Je leest:

Bliksem gaat voetproblemen van mensen met diabetes te lijf

Bliksem gaat voetproblemen van mensen met diabetes te lijf

Auteur: | 12 mei 2017

Wondjes en blaren leiden bij mensen met diabetes tot ernstige problemen en vaak zijn amputaties onvermijdelijk. Het is een groot verborgen probleem. Een slimme sok en een speciale pleister die werkt als een soort bliksem moeten uitkomst bieden. NEMO Kennislink ging op bezoek bij het VUmc en het Diabetes Fonds waar ze voetproblemen met koud plasma te lijf gaan om infecties en amputaties te voorkomen.

“Ik hoop dat je een sterke maag hebt”, zegt hoofd infectieziekten Edgar Peters van het VUmc. Hij is er als specialist natuurlijk zelf wel aan gewend, maar voor veel leken is het toch even schrikken als je de voetwonden ziet. Hij laat een voet zien met aan de onderkant een grote scheur, die lijkt op een opening van de grond na een aardbeving. Aan de bovenkant is de grote teen amper nog herkenbaar, omdat die kleiner is dan de andere tenen, waar ook weer wondjes op zitten. Een foto van de voet is hier te bekijken.

Het is een van de vele voorbeelden van een voetwond bij iemand met diabetes. Het is niet alleen een onsmakelijk gezicht, maar ook gevaarlijk. Voetwonden onder mensen met diabetes zijn een grotendeels verborgen probleem. Ze hebben hier een grotere kans op dan iemand die de ziekte niet heeft, vanwege een hoge glucosewaarde in hun bloed, waardoor zenuwschade ontstaat. Vaak hebben ze ook geen gevoel meer in hun voeten, waardoor ze een wond niet opmerken.

Amputatie

“Als jij een steentje in je schoen hebt, dan voel je dat direct”, zegt Peters. “Maar iemand met diabetes die geen gevoel meer in zijn voeten heeft, loopt ermee door alsof er niets aan de hand is.” Zo ontstaan sneller wonden en blaren. En die genezen langzaam omdat er een slechtere bloedsomloop is.

Deze slimme sokken van het bedrijf Siren Care willen voetwonden en blaren voorkomen.
Siren Care

Is er eenmaal een wond dan duurt de genezing weken tot maanden. Al die tijd mogen mensen met diabetes er zo min mogelijk op lopen. “Het probleem wordt nog veel groter als er een infectie optreedt”, zegt Peters. Hij laat weer voetwonden zien, waarvan het wondvocht troebel is. Dan is het goed mis. In dat geval wordt verder behandeld in het ziekenhuis, bijvoorbeeld bij Peters.

In twintig procent van de gevallen leidt een wond zelfs tot amputatie en dat heeft vergaande gevolgen. Er is een grote kans, van maar liefst tachtig procent, dat er dan een volgende amputatie volgt. “De kans is namelijk groot dat er een nieuwe wond ontstaat”, zegt Peters. Vanwege de slechte bloedsomloop of doordat er meer druk komt, met grotere kans op wonden op andere delen van de voeten. Een angstaanjagende gedachte, want doordat de ene amputatie tot de andere leidt neemt de kans op de dood flink toe.

Bliksempleister

Daardoor doen artsen al het mogelijke om infecties van wonden te voorkomen. Nu nog behandelen ze met antibiotica. “Maar die slaat niet altijd aan en steeds meer bacteriën worden resistent”, zegt Peters. Daarom werkt hij aan een alternatief, samen met het Diabetes Fonds en het bedrijf Plasmacure. Ze gaan infecties tegen met koud plasma. Opmerkelijk genoeg vind je dat ook in de bliksem en in spaarlampen. “Het is gas onder hoge spanning dat ontlaadt”, zegt Bas Zeper van Plasmacure. “Koud plasma wordt al gebruikt om medische instrumenten te steriliseren of om vaatjes dicht te branden in darmen.”

