Je leest:

De oogarts moet dimmen

De oogarts moet dimmen

Oogafwijkingen zijn bij weinig licht mogelijk beter op te sporen

Auteur: | 30 september 2016

In het donker ziet iedereen minder goed, maar als er iets aan je ogen mankeert is dat onevenredig veel moeilijker. Dit blijkt uit publieksonderzoek in het kader van het Weekend van de Wetenschap 2015. Oogartsen zouden daarom betere diagnoses stellen als ze hun patiënten bij zwak licht testten.

Dimmen
Onderzoeker Ronald Bierings test een bril met een filter dat het leeuwendeel van het licht tegenhoudt.
Zicht op Licht

Hoe gaat dat bij de opticien of oogarts: je gezichtsscherpte wordt getest door te kijken naar een lichtbak met zwarte letters aan de muur tegenover je. Er is veel licht, dat vooral uit één richting komt, het contrast is maximaal en het beeld staat stil. Zelfs met flink wat staar in je ooglens of een beperkt gezichtsveld kun je dan nog behoorlijk kleine letters onderscheiden.

Ronald Bierings, onderzoeker bij het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en oogarts in opleiding, denkt dat het zicht van patiënten ook onder minder gunstige omstandigheden getest moet worden om oogafwijkingen al in een vroeg stadium op te sporen. Om zijn vermoeden te onderbouwen werd vorig jaar, tijdens het Weekend van de Wetenschap 2015, een app gelanceerd waarmee mensen met hun smartphone de lichtsterkte ’s avonds op straat konden meten . Vervolgens gaven ze aan hoeveel moeite ze hadden om op die plek goed te zien, en of ze een al geconstateerde oogafwijking hadden zoals staar, glaucoom, maculadegeneratie of diabetes-gerelateerde afwijkingen.

Lichtkaart2
Beeld van Nederland na zonsondergang. Het lijkt of grote delen van Nederland dan hel verlicht zijn, maar in feite krijg je als je op zulke plekken buiten loopt, nog geen duizendste van de hoeveelheid licht van overdag op je netvlies.
André Kuipers/ESA

Uit de ruim vijfduizend rapportages van het afgelopen jaar blijkt dat mensen met een oogaandoening veel meer moeite hebben met zien in het donker dan mensen met gezonde ogen. Dat ligt op zich nog voor de hand, maar verrassend is wel dat dit verschil bij helder licht grotendeels verdwijnt. Bij daglicht of helder kunstlicht redden mensen met oogaandoeningen zich ongeveer even goed als mensen die niets aan hun ogen mankeren.

Lasbril op

Bierings vermoedt daarom dat oogaandoeningen in een vroeg stadium juist niet goed op te sporen zijn bij helder licht. Met andere woorden: onder de omstandigheden in de spreekkamer van de oogarts die nu gebruikelijk zijn. Bierings: “We zijn nu onderzoek aan het doen bij patiënten die we een soort lasbril opzetten, met filters die een tiende, een honderdste en een duizendste van het licht doorlaten.”

Lichtkaart1
Kaart van de metingen die burgers hebben gedaan met de Zicht op Licht-app op hun smartphone. De interactieve kaart, waarmee je bijvoorbeeld kunt inzoomen op je eigen regio, vind je hier.
Zicht op Licht

Mocht je denken dat een bril die 99,9 procent van het licht tegenhoudt iedereen stekeblind maakt, dan klopt dat niet: als je op een terrasje in de zon zit, ontvangt je oog tot wel een miljoen keer meer licht dan wanneer je op een maanloze nacht door een natuurgebied loopt.

Lang traject

Bierings denkt zeker nog een jaar nodig te hebben om onder goed gecontroleerde omstandigheden te testen of de diagnose van oogaandoeningen inderdaad beter gaat bij schemerlicht. Stel, dat blijkt inderdaad het geval en de resultaten worden gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift. Gaan oogartsen over de hele wereld dan voortaan hun patiënten lasbrillen opzetten? Dat is volgens Bierings veel te simpel gedacht: “Je moet nieuwe testen ontwikkelen, en opnieuw normaalwaardes bepalen bij controlegroepen met goed zicht. En dan moeten fabrikanten bereid zijn om daar nieuwe apparatuur voor te gaan maken, de zorgverzekeraar moet bereid zijn om de nieuwe tests gaan vergoeden…” Kortom, er is nog een lang traject te gaan.

Doe mee

Je kunt de app nog downloaden en tot eind 2016 meedoen aan het onderzoek.

Ronald Bierings geeft zaterdag 1 oktober, tijdens het Weekend van de Wetenschap 2016, een lezing over zijn onderzoek . Op de website van het UMCG staat meer informatie over de activiteiten op deze middag.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 30 september 2016

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.