Je leest:

Antibiotica bouwen vanaf de basis

Antibiotica bouwen vanaf de basis

Auteur: | 20 mei 2016

Antibioticaresistentie is een groot probleem, waardoor we dringend behoefte hebben aan nieuwe geneesmiddelen die bacteriën kunnen bestrijden. Het vinden van nieuwe antibiotica blijft echter lastig. Amerikaanse scheikundigen ontwikkelden een methode om snel en efficiënt antibiotica te maken vanuit simpele bouwblokken. Blijven we resistente bacteriën daarmee een stap voor?

Moderne antibiotica zijn vaak gebaseerd op natuurlijke stoffen, afkomstig uit bijvoorbeeld planten of schimmels. Weinig van die natuurlijke stoffen zijn direct bruikbaar als medicijn. Ze werken niet krachtig genoeg of overleven niet lang genoeg in het lichaam. En dus moet er nog heel wat aan een antibioticum gesleuteld worden voordat het de stap naar de kliniek kan maken. Dat sleutelen gaat niet zomaar, want natuurlijke stoffen zitten ingewikkeld in elkaar. Vele chemische veranderingen zijn nodig om een antibioticum uiteindelijk te laten doen wat het moet doen.

Met z’n tweeën aan een huis van LEGO bouwen gaat veel sneller dan alleen.
Arto Alanenpää, Wikimedia Commons

LEGO bouwen

Andrew Myers, scheikundige aan de Amerikaanse Harvard University, bedacht een systeem om antibiotica op te bouwen vanaf de basis. In plaats van te beginnen met het eindproduct (het werkzame antibioticum) begon hij met simpele bouwblokken. “Door die bouwblokken op elkaar te zetten, krijg je een steeds grotere structuur. Het werkt eigenlijk net als LEGO”, vertelt Myers aan vakblad Nature.

Nu kun je natuurlijk in je eentje een prachtig huis van LEGO maken, maar je kunt ook samen met een vriendje aan datzelfde huis bouwen. Met zijn tweeën is het huis waarschijnlijk sneller af, omdat ieder dan maar de helft hoeft te bouwen. Zo werkt het systeem van Myers ook. Door te werken met losse bouwblokken kunnen verschillende onderzoekers tegelijkertijd aan een nieuw antibioticum knutselen. Bovendien is het mogelijk om één onderdeel aan te passen zonder gelijk de hele structuur overhoop te hoeven gooien.

Werkzaam medicijn

Met deze methode maakten Myers en collega’s zo’n driehonderd antibiotica, waaronder het bestaande middel erytromycine en talloze potentiële geneesmiddelen. Al die antibiotica werden getest op verschillende resistente bacteriestammen, zoals meticilline-resistente Staphylococcus aureus (MRSA) en vancomycine-resistente enterokok (VRE). Veel van de gemaakte stoffen bleken actief tegen deze bacteriën.

Niet iedere potentiële kandidaat is uiteindelijk een geschikt medicijn.

Dat wil natuurlijk nog niet zeggen dat het ook allemaal geschikte medicijnen zijn. Daarvoor moeten eerst de werking en de eventuele bijwerkingen in proefdieren en, in een later stadium, menselijke proefpersonen onder de loep worden genomen. Het maken van een werkzaam medicijn is wel waar Myers uiteindelijk naar streeft. “Met deze techniek kunnen we duizenden kandidaat-antibiotica maken. Onze hoop is dat daar tenminste één antibioticum bij zit dat we ook echt kunnen gebruiken”, laat hij via e-mail weten.

Evolutie bijhouden

Myers gelooft niet dat antibioticaresistentie ooit helemaal zal verdwijnen. “Bacteriën zullen zich blijven aanpassen om resistent te worden, dat hoort bij de evolutie. Zelfs Alexander Fleming (de ontdekker van het eerste antibioticum penicilline) erkende al dat resistentie tegen vrijwel elk antibioticum op kan treden. Daarom moeten we voortdurend op zoek blijven naar nieuwe geneesmiddelen.” En dat laatste gaat met een systeem als dat van Myers stukken makkelijker dan voorheen. Door snel en efficiënt nieuwe antibiotica te ontwikkelen, kunnen we de bacteriële evolutie bijhouden en lopen we niet voortdurend achter de feiten aan.

Bron:

Ian Seiple e.a. A platform for the discovery of new macrolide antibiotics Nature 533, 338-345 (19 mei 2016), doi:10.1038/nature17967

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 20 mei 2016

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.