Plasmacure ontwikkelde al een speciale pleister (of pad) om het koude plasma te creëren. Via twee draadjes gaat een spanning naar de pleister, die qua vorm wel wat weg heeft van een klaar-over-bord. Het is verbonden met een apparaat, ongeveer zo groot als een broodtrommel, dat spanningspulsen opwekt. “In het ronde gedeelte van de pad zitten gaatjes, waardoor het koude plasma in kleine kanaaltjes komt. Je bevestigt de pleister op de wond. Tussen de pleister en de wond ontstaat een soepje van spanning, zuurstof en stikstof waardoor je bliksem op je huid krijgt en er zuurstofradicalen en ozon ontstaan. Bacteriën leggen daardoor het loodje”, zegt Zeper.

De speciale pleister die met koud plasma wondinfecties te lijf gaat.
Plasmacure

Uiteraard gaan niet alle bacteriën dood, maar de overgroei ervan wordt tegengegaan waardoor de kans op infectie flink afneemt. Dat verwachten de onderzoekers althans. “Het is belangrijk om dagelijks de bacteriën te doden, daarnaast stimuleert het wisselende elektrische veld de celdeling en dus het herstel”, vult Peters aan.

Kortsluiting

Hoogspanning en bliksem op een voet. Dat klinkt gevaarlijk. Is deze aanpak schadelijk? “Het klink misschien eng, maar het apparaat maakt pulsjes waardoor we alles goed doseren. Bovendien is het plasma koud en de energie die erin zit is heel beperkt”, zegt Zeper. “Het werkt kort en krachtig. Een behandeling duurt een tot twee minuten. Zodra er kortsluiting optreedt, stopt alles direct.”

Artsen van het VUmc testen momenteel de nieuwe behandeling. Ze kijken met name of het apparaat veilig werkt. De test omvat twintig patiënten, waarvan nu twaalf proefpersonen zijn behandeld. Zij krijgen geen antibiotica, maar de nieuwe behandeling met koud plasma.

Tot nog toe vonden de artsen geen belangrijke bijwerkingen. Ook waren er geen amputaties dertig dagen na afloop. “We hebben een genezing tot dusver en een patiënt kreeg toch een infectie”, zegt Peters. “In een volgende test willen we verder kijken naar de resultaten. Normaal is de helft genezen na drie maanden. Wij hopen in dezelfde periode tachtig procent te halen.” Het bewijs daarvoor laat nog even op zich wachten. Het onderzoek is nog in volle gang en er is nog geen publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift.

Slimme sok

Tegelijkertijd ontwikkelen onderzoekers aan de andere kant van de wereld een andere aanpak om voetwonden van mensen met diabetes tegen te gaan. In de Verenigde Staten werken onderzoekers aan een slimme sok. Die zit tjokvol sensoren. “Ze meten temperatuurverschillen. Voordat een wondje of blaar ontstaat neemt de temperatuur toe en dat merkt onze sok op”, zegt Henk Jan Scholten, medeoprichter van Siren Care, vanuit de Verenigde Staten.

De slimme sokken waarin sensoren zitten. De chip zit in het ronde gedeelte bovenaan de sok en staat in verbinding met een smartphone. Op een app zie je hoe het met je voeten gaat.
Siren Care

De sok vergelijkt onder meer de temperaturen tussen de linker- en de rechtervoet. Het slaat alarm als bijvoorbeeld de hak links een stuk warmer is dan bij de rechtervoet. De sensoren zijn verbonden met een chip, die in een enkelband verwerkt is en weer gegevens doorstuurt naar een mobiele telefoon. “Die slaat alarm als een wond dreigt te ontstaan. Dan kun je op tijd rust nemen, de voet onderzoeken en, indien nodig, naar de huisarts”, aldus Scholten.

De slimme sok moet dus voorkomen dan een wond of blaar ontstaat. De sok en de pleister met koud plasma vullen elkaar aan. Want die laatste komt pas in beeld als er al een voetprobleem is. Uiteindelijk hebben ze hetzelfde doel: zoveel mogelijk amputaties voorkomen en een einde maken aan dit verborgen probleem voor mensen met diabetes.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 12 mei 2017

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.