Je leest:

VU kraakt mechanische structuur herpesvirus

VU kraakt mechanische structuur herpesvirus

Auteur: | 29 mei 2009

Voor het eerst is de mechanische structuur van het herpesvirus in kaart gebracht. Onderzoekers van de Vrije Universiteit in Amsterdam onder leiding van dr. Gijs Wuite, hebben in samenwerking met de Medizinische Hochschule Hannover de mechanica van de zogenaamde virale capsides ontrafeld.

Capside van het herpesvirus, afgebeeld met een tastmicroscoop (AFM)
VU Amsterdam

Virale capsides zijn complexe eiwitmantels die het genetische materiaal van het herpesvirus omhullen. Ze worden uit de celkernen van geïnfecteerde cellen gezuiverd. Aangezien deze deeltjes slechts 125 nm groot zijn (ongeveer één tienduizendste van een millimeter), kan men ze niet met een gewone lichtmicroscoop bestuderen.

Met behulp van tastmicroscopie kunnen ze nu wel zichtbaar worden gemaakt. Het grote voordeel van tastmicroscopie boven elektronenmicroscopie is dat de deeltjes gewoon in vloeistof kunnen worden bestudeerd (net zoals in de cel). Verder is het mogelijk om met de tastmicroscoop virusdeeltjes daadwerkelijk aan te raken en mechanisch te manipuleren. De onderzoekers uit Amsterdam hebben zo de deeltjes één voor één gekraakt, ofwel ‘platgedrukt’. De kracht die nodig is om ze te pletten geeft informatie over de elastische en mechanische eigenschappen van de deeltjes.

Structuur van het herpesvirus. Het genetisch materiaal bevindt zich in het centrum, beschermd door een capside met de vorm van een regelmatig twintigvlak. Bij het binnendringen van een cel verliezen de virusdeeltjes de buitenste delen en blijft alleen de capside over.
Kennislink

Versterking

De resultaten van het Amsterdamse onderzoek, mede gefinancierd door de Nederlandse Organisatie voor Wetenchappelijk Onderzoek NWO, staan in het Amerikaanse tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences. In een artikel van VU-onderzoeker Wouter Roos en collega’s staat met name het mechanisme beschreven dat er voor zorgt dat de capsidewand van het herpesvirus sterker wordt. Dit gebeurt tijdens het rijpingsproces van het virus, waarbij het virale DNA wordt ‘geassembleerd’ en in de virusmantel wordt ingepakt. De onderzoekers hebben ontdekt dat de versteviging van de virusmantel plaatsvindt op de twaalf hoekpunten van de icosaëdrische (regelmatig twintigvlak) capsides. Het ontrafelen van het rijpingsproces zal volgens hen helpen bij het gebruik van herpesvirussen als vectoren (transportmiddelen bij gentherapie) om gericht kankercellen aan te vallen. En uiteraard om herpesinfecties te bestrijden.

Ingekleurde microscoopopname van het Herpes simplex virus. Virusdeeltjes verlaten de kern van een geïnfecteerde cel. Naar schatting 90% van de bevolking is besmet met het herpesvirus. Naast een onschuldige koortslip kan het herpes simplex virus ook genitale herpes en zelfs hersenontsteking veroorzaken. Vergroting ca. 40.000×.
F. A. Murphy, University of Texas Medical Branch, Galveston, Texas.

Meer over het VU-onderzoek naar virusdeeltjes:

Achtergrondinformatie over virussen op Kennislink

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 29 mei 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.