Je leest:

Vlieg brengt biodiversiteit in kaart

Vlieg brengt biodiversiteit in kaart

Auteur: | 10 januari 2013

In de film ‘Jurassic Park’ worden dino’s tot leven gewekt met behulp van DNA uit de maag van een mug. Op dit moment nog sciencefiction, maar sinds kort is het al wel mogelijk om zeldzame zoogdieren op te sporen aan de hand van de maaginhoud van een vlieg.

Small

Wetenschappers van het Robert Koch Instituut in Berlijn hebben ontdekt dat wanneer aasvliegen dineren op de karkassen van dode dieren, ze tijdens elke maaltijd ook zeer bruikbare DNA-monsters nemen. Het Duitse onderzoeksteam heeft aangetoond dat het DNA in de vlieg lang genoeg intact blijft om goed te kunnen worden afgelezen. Zo kan op een snelle en goedkope wijze een overzicht worden verkregen van de biodiversiteit in regenwouden die anders ontoegankelijk zouden zijn.

De onderzoekers stuitten op deze techniek tijdens het bestuderen van een vorm van miltvuur die chimpanzees in Ivoorkust bedreigt. Ze namen monsters van de vliegen om te zien of deze de miltvuurbacterie bij zich droegen nadat ze van de geïnfecteerde karkassen hadden gegeten. “Al snel realiseerden we ons dat deze techniek ook kon worden toegepast om zoogdier-DNA in de vlieg te detecteren en dat dit een bijzonder geschikte methode zou zijn om de biodiversiteit te beoordelen”, zo legt teamleider en evolutiebioloog Sébastien Calvignac-Spencer uit in zijn reactie aan Nature.

Large

Vliegen vangen

Het team zette vallen uit in het Taï National Park in Ivoorkust en in het Kirindy Reserve in Madagascar en ontdekte dat 40% van de gevangen vliegen zoogdier-DNA bevatten. Met behulp van dit DNA waren de onderzoekers in staat om 16 verschillende soorten zoogdieren te identificeren uit Ivoorkust, waaronder ook een Jentinkduiker, een bedreigde antilopesoort waarvan er naar schatting nog minder dan 3.500 zijn. In Madagascar identificeerde het team 4 soorten zoogdieren, wat neerkomt op ongeveer 1/8 van het totale aantal zoogdiersoorten op het eiland. De onderzoeksresultaten zijn gepubliceerd in Molecular Ecology.

Vliegen in forensisch onderzoek

Mexicaanse onderzoekers hebben ontdekt dat vliegenmaden kunnen worden gebruikt voor de identificatie van menselijke lichamen. Als er geen andere DNA-bron aanwezig is – bijvoorbeeld bij een slachtoffer dat ernstig is verbrand – is het soms wel mogelijk om bruikbaar DNA uit de maden te verkrijgen. Vliegenmaden worden trouwens al langer in forensisch onderzoek gebruikt. Met name om in te schatten hoe lang een slachtoffer al dood is aan de hand van de ontwikkelingsfase waarin de larven zich bevinden.

“Het DNA is niet helemaal in perfecte conditie meer, maar zeker nog bruikbaar”, zegt Calvignac-Spencer. Het team is erin geslaagd om fragmenten van enkele honderden basenparen lang terug te winnen, iets wat in zoogdieren veel moeilijker is omdat deze hun voedsel efficiënter afbreken met behulp van zuren en enzymen.

Nieuwe soorten ontdekken

Naast het inventariseren van verschillende diersoorten kunnen de vliegen ook helpen om populaties van bedreigde diersoorten bij te houden. Nu wordt dat voornamelijk gedaan door de dieren actief op te sporen en te tellen, maar dit is soms lastig vooral in gebieden die erg dichtbegroeid zijn.

In Congo bijvoorbeeld doodde het Ebolavirus de afgelopen twintig jaar duizenden gorilla’s, maar slechts 44 karkassen werden teruggevonden. En dit zijn dan nog relatief grote dieren; probeer je voor te stellen hoe lastig het is om het aantal sterfgevallen binnen een bedreigde knaagdierenpopulatie vast te stellen. In deze situatie zouden de vliegen uitkomst kunnen bieden: ze bestrijken een groot gebied en kunnen op plekken komen die voor de mens vrijwel ontoegankelijk zijn.

Calvignac-Spencer en zijn team stellen zich voor dat in de toekomst ook gebruik kan worden gemaakt van andere bloedlustige beestjes zoals muggen, tse tse vliegen en teken. Wetenschappers kunnen dan kiezen wie het meest geschikt is voor de missie afhankelijk van het terrein en de diersoort die ze willen onderzoeken. Wellicht worden er in de toekomst zelfs compleet nieuwe soorten ontdekt met deze techniek.

Bronnen:

Dit artikel is een publicatie van Kennislink (correspondentennetwerk).
© Kennislink (correspondentennetwerk), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 januari 2013

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.