn hand natuurlijk al lang niet meer voor om. Maar gek genoeg merken we nog niet zoveel van de nieuwe rolverdeling tussen mannen en vrouwen in onze publieke ruimtes…

Dit redactioneel weerspiegelt de mening of visie van de redacteur. Hoewel wetenschappelijk onderbouwd en beargumenteerd, is het een persoonlijke mening en geen wetenschappelijk feit. Ben je het (niet) eens met de auteur? Geef dan vooral ook een reactie hieronder.

Volgens sociaal-geografen is de manier waarop we onze publieke ruimtes inrichten niet slechts functioneel: het reflecteert bepaalde machtsrelaties in de samenleving en houdt die vervolgens ook weer in stand.

Een goed voorbeeld is de inrichting van algemeen toegankelijke ruimtes, zoals een winkelcentrum, een park of een bibliotheek. Kun je daar je meegenomen bammetjes of ander eten opeten op een bankje? Of word je gedwongen je consumpties af te nemen in een café (als je dat tenminste zittend wilt doen)?

Is het laatste geval het geval, dan kan dat betekenen dat mensen die niet zo veel te besteden hebben er liever niet komen, waardoor de ‘de rijkere elite’ al snel beslag legt op die ruimte.

Winkelcentrum
Zitplekken in openbare ruimtes als winkelcentra zijn vaak fijn voor senioren, zwangere vrouwen of gewoon voor iedereen die even uit wil rusten. Maar winkeliers zijn soms ook bang er mensen mee aan te trekken die de rust kunnen verstoren, zoals hangjongeren of daklozen.
Marloes van Amerom

Maar ook man-vrouwverhoudingen en gezinsverhoudingen kunnen gestuurd worden door de inrichting van publiek toegankelijke ruimtes. Ook wat dat betreft zijn ruimtes vaak niet neutraal, maar ‘ge-gendered’: ze reflecteren bepaalde verwachtingen over hoe mannen en vrouwen zich dienen te gedragen en versterken dat gedrag vervolgens.

Shoppingmall of the emirates 01
Even gezellig shoppen als man alleen is niet altijd mogelijk in Qatar. Waar vrouwen alleen nog wel eens oogluikend worden toegestaan op ‘familiedagen’ geldt dat veel minder voor mannen alleen. Even wachten tot het weer ‘mannendag’ is dus.
Wikimedia Commons/Bjoertvedt

Zo zijn er in restaurants in Golfstaten als Qatar en Saoudi-Arabie soms twee vertrekken: één voor families en één voor vrijgezelle mannen. Ook winkelcentra hanteren soms een dergelijke indeling. Voor vrouwen die alleen de hort op gaan is er vaak geen aparte plek ingeruimd, omdat die niet of nauwelijks geacht worden dat te doen. In sommige landen is het bovendien bij de wet geregeld dat vrouwen niet overal kunnen aanschuiven.

Nou, daar hebben we in Nederland toch helemaal geen last van, zeg je nu misschien. Inderdaad zijn hier publieke ruimtes toegankelijk voor beide sekses – toiletten en kleedkamers uitgezonderd. En de overheid stimuleert hier juist seksegelijkheid. Binnen het gezin bijvoorbeeld.

Zo moedigde de Nederlandse overheid in de jaren negentig mannen aan meer tijd met hun gezin door te brengen. Vrouwen worden intussen aangemoedigd te blijven werken – ook na het krijgen van kinderen. Zo zorgt het kolfrecht ervoor dat ook vrouwen die borstvoeding geven gewoon kunnen gaan werken. Ook geeft de regering belastingvoordeeltjes aan stellen met kinderen waarbij beide partners werken. De ouderschapverlofregeling voor vaders betekent bovendien dat ook zij thuis kunnen blijven om voor de kinderen te zorgen, door middel van een papa-dag.

Zo moedigde de Nederlandse overheid in de jaren negentig door middel van reclamespotjes op TV mannen aan meer tijd met hun gezin door te brengen.

Hartstikke leuk natuurlijk dat we tegenwoordig onze rolverdeling binnen het gezin zelf kunnen kiezen en dat naast mama’s ook steeds meer papa’s voor de kids zorgen. Alleen… daar lijkt de inrichting van onze openbare ruimtes toch wat minder op afgestemd. Zo zijn er in Nederland, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Duitsland, nogal wat babyverschoonruimtes in het damestoilet.

Bij de La Place, bijvoorbeeld. Niet echt handig als je op je papadag merkt dat je kleintje een uurtje in de wind ruikt en het de hoogste tijd is voor een frisse luier. Zo veel verschoonruimtes zijn er tenslotte meestal niet voorhanden, zoals de meeste jonge ouders wel weten. Dus tja, je toch maar wagen in het damestoilet dan? En wat als je, ik noem maar wat, als homostel kinderen hebt? Of je een alleenstaande papa bent?

Ook in de bus en tram zien we het idee terug dat de ouder die met het kind meekomt per definitie een vrouw is. Op de icoontjes die aangeven waar je met de kinderwagen kunt staan of waar je met je kindje kunt gaan zitten staat namelijk steevast iemand met een jurk aan met een baby afgebeeld.

Natuurlijk word je daar als man-met-kind echt niet weggejaagd, maar ouderwets is het wel.

Baby 22194 960 720
Vaders zijn steeds meer betrokken geraakt bij de zorg voor de kinderen. Zo is de papadag inmiddels geheel ingeburgerd en kiezen steeds meer stellen die uit elkaar gaan voor co-ouderschap, waarbij de kinderen afwisselend bij de vader en de moeder wonen.

Hoezeer de opvatting dat mama nog altijd de touwtjes in handen heeft bij de verzorging van de kinderen niet meer strookt met de moderne tijd lieten een paar jaar terug de reacties op een luierreclame in de VS zien. In het grappig bedoelde filmpje werden de luiers aangeprezen als dé manier voor mama om een weekend weg te gaan. Hoewel papa met vrienden bier zat te drinken voor de tv en natuurlijk vergat de luier te verschonen was dat geen probleem, zo superabsorberend waren de luiers.

Na woedende reacties van veel vaders werd het spotje uiteindelijk van de tv gehaald. Helemaal terecht natuurlijk, want papa’s die niet regelmatig luiers verwisselen en ook voor de kinderen zorgen zijn zo langzamerhand eerder een uitstervend ras dan typerend voor de man van nu.

Het lijkt, kortom, de hoogste tijd voor meer emancipatie in de publieke ruimte. En waar dat woord meestal wordt geassocieerd met meer vrouwenrechten gaat het nu dus eens om meer mannenrechten. De hoogste tijd voor wat meer eMANcipatie dus. Met gelijke plichten komen immers ook gelijke rechten…

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 22 februari 2016

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.