Je leest:

Vergezochte verschillen tussen hem en haar

Vergezochte verschillen tussen hem en haar

Auteur: | 6 januari 2012

De boodschap galmde gisteren luid en duidelijk over heel het internet: vrouwen en mannen verschillen qua karakter tóch nog sterk van elkaar. Dat blijkt althans uit nieuw onderzoek van de Universiteit van Turijn. Dames zijn gevoelige emotionele wezens en heren de stabiele rotsen in de branding. Maar of de wetenschap hierachter rotsvast is, valt te betwijfelen.

Mars en Venus en de bijbehorende man-vrouwverschillen zijn stevig gepopulariseerd door John Gray.

Astronoom Stephen Hawking beschikt over diepgaande kennis van het universum: de planeten, zwarte gaten, supernova’s, gasnevels en de oerknal. Toen New Scientist hem deze week vroeg aan welk onderwerp hij de meeste denktijd schenkt, antwoordde hij: ‘Vrouwen. Die zijn een compleet mysterie.’ Hawking heeft geen moeite met de miljarden lichtjaren tussen sterrenstelsels, maar de afstand tussen Mars en Venus is hem te groot. Afijn, misschien raakt hij gewoon wat opgewonden van mooie dames.

Er zijn ook wetenschappers die zich op een meer serieuze toon bezighouden met het ontdekken van man-vrouwverschillen. Nieuw onderzoek van Marco Del Guidice van de Universiteit van Turijn, Tom Booth en Paul Irwing van de Manchester Universiteit, wijst op grote verschillen tussen de karakters van mannen en vrouwen. Dat concluderen de onderzoekers na een herberekening van de resultaten van een persoonlijkheidstest, in 1993 afgenomen onder tienduizend mannen en vrouwen. In een notendop klinken de verschillen bekend in de oren: mannen zijn stabiel, vrouwen gevoelig. Het nieuws stond meteen op NU.nl andere nieuwssites.

De uitkomst van de nieuwe studie is verrassend, omdat eerder onderzoek van psycholoog Janet Hyde in een grote analyse erop wees dat man-vrouw-verschillen nauwelijks bestaan. Hyde was zo grondig geweest, dat veel andere gedragswetenschappers hebben geconcludeerd dat haar werk klopt als een bus. Dat gaf geen rust aan Del Guidice, Booth en Irwing – die laatste veroorzaakte enkele jaren terug een wetenschappelijke rel door te stellen dat er meer slimme mannen dan vrouwen zijn.

Emotie past beter achter het aanrecht?
stevendepolo, Flickr.com

De drie heren zeggen expliciet in hun nieuwe onderzoek dat Hyde’s analyse zwak is. De reden: haar werk berust deels op de meest gebruikte vragenlijst die in totaal vijf trekken van de menselijke persoonlijkheid in kaart brengt. Dat zijn de zogenaamde Big Five: een open of gesloten karakter, creatief of niet, neurotisch of emotioneel stabiel, gemotiveerd of laks, goedaardig of kil. Hyde concludeerde toen dat deze trekken bij mannen en vrouwen evenzo vaak voorkomen.

‘De metingen van Hyde’s onderzoek verhullen enkele belangrijke verschillen tussen de seksen’, schrijft Del Guidice. Daarom besloot hij om de 16PF-vragenlijst erbij te pakken die in 1993 was afgenomen onder tienduizend mannen en vrouwen. In plaats van de Big Five meet deze vragenlijst het menselijk karakter op zestien afzonderlijke vlakken. Denk aan dingen als waakzaamheid, levendigheid, redeneren en sociale durf. Een hogere resolutie levert meer details op en meer kans om verschillen te vinden, stelt Del Guidice. En, zo concluderen hij en zijn collega’s: die verschillen waren er. Een zee van ruimte opende zich tussen Mars en Venus.

Die kloof ontstond echter pas toen de onderzoekers de resultaten van de vragenlijst in een berekening stopte die erop is gemaakt om verschillen uit te vergroten. Hyde zegt in een reactie die stap zwak te vinden. ‘Wat ze hebben laten zien, is dat als je maar genoeg gegevens afneemt en deze in een bepaalde berekening stopt, dat je elk verschil tussen twee groepen kan uitvergroten. Niet meer – en niet minder.’

Daarnaast twijfelt Hyde aan de kracht van 16PF-vragenlijst. ‘De methode van Del Guidice en zijn collega’s hangt volledig af van de antwoorden die mensen op enquêtes geven’, zegt Hyde. ‘We weten allang dat deze niet betrouwbaar zijn.’ Een probleem bij zelfrapportage is dat mensen sociaal wenselijke antwoorden geven. Dat zijn antwoorden die niet stroken met wie je echt bent, maar vooral overeenkomen met het imago dat je wil hebben. Vrouwen zullen dus zelf actief – bewust of onbewust – de vragen die emotionele intelligentie en warmte bemoedigen, positief beantwoorden. Mannen zien zichzelf graag meer als rouwdouwkarakter à la Bruce Willis. Ze stereotyperen zichzelf dus.

Stereotype en emancipatie tegelijk: een Irakese politie-agente traint met schieten.
Wikimedia Commons

Mannen en vrouwen stereotyperen niet zodra je ze in een situatie stopt waarin imago er niet meer toe doet. Zo ontdekten wetenschappers dat een jongen en een meid tijdens een computerspel de vaste rollen innemen: hij speelt agressief en gooit de meeste virtuele bommen, zij is juist terughoudend. Zitten de dames en heren elk in afzonderlijke kamers en weten ze niet of hun tegenstander een piemel dan wel borsten heeft, dan spelen ze beide ongeveer even agressief. In zulke situaties verdampt elk verschil tussen de geslachten.

Een ander probleem van de vragenlijst die de onderzoekers gebruikten, is dat het vaak onduidelijk is wat de uitkomsten nou precies betekenen. Hoewel managementgoeroes en teamworkcursussen anno 2012 wel bij de 16PF-enquête lijken te zweren, hebben psychologen al sinds begin jaren negentig vastgesteld dat de enquête niet goed vaststelt wat voor karakter iemand heeft en daarom geen voorspellende waarde draagt voor iemands loopbaan, gedrag of psychische stoornissen. Ook lijken proefpersonen de vragen soms vrij willekeurig te beantwoorden: medewerkers van een bedrijf die de test tweemaal invulden, met een tussenpose van negen maanden, leken op de twee momentopnames twee totaal verschillende personen te zijn.

Samengevat: Del Guidice en zijn collega’s hebben een vage enquête gebruikt die ondervraagden de optie geeft om sociaal wenselijke antwoorden te geven, en konden pas een kloof tussen mannen en vrouwen vinden wanneer ze met een statistische rekentruc de verschillen tussen die sociaal wenselijke antwoorden absurd groot maakten. Wie verschillen zoekt, zal ze vinden.

Zie ook

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/man-vrouwverschillen.atom", “max”=>"7", “detail”=>"minder"}

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 06 januari 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.