Je leest:

Vraatzuchtige sponzen redden het rif

Vraatzuchtige sponzen redden het rif

Grotten in koraal zorgen voor het voortbestaan van een rif. De sponzen die in deze koraalgrotten leven, nemen opgelost organisch materiaal op. Zij gebruiken dit materiaal om hun filtratiecellen te vervangen en stoten oude cellen af. Deze oude cellen worden dan weer gegeten door algen en koraal die op het rif wonen.

De tropische oceanen staan bekend als woestijnen van water. Vreemd genoeg groeit het rijke en vruchtbare koraalrif juist daar. NWO-onderzoeker Jasper de Goeij onderzocht hoe grotten in het koraalrif zorgen voor het voortbestaan van het rif. De sponzen in die koraalgrotten nemen veel opgelost organisch materiaal op, maar groeien vrijwel niet. Zij stoten wel veel cellen af. De organismen op het rif leven weer van de afgestoten cellen. De Goeij promoveert op 30 januari aan de Rijksuniversiteit Groningen.

De grotten in koraalriffen zijn het grootste en minst bekende deel van het rif. De Goeij onderzocht koraalgrotten bij Curaçao en Indonesië. Tot op heden werd aangenomen dat grotsponzen alleen kunnen eten door niet-opgeloste deeltjes uit het zeewater te filteren. Dit onderzoek toont aan dat de grotten juist veel meer opgelost materiaal dan niet-opgelost materiaal opnemen.

Sponsbegroeiing van de wand van een kunstmatige koraalgrot na zes maanden ontwikkeling op het rif bij Curaçao. Afbeelding: Koninklijk Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek (NIOZ)

Darmen van het rif

Grotsponzen nemen enorm veel opgelost organisch materiaal uit het zeewater op. De vraag is of ze het materiaal alleen opnemen of ook nog verwerken. De Goeij laat zien dat de sponzen veertig procent van het materiaal verwerken en wel zestig procent opnemen. Dat zou moeten betekenen dat de biomassa van de spons elke twee tot drie dagen verdubbelt. De grotsponzen groeien echter bijna niet.

De koraalgrotten zijn drukbevolkt en ruimte om te groeien is er dus vrijwel niet. In plaats daarvan vernieuwen de grotsponzen hun filtratiecellen in hoog tempo en stoten ze hun oude cellen af. Deze korte celcyclus is uniek voor meercellige organismen en was tot nu toe alleen bekend bij ééncellige organismen. Het proces van aanmaak en afbraak van de sponscellen lijkt erg veel op dat in het menselijke maag-darmkanaal.

Eten en gegeten worden

Het koraalrif houdt zichzelf op een opmerkelijke wijze in stand. De algen en koralen op het rif produceren opgelost organisch materiaal. Voordat dit materiaal de open oceaan instroomt, nemen de sponzen in de grotten het materiaal op. De sponzen filteren in korte tijd enorme hoeveelheden water en zetten opgelost materiaal om in deeltjes. Deze deeltjes worden vervolgens weer opgenomen door de algen en koralen op het rif. Zo houden de verschillende bewoners van het rif elkaar in leven.

Het koraalrif houdt zichzelf op een opmerkelijke manier in stand door het produceren van organisch materiaal. Sponzen zetten dit materiaal om in deeltjes en deze deeltjes dienen weer als voedsel voor het koraal.

Het onderzoek laat niet alleen zien hoe dit kwetsbare ecosysteem zichzelf in stand houdt. Sponzen produceren vele stoffen die kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van nieuwe medicijnen, antibiotica en cosmetica. Het kweken van sponzen is helaas erg lastig. Het ontrafelen van de werking van celgroei en celdood van deze sponzen kan dit probleem oplossen.

Jasper de Goeij verdedigt zijn proefschrift ‘Element cycling on tropical coral reefs: The cryptic carbon shunt revealed’ op 30 januari aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).
© Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 20 januari 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.