Je leest:

Zinkgat of pijp in Guatemala stad?

Zinkgat of pijp in Guatemala stad?

Auteur: | 6 juni 2010

Het gat in Guatemala stad slokte een heel gebouw op. Eerst werd gesproken over een zinkgat, maar dat is het niet. De mens en vulkanisch materiaal speelt een belangrijke rol bij de vorming van deze ‘pijp’. Ook in Nederland komen soortgelijke pijpen voor.

Precies een week geleden ontstond er in Guatemala stad, de hoofdstad van Guatemala in Centraal-Amerika, een enorm gat in de stad zelf. De pijp van 20 m breed en 100 m diep, die in een paar seconden ontstond, slokte een gebouw van drie verdiepingen op. De berichtgeving over het aantal doden is schaars: ten minste één persoon zou zijn overleden. De tropische storm Agatha is als de schuldige aangewezen voor het ontstaan van de pijp. In de laatste dagen is commotie ontstaan over de naamgeving van de dit gat: is het nu een zinkgat (sinkhole) of een pijp?

De locatie van Guatemala stad.
Creative Commons

Zinkgat

De eerste berichten die op 1 juni binnendruppelden spraken allemaal over een zinkgat. Deze ontstaat door oplossing van gesteente in de ondergrond door grondwaterstroming. Vooral gesteentes zoals kalksteen en zouten lossen op nabij of net onder de grondwaterspiegel. In de loop van de jaren ontstaat zo een holte in de ondergrond die ondiep kan zijn, maar ook honderden meters diep. Uiteindelijk kan de holte zo groot worden dat het ‘dak’ het niet meer houdt en instort. Het zakken van het grondwaterpeil speelt hierbij vaak een cruciale rol. Ook kan het dak zelf tijdelijk zwaarder worden door bijvoorbeeld een enorme hoeveelheid water en dus helpen bij de vorming van een zinkgat.

De vorming van een zinkgat.

Onnatuurlijk

Dat laatste is wat er in de media is genoemd: de tropische storm Agatha, die zelf al voor ongeveer 150 doden zorgde, bracht een enorme bak water naar de hoofdstad van Guatemala. Dit water zou de trigger geweest zijn voor het ontstaan van het zinkgat.

De situatie onder een groot deel van Guatemala stad is echter compleet anders. Er zit in de diepe ondergrond geen dik kalksteenpakket of zouten verscholen, maar een V-vormige structuur opgevuld met vulkanisch materiaal met onder andere het poreuze puimsteen. Deze structuur is op sommige plaatsen 200 m dik. Geoloog Sam Bonis (Universiteit van Kentucky, VS) meldde afgelopen week dat het daarom niet gaat om een zinkgat, maar om een andersoortige ‘pijp’.

Hoe werkt dat dan met puimsteen? In het waterleidingnet ligt waarschijnlijk het antwoord. Het vulkanisch materiaal zou bijvoorbeeld in de leidingen terecht kunnen zijn gekomen en afgevoerd, wellicht versneld met het extra water van de storm. Het vulkanische materiaal zou ook de leidingen kunnen hebben verstopt, waardoor een pijp zou zijn geknapt. Hierdoor zou dan extra erosie optreden. Sam Bonis roept de regering op het waterleidingnet te controleren.

De pijp die zich vorige zondag vormde. Ook in 2007 ontstond er al een degelijke pijp in de stad. Toen vielen er drie doden.

Nederland

Ook in Nederland zijn er soortgelijke gaten bekend. Zo ontstond er eentje in december 1965 waardoor een boortoren naar beneden zakte. Een gasboring was de oorzaak. In de Winterswijkse steengroeve is ook zo’n gat bekend, maar dan onder de naam subrosiepijp, wat weer een synoniem is voor een zinkgat. In dit geval loste waarschijnlijk gips/anhydriet op op 200 m diepte waardoor de pijp zich uiteindelijk vormde.

Referenties:

Don’t Call The Guatemala Sinkhole a Sinkhole (Discovery) Guatemala Sinkhole Created by Humans, Not Nature (National Geographic) Sinkhole in Guatemala (Weer.nl) Oosterink et al., 2006. A subrosion pipe fill in the Lower Muschelkalk, Winterswijk Quarry,Eastern Netherlands. Netherlands Journal of Geosciences 85: 293-297. PDF

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 06 juni 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.