Je leest:

Weg met de kloof

Weg met de kloof

Auteur: | 28 juli 2007

De kloof tussen burgers en politiek is nog steeds niet verdwenen. Pim Fortuyn heeft zijn best gedaan; minder opvallend werken ook wetenschappers eraan de kloof te dichten. Een burgerpanel lijkt succesvol. “We hopen dat mensen op deze manier meer begrip voor elkaar krijgen.”

Een boer, een politieagent, een gepensioneerde, een student en een thuishulpverlener. Het burgerpanel uit Flevoland, dat het provinciebestuur adviseert over de toekomst van het platteland, is zeer divers van samenstelling. Zestien mensen met uiteenlopende achtergronden en opleidingsniveaus en met verschillende motieven om mee te doen, zitten bij elkaar om te discussiëren over ingewikkelde kwesties. Deze keer staat de landbouw centraal. Die staat overal in Europa op de tocht. Veel boeren zullen een andere richting moeten inslaan. Ze kunnen hun bedrijf uitbreiden en kiezen voor een rol in de wereldeconomie, of juist hun bedrijf op een andere manier gaan benutten, bijvoorbeeld als zorgboerderij of voor de recreatie. Het platteland zal hoe dan ook een ander gezicht krijgen. De vraag is wat de burger daarvan vindt. Het panel praat ook over de sociale kaalslag op het platteland: kleine supermarkten en postkantoren verdwijnen, wat kun je daartegen doen?

In een burgerpanel zitten mensen van alle rangen, standen én leeftijden. Bij de selectie van panelleden let het IVM er verder op dat mensen openstaan voor een gesprek en nog niet vastzitten in een bepaald standpunt. Foto: VU/Yvonne Compier

Hip en jong

Ondanks de diverse samenstelling van het panel loopt een vergadering meestal wel, volgens Dave Huitema, bestuurskundige van de afdeling Milieubeleidsanalyse binnen het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM) van de VU. “Een professionele moderator leidt de bijeenkomsten. Die zorgt dat iedereen aan het woord komt, ook de mensen die wat stiller zijn. Het panel volgt twee voorbereidingsavonden waarbij de leden onder andere worden getraind in het stellen van vragen aan deskundigen. Want ze discussiëren niet alleen met elkaar, ze gaan ook op bezoek bij organisaties uit verschillende branches, zodat ze hun inzichten kunnen aanscherpen. Je ziet mensen vaak groeien tijdens zo’n proces. Van relatief schuchter naar het goed kunnen formuleren van een onderbouwde mening. Dat is prachtig om te zien.”

Op Huitema’s afdeling Milieubeleidsanalyse experimenteren wetenschappers uit diverse disciplines met methoden om burgers meer te betrekken bij de besluitvorming van de overheid. Het instellen van burgerpanels is een van de manieren om de dialoog met de burger aan te gaan. Het project wordt gesubsidieerd door de provincie Flevoland en de rijksoverheid. Het IVM heeft nu drie keer een burgerpanel georganiseerd, steeds in Flevoland. “Flevoland is een hippe, jonge provincie”, verklaart Huitema. “Het bestuur staat open voor nieuwe methoden.”

Leden van burgerpanels uit 10 verschillende landen kwamen in april in Brussel samen om over landbouwbeleid te spreken.
www.citizens-panel.eu

Het initiatief voor het instellen van een burgerpanel kwam dit keer niet van het IVM, maar van The Foundation for Future Generations in Brussel. Deze stichting probeert de betrokkenheid van burgers bij de besluitvorming over Europa te vergroten. Daartoe zocht de stichting contact met tien landen in Europa die ervaring hebben met burgerpanels. In Nederland kwam de stichting al snel bij het IVM terecht. Dat organiseerde vervolgens het recente burgerpanel in Flevoland, waarna enkele panelleden naar Brussel gingen om te spreken met de panels van de andere landen. Begin april hebben ze een gezamenlijk advies overhandigd aan de Europese commissaris van Landbouw. Huitema: “We hopen dat mensen op deze manier meer begrip voor elkaar krijgen en zich realiseren dat ze gemeenschappelijke problemen hebben.”

Cynischer

Het zou natuurlijk pas echt spannend zijn als een burgerpanel daadwerkelijk invloed heeft op de besluitvorming. Wat gaat er gebeuren met de adviezen die het Flevolandse panel eind april aanbood aan Gedeputeerde Staten? Gaat de provincie inderdaad het landschap diverser maken en zorgen dat er meer aantrekkelijke voorzieningen komen, zodat jongeren na hun studie terugkomen naar Flevoland? Gaat Flevoland zich inderdaad meer profileren met Bataviastad, windmolens en Flevosap, maar ook met bedrijven zoals Giant, het fietsmerk met het hoofdkantoor langs de A6 bij Lelystad? “Dat is een probleem”, erkent Huitema. “Wat blijft wringen in ons systeem, is dat we gekozen vertegenwoordigers hebben die opeens worden geacht rekening te houden met de mening van een burgerpanel. Ik merk soms dat politici er bang voor zijn.” Dat bleek vooral bij de Brusselse politici. Huitema zag echter dat het burgerpanel in Wallonië meer geluk had. De leden zijn uitgenodigd over een jaar terug te komen: dan horen ze wat er met hun adviezen is gebeurd. Huitema heeft daarna met het Flevolandse provinciebestuur afgesproken dat de panelleden een officiële reactie op hun standpunten ontvangen van Gedeputeerde Staten. Ook mogen ze in het najaar terugkomen om commentaar te geven op de conceptnota over de sociale agenda van het platteland.

“Helaas worden de deelnemers cynischer als ze niet de indruk krijgen dat er naar hun adviezen wordt geluisterd.” Foto: www.stg.be

Deze opvolging is belangrijk voor de attitude die panelleden overhouden aan hun deelname. “Voor en na afloop van het burgerpanel monitoren we onder andere de politieke betrokkenheid van de leden: in hoeverre volgen ze het politieke nieuws, wat vinden ze van de overheid en van politici en in welke mate zijn ze politiek actief? Dezelfde meting doen we bij een controlegroep die niet in het panel zat.” Helaas worden de deelnemers cynischer als ze niet de indruk krijgen dat er naar hun adviezen wordt geluisterd. Aan dat punt moeten de onderzoekers én politici dus blijven werken. Wel neemt de betrokkenheid sterk toe door deelname aan het panel. Huitema: “Daar ligt mijn motivatie. Ik wil dat meer mensen betrokken raken bij de politiek.”

Dit artikel is een publicatie van Gewoon Bijzonder.
© Gewoon Bijzonder, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 28 juli 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.