Je leest:

Vogeltrek in detail dankzij GPS

Vogeltrek in detail dankzij GPS

Auteur: | 27 mei 2009

Wetenschappers van de Universiteit van Amsterdam hebben een GPS-systeem ontwikkeld en getest waarmee zij de trek van middelgrote vogels tot in detail kunnen volgen. In plaats van iedere twee uur zendt het nieuwe apparaat iedere twee tot drie seconden zijn gegevens door naar een grondstation. Kennis over vliegbewegingen van vogels is van belang voor de veiligheid van het luchtvaartverkeer.

Kleine mantelmeeuwen leven ’s zomers op en rond de Nederlandse Noordzee, maar zoeken in de winter hun heil in Zuid-Europa. Aan het einde van afgelopen zomer gaven de Amsterdamse onderzoekers vertrekkende meeuwen een prototype van het nieuwe GPS-systeem mee. Hiermee kunnen zij het gedrag van de vogels in relatie tot de weersomstandigheden en de landschappen die zij onderweg tegenkomen precies in kaart brengen.

De kleine mantelmeeuw is een trekvogel die onderweg heel wat verschillende landschappen en weersomstandigheden tegenkomt. Met het nieuwe Amsterdamse GPS-systeem zijn deze omstandigheden en het trekgedrag van de vogels tot in detail te volgen.
Andreas Trepte, Wikimedia Commons

Het systeem bestaat uit een GPS-sensor met 2 Mb geheugen, een klein zonnepaneel gekoppeld aan een batterijlader en een ontvanger. Het totale apparaatje weegt slechts 14 gram, waardoor middelgrote vogels het gemakkelijk kunnen meedragen. Door de unieke ontvanger kunnen gegevens op elk gewenst moment worden doorgestuurd naar een grondstation. Op die manier is het mogelijk om, zelfs tijdens een lopend onderzoek, de manier van meten aan te passen. Ouderwetse systemen geven hun gegevens maximaal iedere twee uur door. De nieuwe GPS kan iedere twee tot drie seconden zijn data zenden.

Rijstvelden en stortplaatsen

Afgelopen april kwamen de vogels vanuit Zuid-Europa terug naar Nederland en hebben de onderzoekers ze dus bijna een jaar gevolgd. Wat hebben de meeuwen tijdens hun trek allemaal uitgevoerd? Geheel onverwacht waren zij niet voortdurend in de buurt van zee te vinden. Zo bevonden zij zich in Spanje met name boven rijstvelden en stortplaatsen. De Amsterdammers kunnen met deze resultaten de complete trek van de kleine mantelmeeuw weergeven op Google Maps.

Kennis over de vogeltrek is van belang voor luchtvaartverkeer. Met het nieuwe GPS-systeem is precies te bepalen waar veel vogels in de lucht zitten. Hierdoor kunnen botsingen tussen vogels en vliegtuigen in de toekomst worden vermeden.
Andreas Trepte, Wikimedia Commons

Zulke kaartjes zijn natuurlijk interessant voor mensen die meer willen weten over het gedrag van vogels en vogeltrek. In dat kader is de website AvianAlert in het leven geroepen. Daarnaast is het nieuwe systeem onderdeel van het grote Europese project FlySafe. Met behulp van de GPS-ontvanger is precies te bepalen waar op dat moment veel vogels in de lucht zitten. Dit is van belang voor het luchtvaartverkeer: botsingen tussen vogels en vliegtuigen zijn in de toekomst veel beter te vermijden.

Zie ook

KNMI volgt vogeltrek met weerradar (Kennislinkartikel van KNMI) Vogeltrekradar op festival (Kennislinkartikel) Veilig vliegen tussen de vogels (Kennislinkartikel van De Ingenieur) Trekvogels draaien zinloze rondjes (Kennislinkartikel van Bionieuws)

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 27 mei 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.