Je leest:

Verpleegkundigen voeren euthanasie uit

Verpleegkundigen voeren euthanasie uit

Auteur: | 23 januari 2009

Verpleegkundigen zijn soms betrokken bij euthanasie, terwijl dat strafbaar is. De verpleegkundigen brengen dan bijvoorbeeld een injectienaald in of dienen dodelijke medicijnen toe. Zelf vinden verpleegkundigen ook dat euthanasie vooral een taak van de arts is.

Een patiënt wil dood. Zijn familie staat rond het bed. De sfeer is gespannen. De medicijnen liggen klaar. Op het moment dat de dodelijke dosis zijn werk moet gaan doen, staat de arts te prutsen. Hij heeft moeite met het bedienen van het infuus. De verpleegkundige grijpt in en neemt het van de arts over.

Het komt vaker voor dan je denkt. Uit het promotieonderzoek van Ada van Bruchem-van de Scheur blijkt dat verplegers in twaalf procent van de gevallen helpen bij het toedienen van euthanatica, medicijnen die gebruikt worden bij euthanasie. Nu is dat voor de patiënt niet zo’n probleem. Liever een verpleegkundige die weet hoe een infuus werkt dan een arts die op zo’n belangrijk moment staat te klungelen. Maar voor de verpleegkundige is het wel een probleem. Zij is op dat moment namelijk strafbaar en kan zowel voor de rechter als de tuchtcommissie terecht komen. Volgens de wet mogen alleen artsen de dodelijke medicijnen toedienen. Veel verpleegkundigen zijn zich hier niet van bewust.

In bijna een kwart van de gevallen zijn verpleegkundigen het oneens met het besluit van de arts om levensbekortende medicijnen toe te dienen of twijfelen ze aan die beslissing, bijvoorbeeld door de afwezigheid van pijn.

Grijs gebied

Ada van Bruchem-van de Scheur is gezondheidswetenschapper aan de Universiteit Maastricht en nam zo’n 1500 enquêtes af onder verpleegkundigen in heel Nederland. Zij onderzocht de rol van verpleegkundigen bij beslissingen over leven en dood. Het gaat dan om euthanasie en hulp bij zelfdoding. Maar ook om zogenaamde pijn- en symptoombestrijding met een levensbekortende intentie, bijvoorbeeld het toedienen van morfine. Morfine is een pijnstiller. Maar morfine kan in een hogere dosis leiden tot de dood. De grens tussen pijn bestrijden en iemand laten inslapen is bij dit soort medicijnen vaag. Toch zijn het vaak verpleegkundigen die morfine toedienen, al beslist de arts over de precieze dosis. Volgens de promovenda gaat het hier om een grijs gebied waarin de regels onduidelijk zijn.

Van Bruchem-van de Scheur beveelt aan dat verpleegkundigen door bijscholing beter op de hoogte moeten worden gebracht van de bestaande regels. Ook denkt ze dat speciale richtlijnen in ziekenhuizen kunnen helpen om de samenwerking tussen artsen en verpleegkundigen te verbeteren en misverstanden over wie wat doet en mag doen uit de weg te ruimen.

In de thuiszorg zijn verpleegkundigen veel minder bij euthanasie betrokken dan in het ziekenhuis of verpleeghuis. In de thuiszorg is het meestal de arts die als eerste wordt benaderd als iemand wil sterven. Minder dan de helft van de verpleegkundigen in de thuiszorg wordt betrokken bij de besluitvorming over euthanasie. Dit komt volgens Van Bruchem-van de Scheur omdat wijkverpleegkundigen vaak wisselen en ook nog vaak parttime werken. Mensen die thuis op hun sterfbed liggen, worden vaak geholpen door hun huisarts, die ze vertrouwen en al langer kennen. Bovendien werken huisarts en wijkverpleegkundige veel minder goed en structureel samen dan artsen en verpleegkundigen in het ziekenhuis.

Rol op de achtergrond

Als het aan de verpleegkundigen zelf ligt, hoeven ze niet nauw betrokken te zijn bij euthanasie. De meerderheid (54%) vindt dat het inbrengen van een infuusnaald voor de dodelijke medicijnen een taak is van de dokter, net als het klaarmaken van de medicijnen (63%). Ook vroeg Van Bruchem-van de Scheur hoe ze dachten over het voorstel om verpleegkundigen verplicht te betrekken bij de beslissing over euthanasie. Slechts twee op de tien verpleegkundigen vindt dit een goed plan. De meeste verplegers vinden dat dit te ver gaat. Net zoals in de Nederlandse wet staat, vinden verpleegkundigen euthanasie vooral een zaak van de arts. Maar dan moet iedere arts wel goed weten om te gaan met injectienaald en infuus.

Het proefschrift van Ada van Bruchem – van de Scheur heet ‘The role of nurses in medical end-of-life decisions’. Van Bruchem verdedigde haar proefschrift 16 januari aan de Universiteit Maastricht verdedigd. De resultaten van het onderzoek werden al eerder, in 2004, aan de Staatssecretaris van VWS overhandigd.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 23 januari 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.