Je leest:

Wegverbreding vergroot energiegebruik

Wegverbreding vergroot energiegebruik

Volgens Sander Lensink van het Centrum voor Energie en Milieukunde van de Rijksuniversiteit Groningen moeten we met zijn allen vaker in de file gaan staan. Lensink onderzocht of en hoe verbeteringen in het Nederlandse wegennet kunnen bijdragen aan een vermindering van het energiegebruik en kwam daarbij tot opmerkelijke conclusies.

Zo berekende hij dat het zinloos is om alle auto’s vrij baan te geven. Het kost immers energie om de weg te verbreden en meestal wordt dat niet terugverdiend doordat auto’s niet meer in de file staan. Dat geldt in nog sterkere mate bij wegen die verdiept of in tunnels worden aangelegd. De onderzoeker gaat zelfs zo ver te stellen dat voor grote delen van het Nederlandse hoofdwegennet een vermindering van de capaciteit wenselijk is. Hij promoveert vrijdag 17 juni aan de Groningse universiteit.

Het lijkt zo logisch: een auto in een file gebruikt per kilometer meer energie dan een auto die er met 80 of 100 kilometer per uur overheen jakkert; dus zal het verbreden van een weg tot verminderd energiegebruik leiden. Maar zo is het niet.

Aanleg en onderhoud van infrastructuur kost veel energie. Bij een normale snelweg heeft ongeveer 85% van het totale energiegebruik te maken met het brandstofverbruik van de voertuigen, terwijl 15% van het energiegebruik nodig is voor aanleg en onderhoud van de infrastructuur. Als een weg verdiept of ondergronds wordt aangelegd, kan de infrastructuur het tienvoudige van deze energiehoeveelheid nodig hebben. foto: Bart van Overbeeke

Grondige analyse

Het is logica van de koude grond, zo blijkt uit het onderzoek van Sander Lensink. Hij voerde een grondige analyse uit waarbij hij ook keek naar de energie die het kost om een weg aan te leggen en komt dan tot de conclusie dat het voor het milieu beter is om files te accepteren dan ze te bestrijden via infrastructurele oplossingen zoals wegverbreding.

Hij berekende dat er in een energetisch optimale situatie – en dus ook optimaal met het oog op de uitstoot van het klimaatverstorende broeikasgas CO2 – altijd nog een filekans is van zo’n 15 procent. Dit zou betekenen dat er op de weg gedurende circa eenzesde van de tijd een file staat. Dat is aanzienlijk méér dan de congestiekans in de norm van Rijkswaterstaat: 2 tot 5 procent.

In Nederland is alleen op enkele extreem filegevoelige plaatsen energiewinst te behalen door extra asfalt neer te leggen, aldus Lensink. Hij becijfert dat er bij aanleg en gebruik van een weg de minste energie wordt verbruikt als de weg 140% van de gemiddelde verkeersintensiteit kan verwerken.

Dat leidt tijdens de spits uiteraard tot files, maar die moet en we dan maar voor lief nemen. Voor de knelpunten waar capaciteitsuitbreiding wel zinvol is, beveelt hij zo eenvoudig mogelijke aanpassingen aan. Verdiepte of ondergrondse aanleg kost namelijk zóveel energie (tot tien keer meer dan bij een gewone snelweg) dat er geen winst in energieëfficiëntie meer te halen is.

Volgens Sander Lensink is een spits-, wissel of plusstrook (zoals hier op de a28 bji Zeist) waarschijnlijk geen efficiënte vorm van aanpassing van de wegcapaciteit, vanwege het grote elektriciteitsgebruik van matrixborden en signaleringen. Beeld: www.beeldbankvenw.nl, Rijkswaterstaat

Beter: capaciteit verminderen

Volgens Lensink hebben bijna alle Nederlandse hoofdwegen méér capaciteit dan die optimale 140% van het gemiddelde. Hij stelt daarom dat het – zelfs met een geleidelijke introductie van emissiearme of emissieloze voertuigen – uit energetisch oogpunt zinvol is om de capaciteit van de meeste Nederlandse hoofdwegen te verminderen.

Het enige duurzame alternatief is volgens hem een significant snellere introductie van emissieloze voertuigen zoals elektrische auto’s of brandstofcelauto’s, gecombineerd met de realisatie van een duurzame energievoorziening voor deze voertuigen.

Dit artikel is een publicatie van Rijksuniversiteit Groningen (RUG).
© Rijksuniversiteit Groningen (RUG), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 16 juni 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.