Je leest:

Terug naar de roots

Terug naar de roots

Auteur: | 13 september 2010

Aboriginals in West-Australië beweren dat zij afstammen van Nederlandse schipbreukelingen van eeuwen geleden. Prof. dr. Peter de Knijff bekijkt aan de hand van hun genetisch materiaal of dit klopt. Zijn eerste bevindingen zijn verrassend.

West-Australische Aboriginals hebben hun hoop op een hoogleraar van het LUMC gevestigd. Niet omdat zij ziek zijn, maar omdat ze willen bewijzen dat ze afstammen van Nederlandse VOC-schipbreukelingen uit de zeventiende eeuw. Op weg naar Indië voeren die destijds langs West-Australië. Sommige schepen vergingen en de overlevenden zouden zijn opgenomen in de Aboriginalsamenleving. Hun nazaten willen dit nu laten onderzoeken, zodat ze kunnen aantonen dat ze er al langer woonden dan de Engelsen, die zich het land in de achttiende eeuw toe-eigenden.

Dat er voor de Aboriginals veel vanaf hangt, wist prof. dr. Peter de Knijff (Humane Genetica) voor hij aan het onderzoek begon. “De vragen die zij hebben zijn legitiem. Bovendien kan het onderzoek een fascinerend inzicht geven in de geschiedenis die wij mogelijk delen met de Aboriginals in West-Australië.”

De Knijff, wereldwijd vermaard om zijn afstammingsonderzoek, werd door intermediair VOC Historical Society voor dit onderzoek gevraagd. Op haar website beschrijft deze stichting de historische kennis die over het gebied beschikbaar is, vaak zeer gedetailleerd. De Knijff: “Er zijn veel gegevens in de Nederlandse VOC-archieven vastgelegd. We weten precies welke Nederlandse schepen voor de kust van Australië zijn vergaan en hoeveel mensen er zijn aangespoeld en dus mogelijk in contact gekomen zijn met de Aboriginals die toen in die regio woonden. Ik geef er de voorkeur aan eerst zo blind mogelijk te werken. Uiteindelijk koppelen we wat we vinden terug naar de archieven om te zien of ze hetzelfde verhaal vertellen.”

Medium
Meer dan de helft van de aboriginals in West-Australië heeft een westers Y-chromosoom. Stammen zij dan toch af van Nederlandse schipbreukelingen?
Flickr: Geaf Wilson

De VOC Historical Society heeft nu het DNA van ruim dertig mannelijke Aboriginals verzameld en naar De Knijff gestuurd. Hij kijkt allereerst naar het Y-chromosoom, dat vrijwel onveranderd van vader op zoon over gaat. Wereldwijd worden ongeveer 25 types onderscheiden die sterk regionaal gebonden zijn. Aan de hand van iemands Y-chromosoom kan de geneticus daardoor zien uit welk werelddeel iemands mannelijke voorouders afkomstig zijn. “Ik was toch wel verrast te ontdekken dat meer dan de helft van die Aboriginals een westers Y-chromosoom heeft.”

Hekken

Het VPRO-programma Beagle: in het kielzog van Darwin ging dit voorjaar uitgebreid op deze kwestie in. West-Australische Aboriginals van de Nanda-stam vertelden aangrijpende verhalen over hoe zij worden gediscrimineerd door de blanke bevolking. In hun oorspronkelijke taal bestond het woord ‘bezit’ niet. Ze hadden over grondbezit niets vastgelegd. Dat was nooit nodig geweest, er was land genoeg voor iedereen. De Engelse kolonisten hadden daar geen boodschap aan. Zij plaatsten hekken en verdreven de oorspronkelijke bewoners van hun grond.

Op verschillende plaatsen in Australië krijgen Aboriginals nu langzaamaan weer stukken land terug. Ook de Nanda’s hopen hierop en denken sterker te staan als zij hun Nederlandse afkomst kunnen aantonen. De Knijff: “Het gekke is dat de clan die op tv het felst naar voren kwam tot nu toe weigert mee te doen aan het DNA-onderzoek. Ze zijn misschien bang voor de consequenties of vertrouwen het niet, maar het verhaal is nog veel complexer dan in die uitzending getoond werd.”

Get Microsoft Silverlight
Bekijk de video in andere formaten.

Nieuwe spanningen

Om een nog duidelijker profiel te kunnen schetsen kijkt De Knijff ook naar chromosomen en naar het mitrochondiale DNA dat moeders aan hun kinderen doorgeven. “We weten nu dat een groot deel van de Y-chromosomen van de Nanda’s van Europese afkomst zijn. Maar we weten nog niet van welke plek in Europa ze komen en of het gaat om twee of tien generaties geleden.

In de loop van volgend jaar zullen we meer gedetailleerd kunnen vertellen waar hun voorouders vandaan kwamen.”

Alle deelnemers ontvangen uiteindelijk een uitgebreid, individueel rapport met de bevindingen. Op televisie werd al gesuggereerd dat dat voor nieuwe spanningen kan zorgen. De Knijff beaamt dat. “Er zitten natuurlijk politieke aspecten aan die je als wetenschapper in Leiden niet allemaal in de hand hebt. Maar wat je wel kunt doen is zorgvuldig rapporteren en geen stelligheden brengen als die er niet zijn. En dat is wat wij van plan zijn te doen.”

Zie ook

Dossier: Hollandse Aboriginals (VPRO)

Dit artikel is een publicatie van Cicero (LUMC).
© Cicero (LUMC), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 13 september 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.