Je leest:

Wetenschappelijk verantwoord de zomer door

Wetenschappelijk verantwoord de zomer door

De leukste boeken voor een vakantie vol wetenschap, getipt door de Kennislinkredactie

Voor sommigen is het alweer voorbij: de zomervakantie. En of je nu thuis bent gebleven of voor je tent lag, we hopen dat je hebt genoten van weken zalig nietsdoen… Nou ja, nietsdoen: de traditie wil dat lezen en barbecueën toch vakantieactiviteiten bij uitstek zijn.

Over dat laatste hadden we niet zoveel te zeggen, maar over het eerste wel. Voor wie tussen de thrillers en de liefdesromans namelijk ook iets wetenschappelijk verantwoords in de koffer wilde stoppen, hebben wij de leukste wetenschapsboeken hieronder op een rijtje gezet.

En de winnaar is…

met grote afstand: het boek De vergeten wetenschappen van Rens Bod! De Kennislinklezer brengt zijn vakantiedagen klaarblijkelijk graag door met de verhalen van Panini en andere vergeten alfawetenschappers. Vijf mensen die op dit boek hebben gestemd ontvangen in september bericht1 en krijgen een exemplaar thuisgestuurd. De andere twee boeken in de top drie zijn: De pythagoras code (wiskunde) en Religie voor atheïsten (maatschappij). Hieronder staat de volledige uitslag. Bedankt voor het stemmen!

De vergeten wetenschappen 72
De pythagoras code 39
Religie voor atheïsten 35
Dan liever de lucht in 31
Singulariteit 31
De appel en de boom 31
Genot als kompas 28
Het lied van de wrok 24
Wetenschap of kwakzalverij 16
We aaien ze, we haten ze, we eten ze 14
Amsterdam voor vijf duiten per dag 13
De grote atlas van de belevingswereld 12

1 De winnaars krijgen per e-mail persoonlijk bericht. Over de uitslag wordt niet gecorrespondeerd.

Small
Uitgeverij Prometheus | Bert Bakker

De pythagoras code

door Alex van den Brandhof, Jan Guichelaar en Arnout Jaspers

Het wiskundetijdschrift Pythagoras bestaat een halve eeuw en heeft daarom een jubileumboek samengesteld met de leukste artikelen en puzzels uit vijftig jaargangen. Een greep uit de onderwerpen: geomagische vierkanten, superdoku’s, sangaku’s, platonische lichamen, Penrosetegels en natuurlijk heel veel puzzels; van verrassend simpele raadsels tot echte breinbrekers. Op onderhoudende wijze krijg je een beeld van diverse facetten van de wiskunde: ‘wiskunst’, geschiedenis van de wiskunde, getallen en meetkunde komen uitgebreid aan bod; niet alleen in tekst en formules, maar ook met fraaie illustraties. Van alle puzzels en opgaven staan de oplossingen achterin het boek. De pythagoras code brengt in elke speelse geest de wiskundige naar boven! – Alex van den Brandhof, pagina Wiskunde

Lees meer over ‘De pythagoras code’

Small
Uitgeverij Nieuwezijds

Genot als kompas

door David Linden

Waarom is vet voedsel toch zo lekker, terwijl we weten dat het slecht voor ons is? Of drugs, of wodka, of gokken? Welke hersenprocessen zorgen ervoor dat een orgasme zo heerlijk voelt? David Linden (hoogleraar neurowetenschappen aan John Hopkins University) schreef een grondig en gedetailleerd boek over de wetenschap achter genot. Wie benieuwd is waarom we telkens vallen voor allerlei ‘zondige’ verleidingen, weet na het lezen van dit boek het naadje van de kous. Opdat je deze zomer tegen je lief kunt fluisteren: “Schat, mijn nucleus accumbens staat voor jou in vuur en vlam.” – Asha ten Broeke, pagina Hersenen & Gedrag

Lees meer over ‘Genot als kompas’

