Je leest:

Zonneactiviteit gereconstrueerd

Zonneactiviteit gereconstrueerd

Auteur: | 16 december 2004

Een team van onderzoekers uit Duitsland, Finland en Zwitserland reconstrueerde de fluctuaties van zonneactiviteit via isotopenanalyse van oude bomen en van poolijs. De wetenschappers stellen dat we momenteel weliswaar in een tijd van verhoogde zonneactiviteit leven, maar dat deze niet geheel verantwoordelijk kan worden gesteld voor het huidige broeikaseffect.

Dat de temperatuur op aarde in de laatste decennia is gestegen, staat vast. Over de oorzaak wordt echter verschillend gedacht. Vooral politici wijzen het verstoken van fossiele brandstoffen vaak aan als de hoofdschuldige. Veel onderzoekers wijzen echter op het feit dat de temperatuurstijging in de laatste 100 jaar klein is in vergelijking met natuurlijke fluctuaties die in de laatste honderdduizenden jaren zijn opgetreden. Dat die fluctuaties in direct verband staan met de hoeveelheid zonne-instraling op aarde, wordt algemeen erkend. Een van de factoren die daarbij een rol speelt, is de zonneactiviteit.

Grote zonnevlek waargenomen in september 2004. Het beeld beslaat een oppervlakte van 45.000 × 30.000 km. Beeld: Vasily Zakharov, Max-Planck-Gesellschaft.

Een team van onderzoekers uit Duitsland, Finland en Zwitserland heeft onlangs de fluctuaties van die zonneactiviteit gereconstrueerd met behulp van isotopenanalyse van oude bomen en van poolijs. Onder invloed van kosmische straling wordt bovenin de atmosfeer de radioactieve isotoop C-14 gevormd, waarmee ouderdomsbepalingen kunnen worden uitgevoerd. Een van de problemen waarmee die dateringtechniek te maken heeft, is dat niet altijd evenveel C-14 in de atmosfeer wordt gevormd (en zo door planten kan worden opgenomen). Dat komt doordat de vorming van C-14 mede wordt bepaald door de zonneactiviteit. Andersom redenerend kan dus worden gesteld dat de verhouding tussen de isotopen C-12 en C-14 in plantaardig materiaal niet alleen een ouderdomsbepaling mogelijk maakt, maar – na correctie voor het in de loop der tijd inmiddels vervallen C-14 – ook een maat is voor de zonneactiviteit ten tijde dat de plant groeide.

De onderzoekers hebben zo (maar dan wel via een aantal ingewikkelde technische stappen) het – over tien jaar gemiddelde – aantal zonnevlekken bepaald voor de afgelopen 11.400 jaar, dus de gehele tijd sinds het einde van de laatste ijstijd. Daarbij vonden ze dat er in de laatste 70 jaar sprake is van een abnormaal hoge zonneactiviteit. De laatste keer dat er een even hoge gemiddelde zonneactiviteit plaatsvond, was ca. 8000 jaar geleden

Gemiddelde aantallen zonnevlekken gedurende de laatste 11.400 jaar (blauwe lijn);Waarnemingen van aantallen zonnevlekken sinds 1610 (rode lijn). Beeld: Max-Planck-Gesellschaft.

In totaal blijkt in de afgelopen 11.400 jaar slechts zo’n 10% van de tijd een zonneactiviteit te hebben geheerst die min of meer in de buurt kwam van het huidige niveau. Daarbij ging het steeds om betrekkelijk korte tijdsintervallen (van enkele tientallen jaren). De huidige fase van hoge activiteit duurt in feite al uitzonderlijk lang, en de onderzoekers verwachten daarom een afname binnen hooguit enkele decennia.

Dan zal mogelijk ook de temperatuurstijging op aarde minder snel gaan dan thans het geval lijkt. De onderzoekers wijzen er echter op dat de wereldwijde temperatuurstijging vooral in de laatste 30-40 jaar sterk is geweest, en dat die stijging niet gerelateerd kan worden aan in die periode toegenomen zonneactiviteit. Volgens hen moet dan ook worden vastgesteld dat fluctuaties in de zonneactiviteit in ieder geval niet geheel verantwoordelijk kunnen worden gesteld voor het huidige broeikaseffect.

Referentie

Solanki, S.K., Usoskin, I.G., Kromer, B., Schüssler, M. & Beer, J., 2004. Unusual activity of the Sun during recent decades compared to the previous 11,000 years. Nature 431, p. 1084-1087.

Zie ook:

Lees ook meer nieuws op de website van NGV Geoniews

Dit artikel is een publicatie van NGV Geonieuws.
© NGV Geonieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 16 december 2004

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.