Je leest:

Verspreidende prionen

Verspreidende prionen

Auteur: | 28 januari 2005

In muizen en schapen begeven prionen zich door het hele lichaam, in koeien niet.

In muizen die last hebben van chronische ontstekingen, blijken prionen zich veel verder door het lichaam te verspreiden dan tot nu toe werd aangenomen. Zwitserse onderzoekers beschrijven dat muizen met ontstekingen in de nieren, pancreas of lever – na infectie met prionen – ook prionen ophopen in die organen (Science, 20 januari). Ook is het mogelijk met die prionen gezonde muizen ziek te maken.

‘We kennen dit al van het schaap’, licht Lucien van Keulen toe, hij is veterinair patholoog aan het CIDC in Lelystad. Bij schapen die geïnfecteerd zijn met prionen, zijn de ziekteverwekkende eiwitten te vinden in de lymfefollikels van alle lymfoïde organen, zoals de milt en de lymfeklieren. Als een schaap met de prionziekte scrapie daarnaast een chronische worminfectie doormaakt, dan blijken ook in de lebmaag prionen te zitten. De oorzaak daarvan zijn ‘extranodale lymfefollikels’ die ontstaan bij de infectie, en waar een bepaald type immuuncellen voorkomen, folliculaire dendritische cellen, die de prionen bij zich dragen. ‘Dit artikel in Science bevestigt dat het bij muizen net zo werkt.’

Schapen

Maar dat wil niet zeggen dat het bij runderen ook zo gaat, benadrukt Van Keulen. Een prion-infectie bij schapen en muizen is namelijk eerst zichtbaar in de milt en in de lymfeklieren, pas daarna in het centraal zenuwstelsel, waar het eiwit zijn pathologische werk doet. Bij runderen is de ‘lymfoïde fase’ afwezig en hoopt het prion zich alleen op in het centraal zenuwstelsel.

Van Keulen is dan ook niet onder de indruk van de waarschuwende woorden aan het einde van het artikel. Daar suggereren de auteurs dat in BSE-runderen met infecties de prionen zich naar onverwachte organen zouden kunnen verplaatsen. ‘Die impact op de volksgezondheid is er volgens mij niet. De extranodale follikels kunnen wel ontstaan bij een BSE-rund met een chronische infectie, maar daarin hoopt het prioneiwit zich niet op.’ Door het eten van met BSE besmet rundvlees zijn in Groot Brittannië 140 mensen overleden, zij kregen de neurodegeneratieve prionziekte CJD.

Nederland bestrijdt het gevaar van prionziekten op verschillende manieren. Alle geslachte runderen ouder dan dertig maanden worden getest op de aanwezigheid van ziekmakende prionen, zodat het vlees niet in de voedselketen terecht komt. Verder mag in Nederland alleen gefokt worden met schapen die het ARR-allel bij zich dragen. Dit zorgt ervoor dat de dieren een anders gevormd prion-eiwit gaan maken, dat niet door ziekteverwekkende prionen omgevormd kan worden tot de ziekmakende variant.

Een tegenslag voor het scrapie-bestrijdingsprogramma is dat Britse onderzoekers er twee jaar geleden in geslaagd zijn ARR-schapen door het toedienen van prionen in de hersenen tóch te besmetten met BSE. De vinding is nog niet bevestigd voor het oraal toedienen van prionen, een natuurlijkere besmettingsroute, maar het is jammer dat ARR-schapen niet beschermd zijn tegen scrapie en BSE. Bij koeien is nog geen genotype gevonden dat de vatbaarheid voor prionziekten vermindert.

Dit artikel is een publicatie van Bionieuws.
© Bionieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 28 januari 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.