Je leest:

Valse Van Goghs herkend

Valse Van Goghs herkend

Auteur: | 22 juni 2009

Vervalsers moeten nog beter hun best gaan doen om schilderijen na te maken. Promovendus Laurens van der Maaten van de Universiteit van Tilburg ontwikkelde een computerprogramma dat schilderijen, potten en munten op het kleinste niveau analyseert. Als een schilderij niet precies in de stijl van de schilder is nageschilderd, pikt Van der Maatens techniek de vervalsing er meteen uit. Laurens van der Maaten promoveert op 23 juni.

Vincent van Gogh, Zelfportret, 1889, Musée d’Orsay Parijs. Een serie schilderijen heeft vaak een unieke textuur door de schilderstijl van de kunstenaar. Elke schilder zet zijn kwast bijvoorbeeld net een beetje anders op het doek. Mist één schilderij uit zo’n serie deze karakteristieke textuur? Dan is het schilderij waarschijnlijk vervalst.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft er een stuk gereedschap bij: een nieuwe analysetechniek die archeologische voorwerpen sorteert op manier van bakken (aardewerk), kleur en grootte (zaden) en schilderstijl. Alle metingen die archeologen kunnen bedenken, kan het computerprogramma van promovendus Laurens van der Maaten uitsorteren. Zo ontstaat er een duidelijke ‘kaart’ van een serie voorwerpen en wordt snel duidelijk of één bepaald object wel of niet in de serie thuishoort.

Als archeologen bijvoorbeeld van een serie potten de functie willen weten, kijken ze naar het profiel van het aardewerk. Een pot met een breed halsprofiel werd waarschijnlijk gebruikt als kookpot, terwijl een smalle hals handiger was voor het bewaren van vruchten. Van der Maatens programma zet alle losse metingen naast elkaar in een diagram. Alle potten met een brede hals liggen op één plaats in het diagram, potten met een dunne hals op een andere plaats. Vindt een archeoloog één nieuwe pot, dan hoeft hij het profiel slechts te vergelijken met het diagram van de eerder gevonden potten. Zo weet de onderzoeker meteen of het gaat om een kookpot of een opslagpot.

Een voorbeeld van zo’n diagram. Ieder punt stelt een pot voor, en de kleur van de punten correspondeert met het type pot. Potten die in het rode deel vallen hebben bijvoorbeeld een brede hals, potten in het blauwe deel een smalle hals. De andere kleuren liggen daar tussen in qua halsbreedte.

Genadeloos kritisch

Inmiddels heeft de techniek van Van der Maaten zich al bewezen onder kunstkenners. Het lukte namelijk om valse schilderijen van Van Gogh te onderscheiden van echte. “Hiervoor gebruiken we hoge resolutie afbeeldingen van Van Gogh schilderijen”, vertelt Van der Maaten. “De streken van de kwast zorgen voor een specifieke textuur. Je gebruikt dan dezelfde technieken als die van de breukvlakken van het aardewerk. Met deze techniek zag ik bijvoorbeeld het verschil tussen de Wacker vervalsingen en echte Van Goghs. In 1930 dacht iedereen dat deze vervalsingen echt waren.”

Kunstkenners hoeven volgens Van der Maaten niet bang te zijn voor hun baan. De techniek geeft ze slechts extra bewijs voor hun claims. Het programma bepaalt niet zelf of een schilderij echt of vals is. Voor vervalsers is de boodschap in elk geval duidelijk: leer precies schilderen zoals Van Gogh dat deed, want de computer is genadeloos kritisch.

Lees meer op Kennislink:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 22 juni 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.