Je leest:

Darmbacteriën voorkomen griepinfectie in longen

Darmbacteriën voorkomen griepinfectie in longen

Auteur: | 4 juli 2019

Darmbacteriën sturen signalen naar de longen om een infectie met een griepvirus te voorkomen. Bij een behandeling met antibiotica gaat die beschermende werking verloren. Tijd om nog voorzichtiger om te gaan met deze medicijnen, meent immunoloog Andreas Wack.

Dit is een microscopische opname van de binnenkant van de longen. De binnenbekleding is opgebouwd uit verschillende celtypen, waaronder de epitheelcellen.

Wat hebben darmbacteriën met de longen te maken? Op het eerste gezicht niet veel. Maar uit onderzoek bij muizen blijkt nu dat de darmflora bijdraagt aan de bescherming tegen griepvirussen in de longen. Andreas Wack, immunoloog aan het Britse Francis Crick Institute, infecteerde gezonde muizen en muizen die dankzij een antibioticabehandeling geen darmbacteriën meer hadden met een griepvirus en keek wat er gebeurde. Na twee dagen hadden de muizen zonder darmbacteriën vijf keer zoveel virusdeeltjes in hun longen als de gezonde muizen.

Opperste paraatheid

Wack ontdekte dat darmbacteriën een signaal geven aan epitheelcellen, die de binnenkant van de longen bekleden. De epitheelcellen produceren, in reactie daarop, antivirale eiwitten. Deze eiwitten zorgen ervoor dat het griepvirus zich niet zo snel vermeerdert. Dankzij darmbacteriën staan de epitheelcellen continu in een staat van opperste paraatheid. En dat is handig, want als er een virus langskomt hebben afweercellen ongeveer twee dagen nodig om in actie te komen. Als de epitheelcellen niks doen, zoals bij de muizen zonder darmbacteriën, kan het virus zich in die tijd ongeremd vermeerderen. En dan is uiteindelijk een veel sterkere afweerreactie nodig om de infectie weer onder controle te krijgen.

Uitgelicht door de redactie

Biologie
Maken genetisch gemodificeerde muggen een eind aan malaria?

Astronomie
Natte en gematigde exoplaneet gevonden

Klimaatwetenschappen
Drijvende woningen vanwege het stijgende water

Specifiek signaal

Door muizen zonder darmbacteriën een poeptransplantatie te geven, keerde het beschermende effect weer terug. Dankzij dit experiment weet Wack zeker dat de darmbacteriën verantwoordelijk zijn voor de productie van antivirale eiwitten door de longepitheelcellen.

Waarom darmbacteriën zich bemoeien met wat er in de longen gebeurt, is hem nog niet geheel duidelijk. “We willen graag weten welk signaal er precies van de darm naar de longen gaat en welke route het aflegt. Wat ik heel interessant vind, is dat het signaal specifiek aan de epitheelcellen gericht lijkt. Op weg van de darmen naar de longen kom je allerlei celtypen tegen, maar de longepitheelcellen zijn de enigen die reageren.” De immunoloog sluit daarmee niet uit dat andere cellen in het lichaam een zelfde soort systeem hebben, maar daar is nog geen onderzoek naar gedaan.

Darmbacteriën activeren het gen Mx1 in muizen. Daardoor komt de productie van antivirale eiwitten op gang. Mensen en andere zoogdieren bezitten genen die vergelijkbaar zijn met Mx1. Wack verwacht dan ook dat deze resultaten breder te trekken zijn en niet alleen opgaan voor muizen. Dat zou consequenties kunnen hebben voor het gebruik van antibiotica.

In de veeteelt is verkeerd gebruik van antibiotica een groter probleem dan in de medische wereld. In veel landen krijgen dieren nog steeds standaard antibiotica, ook als ze helemaal niet ziek zijn.

Verkeerd gebruik van antibiotica

Wack gebruikte in zijn studie een zware cocktail van vier verschillende antibiotica om muizen van hun darmflora te ontdoen. Zo’n drastische afname van het aantal darmbacteriën komt in realistische situaties waarschijnlijk niet snel voor. Daarom kijkt de immunoloog nu ook naar het effect van een behandeling met een enkele antibioticakuur.

Hij benadrukt dat het slim is om voorzichtig om te gaan met deze medicijnen. “Ik ken verhalen van mensen die voor de zekerheid antibiotica slikten als ze op reis gingen naar een land met weinig hygiëne. Zulk verkeerd gebruik draagt bij aan antibioticaresistentie, heeft invloed op de nuttige darmbacteriën en zorgt er dus wellicht voor dat je vatbaarder bent voor virale infecties. Je moet antibiotica echt alleen gebruiken als daar een goede reden voor is.”

In de veeteelt speelt het verkeerd gebruik van antibiotica een nog veel grotere rol. In de meeste Europese landen zijn inmiddels regels opgesteld. In Nederland is het gebruik van antibiotica bij landbouwhuisdieren in de afgelopen jaren flink afgenomen. “Maar er zijn wereldwijd nog steeds veel landen waar antibiotica standaard gegeven worden, ook als dieren niet ziek zijn”, weet Wack. “Als blijkt dat dieren ziek kunnen worden juist door het gebruik van antibiotica is dat wellicht een goede stimulans om verder af te bouwen.”

Bron:

  • Konrad Bradley e.a. Microbiota-driven tonic interferon signals in lung stromal cells protect from influenza virus infection Cell Reports, 2 juli 2019 (online), doi:10.1016/j.celrep.2019.05.105
Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 04 juli 2019

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.