Small
Uitgeverij Balans

Dan liever de lucht in

door Helge Hesse

Ik denk, dus ik ben. Hier sta ik, ik kan niet anders. Kennis is macht. Het zijn enkele gevleugelde uitspraken uit de wereldgeschiedenis die iedereen waarschijnlijk wel kent. Maar lang niet iedereen weet precies door wie ze uitgesproken werden en in welke context, of dat er in veel gevallen sprake is van citaten die in werkelijkheid helemaal niet letterlijk zo uit de mond van de historische helden afkomstig zijn. In ‘Dan liever de lucht in’ vertelt de Duitse historicus Helge Hesse de geschiedenis aan de hand van 75 beroemde uitspraken. Voor veel van deze citaten geldt dat ze inmiddels een bijna mythische status hebben bereikt. Dat komt vooral omdat veel beroemde citaten meer zeggen over de tijdgeest dan over degene die ze uitspraken. Wat zegt Ceasars ‘De teerling is geworpen’ bijvoorbeeld over de politieke omstandigheden in het Romeinse Rijk? Of Einsteins ‘God dobbelt niet’ over de ideeën over natuurwetenschap in de jaren ’20? Van de Griekse filosofen tot de oorlogen van George H.W. Bush. Een originele en levendig geschreven kijk op 2600 jaar wereldgeschiedenis. – Maarten Muns, pagina Geschiedenis & Archeologie

Lees meer over ‘Dan liever de lucht in’

Small
Uitgeverij Athenaeum

Amsterdam voor vijf duiten per dag

door Maarten Hell en Emma Los

Altijd al de toerist uit willen hangen in de Nederlandse place-to-be van de Gouden Eeuw? Dan is het volgende boekje een absolute aanrader: Amsterdam voor vijf duiten. Dé gids voor uitgaan, sightseeing, shopping, eten & drinken in het Amsterdam van de zeventiende eeuw. Het is het perfecte boek om in je koffer te stoppen, ergens ver weg aan het strand te lezen en je in vroegere tijden te wanen. Blijf je in eigen land? Breng dan een bezoek aan Amsterdam en zoek de verschillen. Het boek is lekker luchtig geschreven en met mooie afbeeldingen die het beeld van het dynamische leven in deze stad versterken. De auteurs, historici Maarten Hell en Emma Los, laten alle facetten zien: het vervoer, verblijf, uitgaan, de bezienswaardigheden, de bloeiende handel en natuurlijk de Amsterdammers zelf. Wie niet op vakantie gaat of gewoon heel erg enthousiast wordt van het boek, kan de bijbehorende tentoonstelling meepakken: Toerist in de Gouden Eeuw, te zien tot 4 september bij de afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam. – Marjolein Overmeer, pagina Geschiedenis & Archeologie

Lees meer over ‘Amsterdam voor vijf duiten per dag’

Small
Uitgeverij Ten Have

We aaien ze, we haten ze, we eten ze

door Hal Herzog

Via kennissen krijgt wetenschapper en schrijver Hal Herzog baby boa constrictor Sam in huis. De eerste weken is Sam nog zo klein dat hij met moeite een muis door kan slikken. Toch gaan in de buurt waar Herzog woont al snel de geruchten dat hij jonge katjes uit het asiel haalt om aan zijn slang te voeren. Die geruchten zetten hem aan het denken. Een middelgrote boa constrictor heeft per jaar minder dan vijf pond vlees nodig om in conditie te blijven. Een gemiddelde kat, daarentegen, eet jaarlijks iets meer dan twintig kilo vlees. En hij doodt ook nog eens voor zijn plezier. Naar schatting komen ieder jaar tien keer zoveel vogeltjes en muizen om door katten dan door biomedische experimenten. In Amerikaanse dierenasiels worden jaarlijks twee miljoen jonge katjes gecremeerd omdat er niet genoeg baasjes zijn. Zou het niet veel logischer zijn om die ongewenste katten beschikbaar te stellen aan huisdieren zoals slangen? Eigenlijk wel, maar toch gebeurt dat niet. Want logisch denken over dieren is lastig. En Herzog legt in dit boek haarfijn uit waarom dat zo is. – Elles Lalieu, pagina’s Biologie en Gezondheid

Lees meer over ‘We aaien ze, we haten ze, we eten ze’

Small
Uitgeverij De Wereld

De singulariteit is nabij

door Ray Kurzweil

Wij worden cyborgs. En dat duurt niet lang meer. Futurist Ray Kurzweil – uitvinder van onder meer de scanner en de synthesizer – is zich bewust van de trend dat het tempo van door mensen gemaakte technologie exponentieel toeneemt. Die lijn doortrekkend zal dit volgens hem ertoe leiden dat de ‘machinale intelligentie’ onze menselijke intelligentie zal voorbijstreven. Het zal ons bestaan ingrijpend veranderen. Kurzweil noemt dit moment ‘de singulariteit’ en in zijn boek De singulariteit is nabij beschrijft hij de gevolgen. Zo kunnen we ons brein reconstrueren en ons lichaam beschermen tegen ziektes en ouderdom. Een fascinerend idee, wat je tijdens het lezen van dit boek steeds meer zal intrigeren. Natuurlijk, de toekomst voorspellen is verdomd lastig, maar Kurzweil voert een indrukwekkend arsenaal aan argumenten en voorbeelden aan om te bewijzen dat de wereld deze kant op gaat. Misschien zie je niet alles even snel gebeuren, maar het zet je aan het denken. De diepgang en ‘onderwijzende toon’ maakt het boek misschien iets te pittig voor de leek. Maar als dit onderwerp je boeit en je bent bereid je hierin te verdiepen, dan kun je je klaarmaken voor een geestverruimende vakantie. – Barry van der Meer, pagina Nanotechnologie

