Je leest:

Wesp met sterk lange termijngeheugen

Wesp met sterk lange termijngeheugen

Auteur: | 24 september 2008

Papierwespen kunnen elkaar herkennen aan het gezicht en herinneren zich dat nog minimaal een week na de eerste ontmoeting. Deze conclusie publiceren ecologen van de universiteit van Michigan binnenkort in Current Biology. De wespen gebruiken eerder opgedane kennis in sociale interacties, iets dat altijd voorbestemd leek voor dieren met een grote hersencapaciteit.

Ecologe Elizabeth Tibbetts van de universiteit van Michigan ontdekte enkele jaren geleden dat papierwespen hun soortgenoten kunnen herkennen. Elke wesp heeft namelijk een net iets andere gezichtstekening. Bovendien toonde Tibbetts aan dat de insecten zich agressief gedragen wanneer zij een onbekend gezicht zien. Agressief gedrag zou dus een goede graadmeter kunnen zijn om het lange termijngeheugen van papierwespen te onderzoeken. Als twee soortgenoten elkaar nog kennen vanuit een eerdere ontmoeting zullen ze minder agressief zijn dan naar totaal onbekenden.

Voorbeelden van verschillende gezichtstekeningen bij de papierwesp. Tibbetts ontdekte dat de tekeningen belangrijk zijn voor onderlinge herkenning door proeven te doen waarin de gezichtstekeningen werden aangepast. De wespen reageerden agressief naar soortgenoten waarvan zij het gezicht niet meer konden herkennen, maar zij bleven kalm tegen soortgenoten waarbij de gezichtstekening hetzelfde bleef.

‘Datende’ papierwespen

Tibbetts collega Michael Sheehan onderzocht deze theorie. Op dag 1 van het experiment zette hij twee papierwespen, die elkaar nog nooit hadden gezien, samen. De tweede dag werden de insecten weer van elkaar gescheiden. Beide wespen verbleven een week in een hok met 10 andere soortgenoten. Na deze week volgde een tweede ontmoeting. Sheehan filmde en analyseerde het gedrag van de ‘datende’ papierwespen voortdurend.

De eerste ontmoeting draaide meestal uit op een waar gevecht, waarbij de insecten elkaar steeds probeerden te bijten. Na een week was dit agressieve gedrag veel minder. Om er zeker van te zijn dat beide wespen niet simpelweg hun vechtlust waren verloren, plaatste Sheehan ze allebei de dag voor en de dag na de tweede ontmoeting met nieuwe onbekende soortgenoten. Bij deze extra ‘dates’ keerde de agressie inderdaad in alle hevigheid terug. Uit dit experiment blijkt dat papierwespen zich eerdere ontmoetingen kunnen herinneren en dat zij hun gedrag hierop aanpassen.

Hersencapaciteit

Koninginnen van de papierwesp kunnen alleen een nest maken of zij kunnen hun nest delen met andere koninginnen. Als papierwespen samen nestelen, ontstaat er een zwaar gevecht om de dominantieverhoudingen te bepalen. Voor papierwesp koninginnen is het heel effectief om eerdere ontmoetingen te herinneren. Op die manier voorkomen zij dat ze constant met dezelfde soortgenoten in conclaaf gaan, want dat kost erg veel extra energie.

Het delen van nesten leidt meestal tot zware gevechten. Handig dus om eerdere ontmoetingen te herinneren, zodat je niet steeds met dezelfde soortgenoten in conclaaf gaat.

Biologen dachten altijd dat alleen dieren met een grote hersencapaciteit in staat zijn om eerder opgedane kennis te gebruiken in sociale interacties. Maar de hersenen van papierwespen vormen slechts één miljoende deel van de grootte van onze hersenen. En toch kunnen deze insecten zich soortgenoten een week na de eerste ontmoeting nog herinneren en passen zij hun gedrag hierop aan. Sheehan denkt dan ook dat de opslagcapaciteit van de hersenen helemaal niet zo groot hoeft te zijn om dit sociale gedrag te vertonen.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 24 september 2008

NEMO Kennislink Agenda

NEMO Kennislink vertoont op deze plaats normaal gesproken wetenschappelijke activiteiten uit heel Nederland. Door de maatregelen tegen het nieuwe coronavirus zal daarvan een groot gedeelte worden afgelast. Omdat we geen achterhaalde informatie willen verspreiden, laten we voorlopig geen activiteiten zien.
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.