Je leest:

Zangvogels hebben ingebouwd geluidsfilter

Zangvogels hebben ingebouwd geluidsfilter

Veel vogels maken pure (fluit)tonen tijdens het zingen. Pure tonen gebruiken één enkele frequentie, zonder harmonische boventonen. In de loop der tijd zijn diverse verklaringen bedacht die de zuiverheid van de vogelzang verklaren. Om deze hypothesen te toetsen bekeken Carel ten Cate van de Universiteit Leiden, en Gabriël Beckers, van Indiana University (VS) hoe twee soorten tortelduiven pure tonen maken.

Veel vogels maken pure (fluit)tonen tijdens het zingen. Pure tonen gebruiken één enkele frequentie, zonder harmonische boventonen. In de loop der tijd zijn diverse verklaringen bedacht die de zuiverheid van de vogelzang verklaren. Om deze hypothesen te toetsen bekeken Carel ten Cate van de Universiteit Leiden, en Gabriël Beckers, van Indiana University (VS) hoe twee soorten tortelduiven pure tonen maken.

Turkse tortelduif

Geluid bestaat uit drukgolven in de lucht en zoals elke golf kan ook geluid boventonen hebben. Dat zijn geluidsgolven die een geheel aantal keer sneller trillen dan de originele geluidsgolf, de zogenaamde grondtoon. De meeste geluiden om ons heen bevatten meerdere tonen en boventonen. Hoe sommige vogels erin slagen om geluid van één enkele golflengte te maken was tot voor kort onbekend. Eén mogelijkheid was, dat de syrinx zelf, het geluidsproducerend orgaan, pure tonen kan maken. Een andere mogelijkheid was, dat de syrinx weliswaar geluid met boventonen maakt, maar dat daarvan door filtering één pure toon overblijft.

Het geluidproducerende orgaan, Syrinx, van een zangvogel

Door het implanteren van sensoren in de luchtpijp en luchtzakken konden de onderzoekers luchtbewegingen, luchtdruk en bovendien het geluid dichtbij de syrinx meten. Het geluid in de luchtpijp bleek boventonen te hebben, maar die waren buiten het dier niet terug te vinden. Er moet dus een filter aanwezig zijn dat tussen bron en buitenwereld de boventonen uit het geluid verwijdert. Ook een deel van menselijke spraakklanken komen via een filtermechanisme tot stand. De resultaten suggereren dus, dat vogels en mensen dezelfde mechanismen gebruiken om hun geluid vorm te geven.

Dit artikel is een publicatie van Universiteit Leiden.
© Universiteit Leiden, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 22 mei 2003

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.