Je leest:

Vleermuis aast op parende vliegen

Vleermuis aast op parende vliegen

Auteur: | 26 juli 2012

Voor prooidieren is seks een levensgevaarlijke bezigheid, omdat zij dan veel kwetsbaarder zijn voor roofdieren. Dat klinkt logisch, maar is nog nooit wetenschappelijk vastgelegd. Tot nu dan. Want deze week laten Duitse wetenschappers in het blad Current Biology zien dat vleermuizen het hebben gemunt op parende vliegen.

De Duitsers, onder leiding van ecoloog Stefan Greif, kwamen op het idee voor hun onderzoek toen zij ontdekten dat de franjestaartvleermuis (Myotis nattereri) erg veel vliegen eet. Dat is opvallend. Vleermuizen jagen met name in de schemering en ’s nachts in het donker; een tijdstip waarop de meeste vliegen zich schuilhouden in vegetatie of op muren en plafonds van gebouwen. En tegen zo’n achtergrond kunnen vleermuizen insecten maar heel moeilijk lokaliseren.

Om een lekker hapje te kunnen vangen, maken vleermuizen gebruik van echolocatie. Zij produceren zelf een hoogfrequent geluid, luisteren goed naar de echo, en bepalen aan de hand daarvan waar de prooi zich ongeveer moet bevinden. Bevindt een vlieg of ander insect zich op een ondergrond dan is hij voor een vleermuis haast onvindbaar. Dat komt doordat de zwakke echo die het relatief kleine insect terugkaatst volledig gemaskeerd wordt door de echo van de oppervlakte.

Hoe kan het dan dat de franjestaartvleermuis toch relatief veel vliegen vangt, vroeg Greif zich af. Het antwoord op die vraag kwam na het bestuderen van videomateriaal afkomstig uit een koeienstal waar zowel vleermuizen als vliegen leven. In totaal filmde de camera bijna 9000 vliegen die zich bewogen over muur en plafond. Geen van deze wandelende vliegen werd door de vleermuizen lastig gevallen. Pas op het moment dat twee vliegen op elkaar kropen om te gaan paren, sloegen de vleermuizen toe. Van de ruim 1100 seksende vliegenstelletjes werd vijf procent aangevallen door een vleermuis.

Dubbele maaltijd

Aangezien wandelende vliegen met rust werden gelaten, is beweging op zich voor de vleermuis blijkbaar geen reden om aan te vallen. Maar wat is er bij parende vliegen dan wel aan de hand? Het zou zo kunnen zijn dat het oppervlak van de twee vliegen samen groot genoeg is om ze met behulp van echolocatie te detecteren. Om dat idee te testen maakte Greif stelletjes van dode vliegen en bracht deze aan op de muur van de stal. Maar de vleermuizen vielen geen enkel dood vliegenpaartje aan. Zij lokaliseren de parende vliegen dus niet met behulp van echolocatie.

Twee parende vliegen.
Wikimedia Commons

Een tweede mogelijkheid is dat vleermuizen het geluid van parende vliegen herkennen en daarop afgaan. Tijdens de seks laten vliegen een hele reeks ‘klikjes’ horen. Dat geluid ontstaat doordat het mannetje met zijn vleugels slaat. Greif en zijn collega’s namen het geluid van parende vliegen op en speelden dit met behulp van geluidsboxen af in de koeienstal. Geluidboxen waaruit parende vliegen te horen waren, moesten het ontgelden. Deze werden regelmatig aangevallen, in tegenstelling tot boxen waaruit hoogfrequent geluid of achtergrondlawaai klonk.

De Duitsers laten hiermee voor het eerst zien dat een roofdier specifiek afgaat op het geluid van parende prooidieren. Maar in de natuur komt dat waarschijnlijk veel vaker voor, denken zij. Niet alleen maken veel prooidieren geluid tijdens de seks, ook vormen ze tijdens de paring een makkelijk slachtoffer omdat ze op dat moment afgeleid zijn. Voor de vleermuis heeft het vangen van parende vliegen nog een bijkomend voordeel. In 60 procent van de gevallen slaagt hij erin om beide vliegen te vangen en levert één aanval hem dus een dubbele maaltijd op.

Bron:

Björn Siemers e.a., Bats eavesdrop on the sound of copulating flies Current Biology 22:14 (24 juli 2012)

Lees meer over vleermuizen op Kennislink:

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/vleermuis.atom", “max”=>"5", “detail”=>"minder"}

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 26 juli 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.