Lees meer over ‘De singulariteit is nabij’

Small
Uitgeverij Balans

De appel en de boom

door René Kahn

Waarom wordt de één een misdadiger en de ander niet? Word je intelligent als je slimme ouders hebt? Met andere woorden, zijn eigenschappen aangeleerd of aangeboren? In een tijd waarin DNA-zelftesten steeds populairder worden, brengt De appel en de boom van psychiater René Kahn ons terug op aarde. Aan de hand van een aantal voorbeelden laat Kahn zien dat je noodlot niet in je genen staat geschreven. Maar evenmin is wie je bent een gevolg van je omgeving. Wie wij zijn wordt bepaald door de wisselwerking tussen beide. Ok, deze conclusie klinkt niet echt als een verrassing. Maar dat is geen reden dit boek aan de kant te leggen. De weg ernaartoe is namelijk wel verrassend. Leuke anekdotes, de nieuwste wetenschappelijke inzichten, en de geschiedenis van het hele nature-nurture debat: een droog verhaal is het zeker niet. De echt geïnteresseerden onder ons kunnen via korte intermezzo’s zelfs nog wat meepikken van de biologie achter mentale ziektes en onze hersenen. – Mariska van Sprundel, pagina’s Biologie en Gezondheid

Lees meer over ‘De appel en de boom’

Small
Uitgeverij Atlas

Religie voor atheïsten: een heidense gebruikersgids

door Alain de Botton

Rock ’n roll filosoof Alain de Botton is een man met een missie. Hij wil de moderne mens een beetje gelukkiger maken. Lees Proust, reis langzaam, laat je niet gek maken door statusangst, werkstress en de VT Wonen (dat laatste zegt De Botton niet; dat denk ik er bij). In zijn nieuwste boek pleit hij voor een herwaardering van de mooie, functionele kanten van religie, zonder dat je hoeft te geloven in dogma’s en brandende bosjes. Het belangrijkste voordeel (De Botton noemt er uiteraard meer) is dat religies een realistische kijk op de mens hebben. Waar het seculiere neoliberalisme ons spiegelpaleizen voorhoudt (geluk is een keuze), gaan religies uit van onze onvolmaaktheid. Ze snappen dat we troost, duiding, relativeringsvermogen, gemeenschapszin en goede voorbeelden nodig hebben. Praktisch als De Botton is, pleit hij voor moderne LED-klaagmuren op het station, beelden van het heelal op het plein, schilderijen die ons helpen de puberteit te overleven en restaurants waar we eens een keer echt met onbekenden praten. In het beste hoofdstuk vertelt De Botton over het falen van de seculiere universiteit: we leveren jonge mensen af die feilloos feiten en kenmerken oplepelen, maar die zichzelf niet kennen en totaal onvoorbereid zijn op doodgaan of een slecht huwelijk. Zijn oplossingen mogen af en toe naar New Agerige zweverij neigen, maar gelukkig schrijft De Botton met genoeg scherpte en zelfspot om hem dat te vergeven. Tot slot een tip: neem het boek mee de grens over en maak die buitenlanders stinkend jaloers. Religie voor atheïsten is namelijk alleen nog maar in het Nederlands verschenen. – Kahliya Ronde, pagina Maatschappij

Lees meer over ‘Religie voor atheïsten’

Small
Uitgeverij De Geus

Wetenschap of kwakzalverij?

door Ben Goldacre

Vertrouwen in alternatieve geneeskunde en andere zweverige ideeën is slecht voor uw gezondheid. Belangrijke vooruitgangen in de medische wetenschap worden vaak onnodig negatief afschilderd door slordige journalisten, zweverige goeroes en hebzuchtige homeopathen. Het gevolg: mensen wantrouwen adviezen van artsen en weigeren bijvoorbeeld vaccins voor hun kinderen. Die gaan dan vervolgens dood aan makkelijk te voorkomen ziektes. Arts en fanatieke columnist Ben Goldacre kan er niet van slapen, en laat zien waar precies de grens ligt tussen kwakzalverij, wetenschap en alternatieve geneeskunde. Denk je hierover al een mening te hebben, dan is dit luchtige boek verplichte maar prettige leeskost. – Ronald Veldhuizen, pagina Biotechnologie

