Je leest:

Warme winters, vroege lentes

Warme winters, vroege lentes

Auteur: | 22 januari 2009
Sinds 1954 beginnen de seizoenen boven land steeds eerder: 1,7 dagen eerder om precies te zijn. Er is ook minder verschil tussen en zomer- en wintertemperaturen. De afgelopen vijftig jaar is ook de CO2-uitstoot door menselijke oorzaak sterk toegenomen. Onderzoekers zien dit resultaat daarom als een sterke aanwijzing dat onze CO2-uitstoot wel degelijk invloed heeft op de seizoenen.

In oktober lopen we in T-shirts rond. ’s Winters regent het inmiddels vaker dan het sneeuwt. In Nature analyseren onderzoekers van de Universiteit van Berkeley, Californië en de Harvard Universiteit deze week de seizoensovergangen en de temperatuurverschillen tussen de seizoenen. Hun conclusies? De seizoenen boven land zijn de afgelopen vijftig jaar bijna twee dagen eerder begonnen. Tevens zijn de verschillen in temperatuur tussen zomers en winters boven land kleiner dan in de eerste 54 jaar van de twintigste eeuw.

De onderzoekers over hun bevindingen: “Het mechanisme [achter de verschuiving] is nog onduidelijk, maar ons onderzoek naar de trends van 1954-2007 boven het land geeft aan dat ze niet overeenkomen met natuurlijke processen en lijken dus veroorzaakt te worden door de mens.”

Elk jaar vertrekken duizenden vogels in de herfst naar het zuiden. De afgelopen vijftig jaar moesten ze hun koffers een paar dagen eerder pakken.

Zonlicht

Onderzoek naar het verschuiven van de seizoenen is relatief nieuw, zo meldt het artikel. Het begin en einde van de seizoenen wordt normaal gesproken veroorzaakt door de kanteling van de as van de aarde. Zie het zo: een appel is de aarde, en het steeltje is Nederland. Richt het steeltje precies op het licht van een lamp die de zon voorstelt. Nu is het zomer in Nederland. Draai je het steeltje een stukje weg van de lamp, dan wordt het winter. Er valt namelijk minder zonlicht op Nederland zodat het kouder wordt. In de lente kantelt de aardas weer de andere kant op, richting de zon. Zo wisselen de seizoenen elkaar af.

In de zomer vallen de zonnestralen loodrecht op Nederland. Dit komt omdat de aardas gedurende het jaar van links naar rechts kantelt. In de winter vallen de zonnestralen met een hoek van bijna 45 graden op ons land. Dat kan je ook zien als je naar buiten kijkt: ’s zomers hangt de zon om 12 uur ’s middags recht boven je hoofd. ’s Winters hangt die vlak boven de horizon.

Volgens onderzoeker Rein Haarsma van het KNMI kan de stand van de aarde de razendsnelle verschuiving echter niet verklaren. “Veranderingen hierin vinden heel langzaam plaats en kunnen niet de oorzaak zijn van de waargenomen veranderingen.” Er is dus een andere oorzaak, maar die is met de populaire klimaatmodellen nog niet te achterhalen.

Wereldklimaat

De resultaten van dit onderzoek zijn door geen enkel klimaatmodel van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) voorspeld. In deze modellen zitten alle processen verwerkt waarvan de onderzoekers zeker weten dat ze een invloed uitoefenen op het klimaat. Denk aan zonnestralen, de temperatuur van de zee en concentraties van broeikasgassen in de lucht. Blijkbaar zijn er dus natuurlijke of onnatuurlijke factoren die de seizoenen beïnvloeden, maar die nog niet (goed) in een klimaatmodel verwerkt zijn.

De onderzoekers noemen enkele effecten die waarschijnlijk iets met de seizoenen doen. Zo kan de zee die steeds meer land overneemt een effect hebben. Net als broeikasgassen in de atmosfeer die steeds meer zonnewarmte vasthouden. Maar de simpelste conclusie bewaren ze tot het laatst. In de jaren vijftig is de mensheid op grote schaal begonnen met het uitstoten van CO2 en andere broeikasgassen. Dat is ook het moment waarop de seizoenen zo enorm begonnen te verschuiven. Het lijkt er dus op dat wij met onze leefstijl wel degelijk het wereldklimaat kunnen beïnvloeden.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 22 januari 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.