Je leest:

‘Wereldkaart’ van planeet rond andere ster

‘Wereldkaart’ van planeet rond andere ster

Auteur: | 10 mei 2007

Met infraroodtelescoop Spitzer hebben Amerikaanse sterrenkundigen de eerste ‘wereldkaart’ van een planeet bij een andere ster gemaakt. Er zijn meer dan 220 van zulke exoplaneten bekend, maar van de meeste zijn alleen massa en afstand tot de moederster bekend.

Amerikaanse sterrenkundigen zijn er voor het eerst in geslaagd om een ‘wereldkaart’ te maken van een planeet die een baan beschrijft rond een andere ster. Het woord ‘wereldkaart’ is misschien wat sterk uitgedrukt: er zijn geen oceanen en continenten te zien. Dat kan ook niet, want de planeet in kwestie (HD 189733b) is een gasvormige reuzenplaneet zoals Jupiter. Maar met de infrarooddetectoren van de Spitzer Space Telescope is het wel gelukt om temperatuurverschillen tussen het dag- en het nachthalfrond van de planeet vast te leggen.

Vier aanzichten van de exoplaneet HD 189733b. Deze planeet staat ver buiten het zonnestelsel en draait binnen 2,2 dagen om zijn moederster. Sterrenkundigen hebben temperatuurverschillen aan het oppervlak van de planeet in kaart gebracht. bron: NASA / JPL-Caltech / Heather Knutson (CfA). Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

De reuzenplaneet draait in een kleine baan rond zijn moederster, en keert altijd hetzelfde halfrond naar de ster toe. Door infraroodmetingen op verschillende momenten uit te voeren, was het mogelijk om een ruwe warmtekaart te reconstrueren. Zoals te verwachten was, bevindt het heetste punt van de planeet zich aan de dagzijde.

Heetste punt niet dichtst bij de ster

Opmerkelijk genoeg is er sprake van een verschuiving van ongeveer dertig graden ten opzichte van het punt recht ‘onder’ de moederster. Vermoedelijk wordt die verschuiving veroorzaakt door krachtige straalstromen in de dampkring met snelheden tot tienduizend kilometer per uur. Diezelfde straalstromen zorgen er ook voor dat een deel van de warmte van het daghalfrond verdeeld wordt over de nachthelft van de planeet. Het koudste punt op de nachthelft heeft een temperatuur van ca. 650 graden Celsius; op het daghalfrond zijn temperaturen van 930 graden Celsius geregistreerd.

HD 189733b beschrijft elke 2,2 dagen een omloop rond zijn moederster, op een afstand van niet meer dan 5 miljoen kilometer. De ster staat op 60 lichtjaar afstand van de aarde, in het sterrenbeeld Vosje.

Dit artikel is een publicatie van Allesoversterrenkunde.nl.
© Allesoversterrenkunde.nl, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 mei 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.