Lees meer over ‘wetenschap of kwakzalverij’

De vergeten wetenschappen

door Rens Bod

Eigenlijk zou iedere middelbare scholier moeten weten wie hij was: Panini. En toch heeft waarschijnlijk geen enkele talendocent ooit zijn naam genoemd. Laat staan dat een willekeurige voorbijganger weet wie hij was. Toch mag Panini gezien worden als de vader van de taalkunde. Deze geleerde, die ergens tussen de zevende en vijfde eeuw voor Christus moet hebben geleefd, schreef de allereerste grammatica. Zijn grammatica betrof het Sanskriet, een taal die in het oude India werd gesproken. Panini was daarmee de eerste die een taal beschreef als systeem van een eindig aantal regels waarmee een oneindig aantal taaluitingen of zinnen kan worden gemaakt. En dat is nog maar één van de vele namen van onbekende maar belangwekkende personen uit de alfawetenschap die in het boek van Rens Bod voorbij komen. Voor elke alfa maar ook bèta is dit boek een aanrader. Bovendien zou de droge grammaticales een stuk leuker zijn met een uitweidinkje over Panini! – Mathilde Jansen, pagina Taal & Spraak

Lees meer over ‘De vergeten wetenschappen’

Small

Het lied van de wrok

door J.E. Lendon

Belegeringen, plunderingen en roofovervallen. Maar ook daden van barmhartigheid, onverwachte naastenliefde, zelfbeheersing en arrogant verzet. Op levendige wijze vertelt historicus J. E. Lendon over de eerste tien jaar (431 – 421 B.C.) van de Peloponnesiche Oorlog tussen de twee machtigste Griekse stadstaten van dat moment: het democratische Athene en het oligarchische Sparta. Een echte vakantieaanrader voor de liefhebber, want “schitterend geschreven en onophoudelijk informatief: zelden drukt wetenschap zo’n gevoel van diepgewortelde vreugde uit”, zoals Tom Holland het verwoordt. – Jorg Rousseeuw, pagina Geschiedenis & Archeologie

Lees meer over ’ Het lied van de wrok’

Small

De grote atlas van de belevingswereld

door Jean Klare & Louise van Swaaij

Ik heb mijn vakantie naar Noord-Noorwegen al geboekt, maar nu begin ik te twijfelen. Zou ik niet beter een trektocht kunnen maken door de Wouden van Nieuwsgierigheid, of een heldhaftige poging kunnen doen om de Toppen van Euforie te beklimmen? Het is allemaal de schuld van De grote atlas van de belevingswereld. Sinds het kloeke kaartenboek (een luxe heruitgave van de eerdere Atlas) op mijn bureau ligt, doe ik weinig anders dan wegdromen. In gedachten dwaal ik over het schiereiland Avontuur, terwijl ik de Bergen van Werk die aan de horizon liggen halstarrig probeer te negeren. Als fysisch geograaf heb ik sowieso een zwak voor wereldkaarten, maar die van de Belevingswereld heeft mijn hart veroverd. Geografie en gevoel worden aan elkaar gekoppeld – en eigenlijk is dat heel voor de hand liggend. In ons dagelijks taalgebruik gebruiken we het landschap maar al te vaak als metafoor voor ons gevoelsleven: we jagen voortdurend pieken na en proberen gevaarlijk diepe dalen te vermijden. De makers van de Atlas zijn er in geslaagd op een prachtige manier uiting te geven aan ons innerlijk. Stiekem hoop ik dat er binnenkort ook een TomTom van de Belevingswereld verschijnt – mijn kaartleescapaciteiten zijn niet om over naar huis te schrijven. En ik wil natuurlijk wel veilig de Moerassen van Verveling omzeilen, om direct koers te zetten richting de Bronnen van Inspiratie! Nu maar duimen dat er niet teveel muggen zijn.. – Gemma Venhuizen, vakpagina Aarde & Klimaat

Lees meer over ‘De Grote Atlas van de Belevingswereld’


Je kunt niet meer stemmen. De uitslag staat bovenaan dit artikel.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 22 augustus 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE