Je leest:

Verwachte afkalving van enorme drijvende gletsjertong een feit

Verwachte afkalving van enorme drijvende gletsjertong een feit

Auteur: | 15 augustus 2010

Van de Petermanngletsjer in Groenland is op 5 augustus een stuk van meer dan 250 km2 afgebroken. Het is de grootste ijsberg sinds 1962. De monsterijsberg kan een groot gevaar voor de scheepvaart vormen.

De Petermanngletsjer in 2009.
A. Muenchow, University of Delaware

Op 5 augustus is een enorm stuk ijs afgebroken van de tong van de Petermanngletsjer op Groenland. Op satellietfoto’s is de ontwikkeling daarvan goed te zien. Vanwege de enorme omvang van de ijsmassa (meer dan 250 km2) is hieraan veel aandacht besteed in de media, waarbij vaak werd gesuggereerd dat het om een plotselinge gebeurtenis ging. Daarvan is echter geen sprake: de afkalving van dit enorme blok was al enkele jaren geleden voorspeld.

De voorspelling was niet zo moeilijk, want uiteindelijk was het afbreken van de gletsjer onvermijdelijk. Het ontstaan van scheuren in de afgelopen maanden was ook al een duidelijke aanwijzing dat er binnenkort iets stond te gebeuren. De Petermanngletsjer komt namelijk uit in de Nares-Straat, een engte tussen Groenland en Canada. Omdat ijs lichter is dan water, drijft het ijs op het zeewater.

Een satellietopname van de afgebroken gletsjertong en de omgeving op 5 augustus 2010.
A. Muenchow, University of Delaware

Breken

De gletsjer is actief, wat inhoudt dat er voortdurend ijs naar het uiteinde stroomt, als een continue, zij het langzame (ongeveer één km per jaar) rivier. Het gevolg daarvan is dat de verhoudingsgewijze smalle tong zich steeds verder in zee uitstrekt (voor het afbreken was dat niet minder dan 70 km!). Daarbij wordt de ijsmassa steeds meer aan allerlei krachten (stromen, golfwerking) blootgesteld, en bovendien wordt de iets neerwaarts gerichte beweging van het ijs boven Groenland zelf noodzakelijkerwijze omgebogen in een horizontale beweging (omdat het ijs nu eenmaal op het water drijft). Dit betekent dat er op het scharnierpunt grote krachten worden uitgeoefend, die groter worden naarmate de ijstong zich verder in zee uitstrekt.

Boven een satellietopname van de nog niet afgebroken gletsjertong op 28 juli 2010 en onder van de afgebroken gletsjertong op 5 augustus 2010, ongeveer tien uur na de afkalving.
NASA

Op 5 augustus werd kennelijk een kritieke waarde overschreden en brak de ijsmassa. Dat gebeurt vrij regelmatig (in 2008 en 2009 braken ook stukken af), al is het nu afgekalfde stuk de grootste ijsberg sinds 1962: toen brak een stuk ijs van bijna 600 km2 af van het Hunt-ijsplateau.

Drinkwater

De ijsmassa, die nu de grootste ijsberg in de Noordelijke IJszee vormt, zou de hele Amerikaanse bevolking gedurende 120 dagen van drinkwater kunnen voorzien. Dat is een interessant gegeven, omdat in het verleden gesuggereerd is dat grote ijsbergen uit het Zuidpoolgebied een oplossing zouden kunnen vormen voor het drinkwaterprobleem in veel, vooral subtropische en droge landen. Dat bleek echter in praktijk niet haalbaar omdat het verslepen van zulke grote ijsmassa’s veel wrijving met het water veroorzaakt, waardoor de ijsbergen grotendeels al zouden zijn weggesmolten voor ze hun bestemming zouden hebben bereikt.

Toekomst ijsberg

De enorme ijsberg drijft nu langzaam met de zeestroom ter plaatse van de gletsjer weg en zal in de Nares-Straat de komende tijd een groot gevaar opleveren voor de scheepvaart. Deze straat wordt namelijk in de zomer vrij druk bevaren, als verbindingsroute tussen de Noordelijke IJszee in het noorden en de Baffin-Baai in het zuiden. Deze route is vrijwel het gehele jaar bevroren, maar wordt juist in de maanden augustus en september, wanneer de ijsbedekking het minst is, opengehouden met ijsbrekers. In de Nares-Straat zou de ijsberg kunnen vastlopen op een van de talrijke eilandjes (dat gebeurde in 1962 ook met brokstukken van de ijsmassa die van het Hunt-ijsplateau was afgebroken), en zo een doorgangsroute volledig blokkeren. Een andere mogelijkheid is dat hij in brokstukken uiteen valt. Die – dan nog steeds deels zeer grote – ijsbergen zouden dan over zo’n twee jaar de Atlantische Oceaan kunnen bereiken.

Referenties:

Riebeek & Scott, 2010. Ice island calves off Petermann Glacier. Natural Hazards University of Delaware, 2010. Greenland glacier calved island 4 times the size of Manhattan. UD scientist reports

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NGV Geonieuws.
© NGV Geonieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 15 augustus 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.