Je leest:

Zure benen

Zure benen

Auteur: | 9 september 2011

Wie hardloopt vergt nogal wat van het biochemische systeem in zijn lichaam. Een enorm complex systeem is dat. Maar als het gaat om de chemie van het hardlopen, dan bieden enkele basisprocessen verhelderend inzicht. Vooral in het belangrijkste probleem: verzuring.

Stefanschurr226 | Dreamstime.com

Energie, daar gaat het om in dit verhaal. De energievoorziening van spieren is in handen van moleculen met ingewikkelde namen die zich laten afkorten tot ATP en NADH. Je lichaam maakt die moleculen door energievoorraden aan te spreken. Bij intensief hardlopen gaat het vooral (maar niet uitsluitend) om energie uit glucose. Energie uit vet wordt vooral benut bij relatief geringe belasting over perioden van meerdere uren.

Glucose zit in je bloed en in je spiercellen (in dat laatste geval als glycogeen – een keten van gekoppelde glucosemoleculen). De verbranding van glucose kan met zuurstof gebeuren (aeroob), maar ook zonder. Het is deze anaerobe verbranding die voor problemen kan zorgen. Door vervelende bijproducten, zoals het beruchte melkzuur. Als het lichaam die stoffen niet snel genoeg afvoert, hopen ze zich op in spiercellen en in bloed. Het gevolg: een brandende pijn, supervermoeide benen en het gevoel geen stap meer te kunnen zetten.

Lactaatdrempel

Lange tijd kreeg lactaat (de zuurrest van melkzuur) de zwarte piet als veroorzaker van al deze ellende. Wetenschappers zijn daar inmiddels niet meer zo zeker van. Er is wel sprake van verzuring: de pH van het bloed daalt. En er is overduidelijk melkzuur aanwezig. Maar er zijn mogelijk ook andere processen en moleculen (mede) verantwoordelijk.

Hoe dan ook, er is een moment dat je last gaat krijgen van de opgehoopte afvalstoffen van de zuurstofloze glucoseverbranding. Of je dat nu anaerobe drempel of lactaatdrempel noemt, het is belangrijk er niet overheen te gaan – behalve misschien aan het eind van een race die tot een supertijd moet leiden.

Altijd ‘aan’

Overigens is het niet zo dat je lichaam op een gegeven moment het anaerobe proces ‘bijschakelt’ om extra prestaties te kunnen leveren. In de biochemische energievoorziening staan alle processen vrijwel voortdurend ‘aan’. Wel bepaalt de mate van inspanning welk proces op een gegeven moment de overhand krijgt.

Verzuring kan daarom ook verschillende manieren de kop opsteken. Bij een lange sprint op vol vermogen zal de melkzuurproductie snel toenemen en de drempel dus snel overschreden worden. Maar ook een relatief lage belasting kan verzuring tot gevolg hebben. Er hoeft voortdurend maar een klein beetje méér melkzuur te ontstaan dan er wordt afgebroken, en het gaat zich ophopen. Uiteindelijk krijg je daar dan toch last van.

Yorkberlin | Dreamstime.com

Weten wat je lijf kan is wetenschappelijk vast te stellen. Via inspanningsoefeningen met analyse van loopvermogen, zuurstofopname en bloedwaarden. Maar je kunt ook via een persoonlijk trainingsschema met oplopende belasting ‘gevoel’ krijgen voor waar je grenzen liggen.

En wat misschien nog wel het mooiste is: de lactaatdrempel is ook te verleggen. Wie slim traint kan zijn lichaam ‘tunen’. Vergroten van je uithoudingsvermogen betekent bijvoorbeeld dat je meer en beter zuurstof kunt benutten. Daardoor vermindert het aandeel van het aerobe systeem in de energievoorziening en zo verminder je de melkzuurproductie.

Overigens: als je eenmaal gestopt bent met de inspanning, dan kan je lichaam het melkzuuroverschot snel weer wegwerken. Dat je misschien de volgende dag zere benen hebt, dat heeft met verzuring niets te maken. Dat zijn je spieren zelf, licht beschadigd door de intensieve belasting.

Chemie en hardlopen

Dit artikel is onderdeel van een serie over chemie en hardlopen, ter gelegenheid van de chemieloop op 10 september 2011, één van de activiteiten in het internationale jaar van de chemie 2011

Alle artikelen in deze serie:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 september 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.