Je leest:

Wedstrijdnummers op synthetisch ‘papier’

Wedstrijdnummers op synthetisch ‘papier’

Auteur: | 9 september 2011

Niemand is een nummer, maar in een wedstrijd kun je niet zonder. Deelnemersnummers worden gedrukt op veelzijdig synthetisch materiaal dat de beste eigenschappen van papier, folie en textiel combineert. Sterk, watervast, helderwit en goed bedrukbaar.

Small
DuPont

Toch handig dat je aan een loper in de verte al kunt zien wie het is. Aan de grote cijfers op een helderwitte ondergrond weet je of je vriend, vriendin, kind of kennis in aantocht is. Wist je dat die ondergrond een synthetisch materiaal is met allerlei uiteenlopende toepassingen? Het gaat hier over Tyvek, gemaakt van de kunststof polyetheen.

Polyetheen is één van de meestgebruikte polymeren (de lange molecuulketens die we in allerlei gedaanten terugvinden in hedendaagse kunststoffen). Je vindt PE bijvoorbeeld in boterhamzakjes en speelgoed, maar ook in de supersterke dyneema-vezel, één van de topproducten van het Nederlandse chemieconcern DSM.

Toevallige ontdekking

Tyvek is een product van de Amerikaanse chemiegigant DuPont. Onderzoeker Jim White stond in 1955 aan de wieg van het materiaal nadat hij een toevallige ontdekking had gedaan. White ontwikkelde een nieuwe PE-variant en was geïntrigeerd door witte pluisjes in een pijpje van zijn laboratoriumopstelling. Hij besloot die eens goed te bekijken. Het bleken hele kleine vezeltjes van de kunststof.

Na jaren van onderzoek slaagde DuPont er in de vezels gecontroleerd te produceren via de zogenaamde flash spinning technologie. De vezels zijn extreem dun; de doorsnede ligt tussen een halve en tien micrometer. Dat is ongeveer tien keer zo dun als een gemiddelde mensenhaar. De onderzoekers ontwikkelden ook een manier om de vezels bij hoge temperatuur tot een papier-achtig synthetisch materiaal te persen. Dat kwam in april 1967 onder de naam Tyvek op de markt.

Van envelop tot autohoes

Small
DuPont

De aanduiding papier doet het materiaal eigenlijk geen recht. Het is net als papier bedrukbaar en recyclebaar, maar het is veel sterker en elastischer. Verder is het waterbestendig, licht en goedkoop. Het is ook als een soort textiel te beschouwen, want het is gemakkelijk te knippen en te snijden en tot kledingstukken te naaien of te lijmen. Het is zelfs op een high-tech manier te verbinden met behulp van ultrageluid.

Je vindt Tyvek in uiteenlopende toepassingen, van verstevigde enveloppen tot autohoezen. In Amerika wordt het heel veel gebruikt als vochtwerende folie in de woningbouw, vlak achter de gevel. Het houdt schimmels en bacteriën tegen, maar is wel ademend en dampdoorlatend.

Small
DuPont

Bekend zijn ook de beschermende wegwerppakken voor bijvoorbeeld asbestverwerkers, forensisch onderzoekers of werknemers in elektronicafabrieken. Innovatieve mode-ontwerpers gebruikten het materiaal al voor bijzondere kledingcollecties. De laatste jaren vind je het ook veel in de polsbandjes voor popconcerten en andere manifestaties.

Wellicht de meest opmerkelijke toepassing: Japanners schijnen het als een soort deklaag te gebruiken op de grond onder hun sinaasappelbomen. De reflecterende en isolerende eigenschappen zou in zoetere vruchten resulteren, die eerder rijp zijn.

Chemie en hardlopen

Small

Dit artikel is onderdeel van een serie over chemie en hardlopen, ter gelegenheid van de chemieloop op 10 september 2011, één van de activiteiten in het internationale jaar van de chemie 2011

Alle artikelen in deze serie:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 september 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.