Je leest:

Vlinders tonen evolutie

Vlinders tonen evolutie

Auteur: | 1 augustus 2005

Hoe één soort zich kan splitsen in twee nieuwe is al eeuwen een belangrijke vraag voor biologen. Gezien de hoeveelheid soorten op aarde moet afsplitsing regelmatig plaatsvinden. Echter over wat precies de oorzaken of de noodzakelijke omstandigheden daarachter zijn kunnen wetenschappers het maar niet eens worden. Bij het vlindergeslacht Agrodiaetus is nu een subtiel proces waargenomen dat hier wel eens meer duidelijkheid in zou kunnen brengen. Het onderzoek werd op 21 juli gepubliceerd in Nature.

Het team onderzoekers ontdekte dat twee vlindersoorten die in hetzelfde gebied leven opvallend verschillende vleugelkleuren hebben. Deze kleurpatronen zijn blijkbaar ontstaan als een manier om gemakkelijker een potentiële partner te kunnen herkennen. Zulke processen zorgen er voor dat verwante soorten zich niet met elkaar kruisen, en het versnelt op die manier de soortvorming. Hoewel dergelijke processen in theorie al waren beschreven, was het nog maar zelden in de werkelijkheid waargenomen.

Voor het ontstaan van twee soorten uit één is het noodzakelijk dat twee varianten voor zo’n lange tijd niet meer met elkaar kruisen dat ze genetisch zover uit elkaar groeien dat ze dat ook niet meer kunnen. De eenvoudigste manier om dit effect te bereiken is uiteraard een geografische scheiding: denk aan een scheur in de aarde, een bergrug of een overstroomd gebied dat twee populaties van elkaar scheidt.

Soms ontstaan nieuwe soorten echter zonder zo’n scheiding. In die gevallen moet het zo zijn dat twee varianten ‘er voor kiezen’ om niet meer met elkaar te paren. Als dat lang genoeg doorgaat, zal uiteindelijk eveneens een genetisch verschil ontstaan dat kruising onmogelijk maakt. Dit mechanisme is echter veel zeldzamer en veel moeilijker te ontdekken. Daarom zijn de biologen nu zo enthousiast oven de waarnemingen aan Agrodiaetus, een groep vlinders met een groot verspreidingsgebied in Azië.

Voorbeelden van de verschillen in vleugelkleuren die Agrodieatus soorten vertonen.

De vrouwtjes van deze familie zijn allemaal bruin, maar de mannetjes vertonen een grote variatie aan kleurpatronen, van bruin tot zilver tot blauw. Het team onderzoekers ontdekte dat als sterk verwante soorten geografisch gescheiden zijn, ze ongeveer dezelfde kleurpatronen hebben. Leven ze echter in hetzelfde gebied, dan zijn de kleurverschillen extreem. Dit voorkomt kruising van de twee soorten. Tussenvormen van verwante soorten zijn vaak veel minder gezond dan hun ouders: dus heeft natuurlijke selectie een manier gevonden om vermenging te voorkomen.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 augustus 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink Agenda

NEMO Kennislink vertoont op deze plaats normaal gesproken wetenschappelijke activiteiten uit heel Nederland. Door de maatregelen tegen het nieuwe coronavirus zal daarvan een groot gedeelte worden afgelast. Omdat we geen achterhaalde informatie willen verspreiden, laten we voorlopig geen activiteiten zien.
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.