Je leest:

Zware jongen op de triltafel

Zware jongen op de triltafel

Auteur: | 10 oktober 2001

Nu nog op de triltafel bij ESTEC in Noordwijk, maar volgend jaar in een wijde baan om de aarde, op jacht naar kosmische gammastraling: Integral (INTErnational Gamma-Ray Astrophysics Laboratory) is het nieuwe paradepaardje van de Europese ruimtevaartorganisatie ESA. De wetenschappelijke satelliet zal naar verwachting een revolutie ontketenen in de gamma-astronomie – het deelgebied van de sterrenkunde dat zich richt op de meest energierijke straling in het heelal.

Integral is een grote, zware kunstmaan van 5 meter hoog en 3,7 meter in middellijn. De satelliet bestaat uit twee delen: een servicemodule voor ‘huishoudelijke’ taken als energievoorziening, standregeling en communicatie met de aarde, en een payloadmodule met vier grote wetenschappelijke instrumenten. De servicemodule, opgebouwd uit aluminium en koolstofvezel, is identiek aan die van de röntgenkunstmaan XMM-Newton, die eind 1999 werd gelanceerd.

Bij de lancering, volgend jaar oktober met een Russische Proton-raket, weegt Integral ruim 4 ton. De helft daarvan is voor rekening van de wetenschappelijke instrumenten – de zwaarste die ESA ooit heeft gelanceerd. Behalve een camera en een spectrometer voor energierijke gammastraling heeft Integral ook een röntgentelescoop en een optische telescoop aan boord. Zo kunnen onverwacht opvlammende bronnen van gammastraling, zoals mysterieuze gammaflitsen, in een zeer breed golflengtegebied bestudeerd worden.

Omdat gammastraling niet gebundeld kan worden met lenzen of spiegels, zijn de gamma-instrumenten van Integral in feite geavanceerde gaatjescamera’s. Om de gevoelige detectoren (diepgekoelde kristallen van germanium in de spectrometer en van cadmium-telluride en cesium-jodide in de camera) af te schermen voor gammastraling die van opzij zou kunnen binnendringen, zijn ze ingepakt in een dikke mantel van bismuth-germaniumoxide; dat is de reden dat de instrumenten zo zwaar zijn.

De detector van de röntgentelescoop bestaat uit een gaskamer met xenon onder een druk van 5 bar. Binnendringende röntgenfotonen veroorzaken hierin een elektronencascade die geregistreerd wordt door een raster van wolframdraden. De optische telescoop is een 5-cm lenzenkijker met een gekoelde ccd-detector die sterren kan waarnemen die 400.000 keer zo zwak zijn als wat met het blote oog nog zichtbaar is.

Integral wordt in een elliptische baan om de aarde gebracht met een hoogste punt op 153.000 kilometer (40 procent van de afstand tot de maan) en een omlooptijd van 3 dagen. Het project kost ruim 350 miljoen euro; de satelliet heeft een verwachte levensduur van maximaal vijf jaar.

De triltesten bij ESTEC – het technologisch centrum van ESA – worden deze maand afgerond. Ze vormen het begin van een maandenlange testprocedure waarbij de satelliet blootgesteld wordt aan alle beproevingen die hij ook tijdens de lancering en het verblijf in de ruimte moet ondergaan.

Dit artikel is een publicatie van Allesoversterrenkunde.nl.
© Allesoversterrenkunde.nl, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 oktober 2001

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.