Je leest:

Waar komt die regen toch vandaan?

Waar komt die regen toch vandaan?

Auteur: | 5 juli 2011

De ‘Research Award for Young Scientists’ van de WMO (World Meteorological Organization) werd dit jaar gewonnen door een Nederlander: Ruud van der Ent van de TU Delft sleepte de prijs in de wacht door de herkomst van regen in alle delen van de wereld gedetailleerd in kaart te brengen. Veertig procent van de neerslag op aarde is afhankelijk van landverdamping, bleek uit zijn onderzoek. Met name bossen spelen een belangrijke rol.

Van der Ent in de regen.
Tomas van Dijk, TU Delta

Water is de eerste levensbehoefte van de mens en daarom regelmatig de oorzaak van conflicten tussen landen. Het gaat hierbij vrijwel altijd om ruzies over rivieren die door meerdere landen stromen: stroomafwaarts gelegen gebieden kunnen in de problemen komen als landen stroomopwaarts te veel water aan de rivier onttrekken.

Zo speelt de Jordaan een belangrijke rol in het conflict tussen Israël en Palestina, verzet Egypte zich tegen de aanleg van Ethiopische dammen in de Blauwe Nijl, en klagen de Mexicanen over het feit dat het water van de rivier de Colorado al ‘op’ is voor deze de Mexicaanse grens bereikt: leeggehaald voor irrigatie en drinkwatergebruik in Amerika. Natuurlijk is er ook de regen die een grote rol speelt in de watervoorziening van een land, maar dáár hebben de buurlanden gelukkig geen invloed op.

Landverdamping

Maar nieuw onderzoek van Ruud van der Ent en drie collega’s van de TUDelft werpt nieuw licht op deze bewering. Veertig procent van de neerslag op de continenten wordt niet gevormd door water dat verdampt is uit zee, maar door water dat verdampt is op land, ontdekten de onderzoekers. In China wordt zelfs 80% van de neerslag veroorzaakt door landverdamping, in dit geval afkomstig uit Europa en Azië.

Deze landverdamping is afhankelijk van de begroeiing van de bodem. Als in het ene land dus veel bos wordt gekapt om landbouwgronden te ontwikkelen, kan dat gevolgen hebben voor de hoeveelheid neerslag bij de buren.

Bomen nemen met hun wortels water op uit de grond, en verdampen dit via hun bladeren. Een boom kan honderden liters water per dag uit de bodem opnemen. Ongeveer 95% van dit opgenomen water wordt weer als waterdamp uitgestoten in de lucht. Op deze manier wordt voorkomen dat het water uiteindelijk via de rivieren wegstroomt naar zee. In plaats daarvan zal het in gunstig gelegen buurlanden als regen weer omlaag komen.

Model

De wetenschappers uit Delft ontwikkelden een hydrologisch model waarmee het watertransport – over land én door de lucht – wereldwijd berekend wordt.

Daaruit bleek dat niet alleen de windrichting en de aanwezigheid van bergen, maar ook het soort begroeiing een grote invloed heeft op de wereldwijde watercyclus.

Verdamping op land is namelijk bijzonder gevoelig voor de aanwezigheid van bomen en planten. En hier komt dan toch de invloed van de mens om de hoek kijken: het zou namelijk betekenen dat grootschalige ontbossing ernstige gevolgen kan hebben voor de waterhuishouding van een continent.

Links de fractie van de neerslag die van landverdamping afkomstig is (continental precipitation recycling ratio_); rechts de fractie van de verdamping die als neerslag terugkomt op het land (_continental evaporation recycling ratio).
R. van der Ent e.a., TU Delft

Regenwouden

Met name tropische bossen spelen een belangrijke rol in de watercyclus. Zo vormt verdamping in het Amazoneregenwoud de bron van meer dan de helft van de regen die valt in Peru, Bolivia, Argentinië, Uruguay, Paraguay en Zuid-Brazilië.

Phil P Harris via Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.5

Verder wordt Oost-Afrika van regen voorzien door de Indische Oceaan, maar bestaat de meeste regen in West-Afrika uit verdampt water uit de landen in het oosten. Vooral het oerwoud dat het Kongogebied vormt speelt hierbij een rol, concludeerden Van der Ent en zijn collega’s. Deze jungle produceert miljoenen liters water die als neerslag in andere West-Afrikaanse landen terechtkomen. Wellicht nog maar een kwestie van tijd dus, eer deze kennis brede bekendheid krijgt en nieuwe conflicten gaan losbarsten… over de plaatselijke neerslag.

Bronnen:

  • Ontbossing beïnvloedt waterhuishouding continenten (Bericht op website TU Delft)
  • Van der Ent e.a. Origin and fate of atmospheric moisture over continents Water Resources. Research 46 W09525, doi:10.1029/2010WR009127.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 05 juli 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.