Je leest:

Tussen vouwen en onthouden

Tussen vouwen en onthouden

Auteur: | 3 februari 2011

Er is hoop dat stamcellen straks nare en ingewikkelde ziektes zoals Alzheimer gaan genezen, maar dat blijft enkel toekomstmuziek zolang wetenschappers de cellen niet onder controle krijgen. In hoeverre stamcellen lastig te beheersen zijn, laten bioloog Joseph Ecker en zijn collega’s voor het eerst zien in het tijdschrift Nature. Het geheim zit ’m vrijwel volledig in de manier waarop het stamcel-DNA zich opvouwt.

Ecker onderzocht met name adulte stamcellen. Dat zijn cellen die je kweekt uit doodnormale cellen van volwassen mensen. Pak bijvoorbeeld een huidcel, bombardeer deze met chemische signalen of stukjes DNA, en voila: de cel is in staat om in een zenuw- of spiercel te veranderen. Dat kan handig zijn bij het genezen van ziekten aan deze organen. Als zo’n stamceltherapie feilloos werkt, zou het wonderlijk zijn: Alzheimer genezen met je eigen huidcellen. Maar helaas werkt het niet feilloos.

Zo kweek je een adulte stamcel.
Fate Therapeutics

Het nieuwe onderzoek van Ecker in Nature laat zien hoe verschillende manieren van het kweken van stamcellen invloed heeft op het DNA van de stamcel. En daar gaat een hoop mis.

Het blijkt namelijk dat elke adulte stamcel – zoals ook uit eerder onderzoek bleek – sporen achterlaat van zijn vorige leven. Anders gezegd: wanneer je een huidcel in een stamcel verandert, is het DNA van de stamcel op sommige plekken op exact dezelfde manier opgevouwen als in de oorspronkelijke huidcel. Op zich voegt dat weinig toe aan wat we al weten, maar Ecker is wel de eerste die in kaart heeft gebracht op welke plekken het DNA verkeerd opgevouwen blijft. Daarover heeft hij goed en slecht nieuws.

Eerst het goede nieuws: in het algemeen lijkt het opgevouwen DNA – ook wel DNA-methylering – van een adulte stamcel veel op de basisstaat van een cel, zoals in een embryo. Aangezien embryocellen in elk ander soort weefsel kunnen veranderen, betekent dat, dat zo’n adulte stamcel dat waarschijnlijk ook kan: precies wat je zou willen voor stamceltherapie.

Adulte stamcellen worden met duizenden tegelijk gekweekt. Dat is nodig, want bijna 90 procent van de stamcellen doen hun werk niet goed.
Science Photo Library

Maar het slechte nieuws is dat Ecker geen enkele stamcel kon kweken die er qua DNA-methylering evenzo foutloos uitziet als een embryonale cel. En elke stamcel die hij op methylering controleerde, had een unieke DNA-methylering. Met andere woorden: elke stamcel had zijn eigen opvouwfouten, wat erop duidt dat je geen peil kunt trekken op hoe en waar deze fouten het sterkst zijn.

Erger nog: wanneer je zo’n stamcel verder kweekt als een ander soort cel – bijvoorbeeld een spiercel – blijven deze methyleringsfouten er hardnekkig in zitten. Kortom, de DNA-methylering die Ecker in kaart bracht duidt op een chaotisch zooitje waar je niet gauw vanaf komt.

Ecker en zijn collega’s stellen in het artikel op basis van hun vondsten dat stamceltherapie nu verder weg lijkt dan ooit. Voordat je adulte stamcellen kunt vertrouwen, moeten we beter begrijpen waarom ze zoveel DNA-methyleringsfouten overdragen en naar aanleiding daarvan nieuwe methoden vinden om ze te kweken zonder deze fouten.

Een zo’n nieuwe methode is overigens al onderweg: de Amerikaan George Daley werkt aan een volgens hem foutloze kloontechniek voor adulte stamcellen. Of dit echter ooit ook betaalbaar genoeg wordt om toe te kunnen passen, is nog maar de vraag.

Zie ook

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/stamceltherapie.atom", “max”=>"6", “detail”=>"minder"}

Meer biotechnologie op Ditisbiotechnologie.nl

Dit artikel is een publicatie van Ditisbiotechnologie.nl.
© Ditisbiotechnologie.nl, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 03 februari 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.